تازا ترين
  • *ميرپورخاص ۾ عدالتي ڇاپو: ٿاڻي تي زنجيرن سان ٻڌل شهري بهادر علي بازياب*
  • *اسلام آباد: کنڊ جا اگهه ڇو وڌيا؟ وزيراعظم عمران خان پاران کنڊ جي اگهن ۾ واڌ واري معاملي جي جاچ لاءِ 3 رڪني ڪميٽي قائم * اسلام آباد: ڪميٽي ۾ ڊي جي ايف آءِ اي، ڊي جي اينٽي ڪرپشن پنجاب ۽ آءِ بي جو نمائندو شامل هوندو *
  • *راڄو خاناڻي ڀرسان 55 ورهين جي پيرسن محمد بچل ڪوري وڻ ۾ رسو ٻڌي خودڪشي ڪري ڇڏي*
  • سنڌ سرڪار ڪي سي آر جي بحاليءَ لاءِ نقشو پيش ڪري ڇڏيو*ايندڙ ٻڌڻيءَ تي وري نقشو ٻيو هوندو (چيف جسٽس) نه سر! ساڳيو ئي هوندو: اي جي سنڌ*
  • سوچي ڳالهايو، هتان جيل موڪلي سگهون ٿا، ٻارن وانگر لڳا پيا آهيو ته هي ڪنداسين، هو ڪنداسين: سُپريم ڪورٽ جي سيڪريٽري ريلوي کي ڇنڊ*سُپريم ڪورٽ ڪراچي رجسٽري ۾ سرڪلر ريلوي جي بحاليءَ واري ڪيس تي ٻڌڻي، ايڊووڪيٽ جنرل سنڌ ۽ سيڪريٽري ريلوي پيش*لکي ڏيو ته نٿو ٿي سگهي ته جيئن قصو ئي ختم ٿئي، توهان جي ڪهاڻي سنڌ حڪومت هڪ سال اڳ ٻڌائي ڇڏي هئي: چيف جسٽس جا ريمارڪس*

What is Dementia Part II …..يادادشت جي بيماري (حصو ٻيو )…ڊاڪٽر هريش ٿارواڻي

)نوٽ: هن مضمون جو پهريون حصو 26 جنوري تي ڇپيو آهي، جنهن جو ٻيو حصو گذريل آچر 9 فيبروري تي اچڻو هو، پر ڪن سببن جي ڪري نه ڇپجي سگهيو، جيڪو اڄ پيش ڪري رهيا آهيون.)
متاثر ڪير هوندو آهي؟
مردن جي ڀيٽ ۾ عورتون وڌيڪ متاثر ٿينديون آهن، جنهن جو صحيح ڪارڻ اڃان تائين معلوم نه ٿي سگهيو آهي. خاص ڪري الزاهمر واري قسم جي يادداشت واري بيماري ۾ جين يا موروثيت جو وڏو ڪردار هوندو آهي، جيڪڏهن بلڊ پريشر ۽ شگر تي صحيح نموني ڪنٽرول ڪجي ته ان بيماري تي به ضابطو آڻي سگهجي ٿو. اهڙي ريت يادادشت جي بيماري جو هڪ قسم شراب جي واهپي سان ڳنڍيل هوندو آهي، ان کي شراب جو واهپو ختم ڪري گهٽائي سگهجي ٿو. وٽائمن ڊي، وٽامن بي 12۽ فوليٽ جي گهٽتائي، گهٽ توجهه يا يادداشت متاثر ٿيڻ جهڙا اثر ڏيکاري سگهي ٿي، ان ڪري صحيح علاج ذريعي يادداشت کي بهتر بڻائي سگهجي ٿو. وٽامن اِي، اوميگا 3 فيٽي ايسڊ به ڌيان ۽ يادداشت سان لاڳاپيل بيمارين کي روڪي ٿي پر يادداشت کي بهتر به بڻائي ٿي. روزانو شام صبح 20 منٽن تائين واڪ/پنڌ ڪرڻ سان رت دماغ جي سيلز تائين پهچندو آهي ۽ بلڊ شگر توڙي بلڊ پريشر تي ڪنٽرول ڪندو آهي. پڙهيل لکيل، ڪاليج يا يونيورسٽي جي ڊگري يافته ماڻهن جي ڀيٽ ۾ عام، اڻپڙهيل يا گهٽ پڙهيل ماڻهن ۾ يادداشت جي بيماري جو رسڪ وڌيڪ ٿئي ٿو. معمه حل ڪرڻ، انٽرنيٽ تي راند وغيره کيڏڻ جو عمل دماغ جي سيلز کي متحرڪ بڻائي ٿو. ان کانسواءِ دٻاءُ گهٽائڻ (جيئن گهرڀاتين، دوستن وغيره سان تڪرار يا بحث کان پرهيز) سان نيورونل سيلز کي نقصان کان بچائي سگهجي ٿو. مراقبو، يوگا، روحاني رسمون، موسيقي ٻڌڻ فائديمند آهن، خاص ڪري موسيقي ٻڌڻ سان ته ڌيان يا توجهه ۾ تمام گهڻي بهتري اچي ٿي.
علاج ڇا آهي؟
يادداشت جي بيماري، خاص ڪري الزاهمر جي علاج ۾ اڃان تائين ڪا گهڻي اڳڀرائي نه ٿي آهي ۽ اڃان ايتريون دوائون ايجاد نه ٿي سگهيون آهن. پر ڪجهه دوائون آهن جيڪي هيٺ ڏجن ٿيون.
1- cholinesterase inhibitors
)الف) donepezil، (ب) galantamine، (ٻ) rivastigmine اهي گوريون آهن، جيڪي يادداشت وڃائڻ واري عمل کي روڪين ٿيون، پر اهي يادادشت توڙي سوچ ويچار جي عمل ۾ بهتري نٿيون آڻين. ٻيو ته اهي گوريون معمولي کان وچولي درجي جي يادداشت واري بيماري لاءِ ڪم ڪن ٿيون.
(الف) donepezil 5 ملي گرام 6 هفتن لاءِ ۽ پوءِ 10 ملي گرام رات جي وقت استعمال ڪري سگهجي ٿي.
(ب) galantamine 4 ملي گرام ڏينهن ۾ 2 ڀيرا 6 هفتن لاءِ ۽ پوءِ 8 ملي گرام ڏينهن ۾ 2 ڀيرا ۽ جيڪڏهن ڀانءَ پوي ته 12 ملي گرام روزانو استعمال ڪري سگهجي ٿي.
(ٻ) rivastigmine 3 کان 6 ملي گرام ڏينهن ۾ 2 ڀيرا استعمال ڪري سگهجي ٿي، ان جا عام سائيڊ افيڪٽ اوڪارا، الٽي، ڊائريا، بک نه لڳڻ، ڀوائتا خواب اچڻ ۽ غنودگي جا دورا وغيره جي صورت ۾ نڪري سگهن ٿا.
2- Memantine (NMDA receptor antagonist)
ھي گوري وچولي کان گهڻي حد تائين واري يادداشت جي بيماري لاءِ فائديمند ٿي سگهي ٿي، ان جا سائيڊ افيڪٽ مٿي جو سور، غنودگي جا دورا، ڊائريا، قبض وغيره جي صورت ۾ ظاهر ٿي سگهن ٿا.
جيتوڻيڪ، يادداشت واري بيماري سان ٿي سگهي ٿو ته مريض جي مائٽن يا دوستن کي ڪا پريشاني نه ٿيندي هجي، پر مريض کي يادداشت واري بيماري سان لاڳاپيل نيورو سائيڪاٽرڪ سينڊروم جو به خطرو هوندو آهي، جهڙوڪ، اينگزائٽي، اجيٽيشن، ايگريشن، ڊپريشن، مينيا، سائڪوسس (پيرانيا ۽ وزيوئل هلوسينيشن)، ڊس انهيبيٽيشن، (هلڻ، ڳالهائڻ ۾ جلد ۽ هائپر سيڪشوئل رويو)، سمهڻ ۽ جاڳڻ جا وقت تبديل ٿي وڃڻ (جيئن ڏينهن جو سمهڻ ۽ رات جو جاڳڻ) وغيره شامل آهن.
جيڪڏهن انهن ڊس آرڊرس/بيمارين جو صحيح نموني علاج ٿئي ته مريض هڪ بهتر زندگي گذاري سگهي ٿو ۽ گهرڀاتين توڙي دوستن جي لاءِ پريشانين ۾ به گهٽتائي اچي سگهي ٿي.

This entry was posted in Rachna. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *