تازا ترين
  • *حيدرآباد: سلاوٽ پاڙي ۾ 11 هزار ڪي وي واري تار ڪري پئي، رهواسي خوف ۾ مبتلا*
  • *سکر ۾ پرسرار نموني گم ٿي ويل 2 ٻارڙا جنسار عرف جنار ۽ عدنان عرف دعنان هٿ، هڪ شڪي گرفتار*
  • *جيڪب آباد: مغوي زال ۽ نياڻي کي بازياب ڪرائڻ بدران پوليس اهلڪار طعنا ڏيندا آهن: جيڪب آباد ۾ پيرسن پوليس اهلڪار جو احتجاج * جيڪب آباد: حاجي سليم منهنجي زال ۽ ڌيءُ کي اغوا ڪيو آهي، پوليس بازياب نه ٿي ڪرائي: اڪرم لاشاري * جيڪب آباد: اغوا ڪيس ۾ هڪ جوابدار قالو کي گرفتار ڪيو ويو آهي، ٻين کي به جلد گرفتار ڪيو ويندو: پوليس *
  • *گهوٽڪي ميونسپل آفيس جو رڪارڊ چوري ڪرڻ وارو ڪيس: ضمانت رد ٿيڻ بعد ميونسپل ڪميٽي جو چيئرمين ۽ اڪائونٽنٽ کسڪي ويا * گهوٽڪي: ميونسپل آفيس جو رڪارڊ چوري ٿيڻ جو الزام آهي، اينٽي ڪرپشن عدالت سان رابطو ڪيو: عدالت * گهوٽڪي: سيد اصغر علي شاهه ۽ محبوب ڪولاچي تي ميونسپل آفيس جو سمورو رڪارڊ چوري ڪرڻ جو الزام آهي *
  • *ميرپور ساڪرو/ڌاٻيجي: نجي ڪمپني جي مبينا زيادتين خلاف ۽ مطالبن جي مڃتا لاءِ پورهيتن، مهاڻن ۽ ٻين جو ڪوسٽل هاءِ وي تي ڌرڻو * ميرپور ساڪرو/ڌاٻيجي: مقامي مهاڻن کي چيڪنگ بعد ڇڏيو ويندو آهي، جنهن لاءِ سندن قيمتي وقت ضايع ٿئي ٿئي: مظاهرين * ميرپور ساڪرو/ڌاٻيجي: سڪيورٽي گارڊز جا جائز مسئلا حل ڪري ڪمپني ۾ مقامي ماڻهن کي ڀرتي ڪيو وڃي: مطالبو *
  • *جيڪب آباد:”بنگلي آڏو ڪار ڇو بيهاري اٿئي“ جيڪب آباد ۾ پ پ سان واڳيل ضلعي ڪائونسل جي ميمبر جو هندو نوجوان نڪيش ڪمار تي تشدد، رتورت * جيڪب آباد: سردار زاده قادر خان کوسي تشدد ڪيو ۽ سندس محافظ ڪار جي شيشا ٽوڙيا: متاثر شخص نڪيش ڪمار * جيڪب آباد: واقعي جو ڪيس ٻن مک جوابدارن ۽ 8 اڻسڃاتل ماڻهن خلاف داخل، گرفتاري عمل ۾ نه آئي *
  • ڀلي سڀئي ڪرپٽ ليڊرز گڏجي وڃن،چورن کي نه ڇڏيندس ، 4سال سڪون سان گذارڻ لاءِمشرف جيان اين آر او نه ڏيندس:وزيراعظم جي اپوزيشن تي تنقيد*بلاول لبرلي ڪرپٽ آهي، سندس نظرئي سان آئينسٽائين جو روح تڙپيو هوندو،نواز شريف لاءِ گارنٽي گهري ته شهباز شريف ڊراما شروع ڪيا *اسلام آباد۾فضل الرحمان جي سرڪس مان ڪمزوردل واراوزيرگهٻرائجي ويا،مون سمجهايو ته ڪجهه نه ٿيندو:موٽروي جي افتتاحي تقريب کي خطاب *
  • فنڪاره ثمينه سنڌو جي قاتل کي 2 ڀيرا عمر قيد جي سزا*دهشتگردي ٽوڙ عدالت 2018ع ۾ شادي تقريب دوران قتل ٿيل فنڪاره جي ڪيس جو فيصلو ٻڌائي ڇڏيو*
  • پاڪستان شاهين ون ميزائل جو ڪامياب تجربو ڪري ورتو*شاهين ون ميزائل 650 ڪلوميٽرز تائين هٿيار کڻي وڃڻ جي صلاحيت رکي ٿو: ڊي جي آءِ ايس پي آر*
  • جسقم چيئرمين سوڌواڍائي هزارڪارڪنن خلاف بغاوت جوڪيس*پيغامِ سنڌ مارچ ڪندڙن خلاف ڪيس داخل ڪيو ويو،دهشتگردي لاءِڀڙڪائڻ۽رياستي ادارن خلاف نعريبازي جاالزام *
  • پنهنجا کيسا ڀرڻ لاءِ مل کي تباهه ڪيو ويو: سُپريم ڪورٽ اسٽيل ملز جي زمين وڪرو ڪرڻ کان روڪي ڇڏيو: وفاقي سرڪار جو موقف رد*اسٽيل ملز جي ملازمن کي پرويڊنٽ فنڊز ڏيڻ لاءِ پئسا ناهن، پگهارون ڏيڻ لاءِ ملز جي زمين وڪرو ڪري رهيا آهيون: وفاقي سرڪار جو وڪيل*ملز جي زمين عوامي ملڪيت آهي، وڪرو نٿي ڪري سگهجي، اڳي گاڏيون، ٽرڪ ۽ راڪيٽ ٺهندا هئا، هاڻي ملز ۾ پيداوار ٻُڙي آهي: عدالت*
  • اوڪاڙه ڀرسان درياهه ۾ ٻيڙي اونڌي، 8 لاش ڪڍيا ويا*ملڪو شيخو ويجهو واقعو پيش آيو، ٻيڙي ۾ 25 کان مٿي ماڻهو سوار هئا، وزيراعليٰ پنجاب طرفان رپورٽ طلب*
  • پي آءِ اي جا ٽشو پيپرز حجام جي دڪانن تي استعمال ٿيڻ لڳا*

What is Attention Deficit and Hyperactivity Disorder? گهٽ ڌيان ۽ حرڪت جي بيماري……..ڊاڪٽر هريش ٿارواڻي

اي ڊي ايچ ڊي ٻارڙن ۾ ڏٺي ويندڙ عام بيماري آهي، اها گهڻو ڪري 6 کان 12 سالن جي عمر ۾ شروع ٿئي ٿي. ڌيان (Attention) جو مطلب اهو آهي ته ٻار ڪنهن ڳالهه تي توجهه ڏيئي سگهي ۽ ڄاڻ کي پروڙي سگهي. هائپر ايڪٽوٽي ۾ ٻار بي آرام هوندو آهي، کيس هڪ هنڌ آرام نه ايندو آهي، Impulsivity ۾ ٻار بنا ڪجهه سوچڻ جي ڳالهيون ڪندو ۽ چوندو رهندو آهي. اٽينشن ڊيفيسٽ هائيپرايڪٽوٽي ڊس آرڊر جا ڪل 3 قسم آهن:
اي ڊي ايچ ڊي – ان اٽينٽيٽِو

هن قسم جي صورتحال ۾ ٻار پنهنجي اسڪول يا گهر جي ڪم تي ڌيان لڳائي نه سگهندو آهي. هن کي اڪثر ڪري شيون وسري وينديون آهن، (جيئن، بوٽ، ڪپڙا، ڪتاب، قلم، پينسل وغيره). اهڙو ٻار والدين يا استادن کي نه ٻڌندو آهي ته اهي ڇا پيا چون، اڪثر ڪري امتحانن/ٽيسٽن ۾ ناڪام ٿيندو آهي. ان دوران هو ڀلي گهڻي ڪوشش به ڪري پر سکي نه سگهندو آهي. هو پاڻ اظهاري نه سگهندو آهي، جيڪو والدين توڙي استادن لاءِ پريشان ڪندڙ هوندو آهي. ڪي ٻار اسڪول ۽ ڪاليج ۾ بهتر ڪارڪردگي ڏيکاري ويندا آهن، پر نوڪري يا ڪم ۾ پريشانين کي منهن ڏيندا آهن.
Hyperactive/impulsive type

هن ڪيفيت ۾ شاگرد متحرڪ، بي آرام هوندو آهي ۽ پوءِ ڀلي کڻي استاد يا والدين کيس ويهڻ جو چون، پر هو حرڪت ڪندو رهندو آهي. جڏهن ته هو بنا ڪجهه سوچڻ سمجهڻ جي ڳالهيون ڪندو ۽ چوندو رهندو آهي، اهو استادن ۽ والدين جو احترام ڪرڻ بدران کين پريشان ڪندو رهندو آهي. ايستائين جو اهڙا ٻار ٻين ٻارن کي جسماني ۽ جذباتي طور نقصان به پهچائيندا آهن.

ADHD- Combined type

هن قسم جي ڪيفيت ۾ مريض کي ٻئي گهٽ ڌيان ۽ هائپر ايڪٽوٽي جا مسئلا درپيش هوندا آهن. ٻي ڳالهه تي هي ڊس آرڊر اڪيلو نه هوندو آهي، ان سان گڏ اڪثر ڪري باءِ پولر ڊس آرڊر (مينيئڪ ڊپريسوِ ڊس آرڊر) جي به ظاهر ٿي پوندا آهن. ڪڏهن ڪڏهن انهن جو علاج به مشڪل بڻجي ويندو آهي. ڪيترائي مريض اهڙا به آهن جن کي Oppositional defiant disorder (ODD) ظاهر ٿيندو آهي. جڏهن ته Conduct disorder (جنهن ۾ ماڻهو سماجي طور طريقن تحت نه هلندا آهن)، OCD (obsessive compulsive disorder) ۽spectrum disorder) ASD (Autism جو به شڪار ٿي ويند آهن.
متاثر ڪير ٿيندو آهي؟

هي هڪ جينياتي ڊس آرڊر يا بيماري آهي، هڪ تحقيق مان معلوم ٿئي ٿو ته 75 سيڪڙو مريضن کي جينياتي رسڪ هوندو آهي. جڏهن ته هي بيماري گهڻو ڪري 6 کان 12 سالن جي عمر تائين ظاهر ٿيندي آهي، 50 سيڪڙو ماڻهو بالغ بڻجڻ بعد ان جو شڪار بڻبا آهن. هڪ اندازي مطابق انساني آبادي جو 50 سيڪڙو ان بيماري کي منهن ڏيئي رهيو آهي، پر انهن مان اڪثر کي خبر ئي نه پئجي سگهي آهي ته انهن سان مسئلو ڪهڙو آهي، علاج ته پري جي ڳالهه آهي. نتيجي ۾ انهن کي اسڪول ۾ ناڪامي، سماجي، قانوني مسئلن کي منهن ڏيڻو پوي ٿو. ڪيترائي ماڻهو اهڙا آهن جيڪي بي ڌياني/گهٽ توجهه، حرڪتي مزاج ۽ بنا سوچڻ سمجهڻ جي ڪجهه چئي يا ڪري ڇڏڻ واري عادتن جي ڪري زندگيءَ ۾ ڪامياب نه ٿي سگهندا آهن. وڏي ڳالهه اها آهي ته مريض کي ان وقت تائين خبر نه پوندي آهي، جيستائين هو ڪنهن سٺي ۽ ماهر سائيڪاٽرسٽ کي نٿو ڏيکاري. هڪ تحقيق مطابق لڳ ڀڳ 50 ڪروڙ ماڻهو ان قسم جي ڊس آرڊر/بيماري مان گذرن ٿا. جيڪڏهن انهن جي مرض جي صحيح سڃاڻپ ٿئي ۽ اثرائتو علاج ڪرايو وڃي ته نه فقط مريض پر ان جي والدين، دوستن، ساٿي ورڪرن ۽ ڪميونٽي تي به وڏو فرق پئجي سگهي ٿو. هي بيماري ڇوڪرين جي ڀيٽ ۾ ڇوڪرن ۾ وڌيڪ آهي. علاج دوران هڪ ڀاڱي 3 مريض چاڪ ٿي ويندا آهن، جڏهن ته هڪ ڀاڱي 3 ۾ ڪابه تبديلي نه ايندي آهي، ساڳئي وقت هڪ ڀاڱي 3 جي طبعيت ويتر خراب ٿي ويندي آهي. پر سڀ کان اهم ڳالهه اها آهي ته مرض جي صحيح سڃاڻپ ٿئي، ان کانپوءِ مريض ۽ سندس والدين کي ان بابت آگاهي ڏني وڃي. باءِ پولر ڊس آرڊر ۾ ڪڏهن ڪڏهن قائدن جي ابتڙ به شيون ٿي پونديون آهن. هڪ ريسرچ مطابق اي ڊي ايچ ڊي جا 50سيڪڙو مريض ڪو-موربڊ باءِ پولر ڊس آرڊر جو شڪار هوندا آهن، جن کي صحيح علاج جي ضرورت پوندي آهي. ان بيماري ۾ نڪوٽين (سگريٽ)، چانهه، ڪافي، ڀنگ، چرس يا الڪوحل (شراب) جو گهڻو استعمال تمام خراب آهي. او ڊي ڊي/ڪنڊڪٽ ڊس آرڊر ۽ آٽزم اسپيڪٽرم ڊس آرڊر جو ڪائونسلنگ، ٿراپي، بهيويئر موڊيفڪيشن ذريعي علاج ڪري سگهجي ٿو.
علاج ڇا آهي؟

ڪنهن هڪ ٿيراپي بدران ڳالهه ٻولهه واري ٿيراپي ۽ موڊيفڪيشن ٿيراپي ڪارائتيون ثابت ٿينديون. اي ڊي ايچ ڊي جي علاج بابت گذريل 25 سالن ۾ تمام گهڻي ريسرچ ڪئي وئي آهي، ڳالهه ٻولهه واري ٿيراپي ڪنهن ٻار جي استادن، والدين يا ساٿي ٻارن ڏانهن مداخلت، غير احترام ۽ بدتميزي واري رويي کي ٺيڪ ڪري سگهجي ٿو.
جڏهن ته علاج جا 2 قسم آهن، جن ۾ هڪ سائيڪو اسٽيميوليشن Psycho- stimulations ۽ نان سائيڪو اسٽيميوليشن Non- psycho stimulations، انھن مان پھريون قسم بيحد اثرائتو ۽ محفوظ آهي، تڪڙا نتيجا ڏئي ٿو، جڏهن ته نان سائيڪو اسٽيميوليشن ايترو تڪڙا نتيجا ڏيندڙ نه آهي، پر اهو به محفوظ طريقو آهي. عام طور تي 1، methylphenidate، 2 dexmethylphenidate، 3 amphetamine، 4 dextroamphetamine، 5 lisdexamfetamine شامل آهن. جڏهن ته انهن مان ڪيتريون ئي دوائون مختصر مدي لاءِ ته ڪي ڊگهي مدي لاءِ اثر ڏياريندڙ آهن، انهن جا بک نه لڳڻ يا گهٽ لڳڻ، وزن گهٽجڻ، دل جي ڌڙڪن ۾ تبديليون وغيره عام سائيڊ افيڪٽ آهن. پر ياد رکڻ گهرجي ته اهي دوائون نشو ڏياريندڙ/ عادت بڻجي ويندڙ آهن، ان ڪري اهڙيون دوائون سوچي سمجهي لکيون وينديون آهن.
نان سائيڪو اسٽيميوليشنس ۾ Atomoxetine، guanfacine ۽ Clonidine شامل آهن.
جيتوڻيڪ، اهي دوائون نشي آور نه آهن پر انهن جو اثر دير سان ٿيندو آهي، هن جا سائيڊ افڪيٽس پريشاني، جلد متحرڪ ٿي وڃڻ، بلڊ پريشر گهٽجڻ وغيره آهن.
جيڪڏهن مريض کي هڪ دوا مان فائدو نه ٿئي ته ان کي 2 دوائون ڏنيون وينديون آهن، ته جيئن انهن سان درپيش بي ڌياني ۽ هائيپر ايڪٽوٽي واري مسئلي کي منهن ڏئي سگهجي، انهن مريضن کي هر مهيني ڊاڪٽر ڏيکاريو ويندو آهي ته جيئن انهن جي سائيڊ افيڪٽس ۽ نشي/عادت تي نظر رکي سگهجي.

This entry was posted in Rachna. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *