تازا ترين
  • *حيدرآباد: سلاوٽ پاڙي ۾ 11 هزار ڪي وي واري تار ڪري پئي، رهواسي خوف ۾ مبتلا*
  • *سکر ۾ پرسرار نموني گم ٿي ويل 2 ٻارڙا جنسار عرف جنار ۽ عدنان عرف دعنان هٿ، هڪ شڪي گرفتار*
  • *جيڪب آباد: مغوي زال ۽ نياڻي کي بازياب ڪرائڻ بدران پوليس اهلڪار طعنا ڏيندا آهن: جيڪب آباد ۾ پيرسن پوليس اهلڪار جو احتجاج * جيڪب آباد: حاجي سليم منهنجي زال ۽ ڌيءُ کي اغوا ڪيو آهي، پوليس بازياب نه ٿي ڪرائي: اڪرم لاشاري * جيڪب آباد: اغوا ڪيس ۾ هڪ جوابدار قالو کي گرفتار ڪيو ويو آهي، ٻين کي به جلد گرفتار ڪيو ويندو: پوليس *
  • *گهوٽڪي ميونسپل آفيس جو رڪارڊ چوري ڪرڻ وارو ڪيس: ضمانت رد ٿيڻ بعد ميونسپل ڪميٽي جو چيئرمين ۽ اڪائونٽنٽ کسڪي ويا * گهوٽڪي: ميونسپل آفيس جو رڪارڊ چوري ٿيڻ جو الزام آهي، اينٽي ڪرپشن عدالت سان رابطو ڪيو: عدالت * گهوٽڪي: سيد اصغر علي شاهه ۽ محبوب ڪولاچي تي ميونسپل آفيس جو سمورو رڪارڊ چوري ڪرڻ جو الزام آهي *
  • *ميرپور ساڪرو/ڌاٻيجي: نجي ڪمپني جي مبينا زيادتين خلاف ۽ مطالبن جي مڃتا لاءِ پورهيتن، مهاڻن ۽ ٻين جو ڪوسٽل هاءِ وي تي ڌرڻو * ميرپور ساڪرو/ڌاٻيجي: مقامي مهاڻن کي چيڪنگ بعد ڇڏيو ويندو آهي، جنهن لاءِ سندن قيمتي وقت ضايع ٿئي ٿئي: مظاهرين * ميرپور ساڪرو/ڌاٻيجي: سڪيورٽي گارڊز جا جائز مسئلا حل ڪري ڪمپني ۾ مقامي ماڻهن کي ڀرتي ڪيو وڃي: مطالبو *
  • *جيڪب آباد:”بنگلي آڏو ڪار ڇو بيهاري اٿئي“ جيڪب آباد ۾ پ پ سان واڳيل ضلعي ڪائونسل جي ميمبر جو هندو نوجوان نڪيش ڪمار تي تشدد، رتورت * جيڪب آباد: سردار زاده قادر خان کوسي تشدد ڪيو ۽ سندس محافظ ڪار جي شيشا ٽوڙيا: متاثر شخص نڪيش ڪمار * جيڪب آباد: واقعي جو ڪيس ٻن مک جوابدارن ۽ 8 اڻسڃاتل ماڻهن خلاف داخل، گرفتاري عمل ۾ نه آئي *
  • ڀلي سڀئي ڪرپٽ ليڊرز گڏجي وڃن،چورن کي نه ڇڏيندس ، 4سال سڪون سان گذارڻ لاءِمشرف جيان اين آر او نه ڏيندس:وزيراعظم جي اپوزيشن تي تنقيد*بلاول لبرلي ڪرپٽ آهي، سندس نظرئي سان آئينسٽائين جو روح تڙپيو هوندو،نواز شريف لاءِ گارنٽي گهري ته شهباز شريف ڊراما شروع ڪيا *اسلام آباد۾فضل الرحمان جي سرڪس مان ڪمزوردل واراوزيرگهٻرائجي ويا،مون سمجهايو ته ڪجهه نه ٿيندو:موٽروي جي افتتاحي تقريب کي خطاب *
  • فنڪاره ثمينه سنڌو جي قاتل کي 2 ڀيرا عمر قيد جي سزا*دهشتگردي ٽوڙ عدالت 2018ع ۾ شادي تقريب دوران قتل ٿيل فنڪاره جي ڪيس جو فيصلو ٻڌائي ڇڏيو*
  • پاڪستان شاهين ون ميزائل جو ڪامياب تجربو ڪري ورتو*شاهين ون ميزائل 650 ڪلوميٽرز تائين هٿيار کڻي وڃڻ جي صلاحيت رکي ٿو: ڊي جي آءِ ايس پي آر*
  • جسقم چيئرمين سوڌواڍائي هزارڪارڪنن خلاف بغاوت جوڪيس*پيغامِ سنڌ مارچ ڪندڙن خلاف ڪيس داخل ڪيو ويو،دهشتگردي لاءِڀڙڪائڻ۽رياستي ادارن خلاف نعريبازي جاالزام *
  • پنهنجا کيسا ڀرڻ لاءِ مل کي تباهه ڪيو ويو: سُپريم ڪورٽ اسٽيل ملز جي زمين وڪرو ڪرڻ کان روڪي ڇڏيو: وفاقي سرڪار جو موقف رد*اسٽيل ملز جي ملازمن کي پرويڊنٽ فنڊز ڏيڻ لاءِ پئسا ناهن، پگهارون ڏيڻ لاءِ ملز جي زمين وڪرو ڪري رهيا آهيون: وفاقي سرڪار جو وڪيل*ملز جي زمين عوامي ملڪيت آهي، وڪرو نٿي ڪري سگهجي، اڳي گاڏيون، ٽرڪ ۽ راڪيٽ ٺهندا هئا، هاڻي ملز ۾ پيداوار ٻُڙي آهي: عدالت*
  • اوڪاڙه ڀرسان درياهه ۾ ٻيڙي اونڌي، 8 لاش ڪڍيا ويا*ملڪو شيخو ويجهو واقعو پيش آيو، ٻيڙي ۾ 25 کان مٿي ماڻهو سوار هئا، وزيراعليٰ پنجاب طرفان رپورٽ طلب*
  • پي آءِ اي جا ٽشو پيپرز حجام جي دڪانن تي استعمال ٿيڻ لڳا*

Sense of Déjà Vu……اڳ ڏٺل منظر يا “ڊيجا ويو” ڇا آهي؟ …..علي رضا قاضي

اهو پهريون ڀيرو ڪو نه هو، جو منهنجي دوست ۽ ساڻ پي ايچ ڊي ڪندڙ انور خان ڪليري چيو ته “پاڻ جن منظرن مان گذرون پيا، اهي مون پهريائين به ڏٺا آهن!” جيتوڻيڪ، ان جڳهه تي اسان پهريون ڀيرو آيا هئاسين. انور جي اها ڳالهه ٻڌي ڪجهه دير ته مان حيرت ۾ پئجي ويس، ته ايئن ڪيئن هوندو؟ پر ساڳي وقت ياد آيو ته اهو سڀ ڪجهه مون سان به ٿيندو رهيو آهي. اوچتو ئي اهڙا منظر سامهون اچيو وڃن، جن بابت توهان سوچڻ شروع ٿي ويندا آهيو ته هي ڳالهيون، هي شيون، هي منظر، توهان اڳ به ڏسي چڪا آهيو!
اهي سڀ حيرت ۾ وجهندڙ نظارا هوندا آهن. نفسياتي سائنس جي ٻولي ۾ اڳ ڏٺل منظرن واري سوچ يا تصور کي Deja Vu سڏجي ٿو، جيڪو انگريزي ٻولي جو اصطلاح آھي ۽ ان جو بنياد فرانسيسي زبان جي هڪ لفظ مان ورتو ويو آهي، جنهن جو مفهوم آهي: “پهرئين ڏٺل”.
هڪ تحقيق مطابق اسان مان 75 سيڪڙو ماڻهن کي زندگي ۾ هڪ ڀيرو Deja Vu جو تصور ضرور ايندو آهي، جڏهن ته ان جي سببن بابت پوري طرح معلوم ناهي ٿي سگهيو!
“ڊيجا ويو” ڇا آهي؟ ان بابت جڏهن ڊاڪٽر اسحاق سميجي کان معلوم ڪرڻ جي چاهيو ته ڊاڪٽر صاحب جو جواب ڪافي قدر تز ۽ سادي پيرائي ۾ بيان هو. ڊاڪٽر سميجي، جڳ مشهور فلاسفر ڪانٽ جي هڪ نڪتي کي واضح ڪيو: ڪانٽ چيو هو: دماغ جا 3 مکيه حصا ٿين ٿا: شعور، لاشعور ۽ تحت الشعور.
شعور: اهو سڀ ڪجهه جيڪو، پاڻ حواسن جي ذريعي محسوس ڪريون ٿا يا انساني ذهن جي بيداري جي حالت کي شعور چئجي ٿو. اهڙي ريت لاشعور جو مثال، گهر جي ان اسٽور روم جيان آهي، جنهن ۾ اسان شيون سنڀالي رکندا آهيون ته ڪنهن به وقت ڪم اچي سگهن ٿيون ۽ پوءِ وقت اچڻ تي انهن کي کڻي استعمال به ڪريون ٿا. دماغ جو اهو حصو جنهن ۾ ڳالهيون اسٽور ٿينديون رهن، ان کي لاشعور چئجي ٿو. بقول ڪانٽ جي، تحت الشعور مان مراد گهر جو اهو اونداهو ڪمرو آهي، جنهن ۾ شيون ته پيل آهن، پر اسان کي انهن جو ادراڪ ناهي يا اهي شيون ترتيب سان ڪهڙي هنڌ تي پيل آهن، ڪڏهن جي هٿوراڙي هڻڻ سان ڪا شئي سامهون اچي وڃي ته حيران ٿيون وڃون ٿا.
ڊاڪٽر سميجي مطابق “ڊيجا ويو” جو تعلق دماغ جي تحت الشعور واري حصي سان آهي. اهو به ممڪن آهي ته اهي تجربا اسان جي جين ۾ وراثت ۾ آيل هجن. مثال طور، ان ساڳي جڳهه تي اسان جو ڪو ابو ڏاڏو آيو هجي. ساڳيو منظر اسان جي وراثت ۾ اچي ويو هجي.
انسان مٿان جڏهن “ڊيجا ويو” جي ڪيفيت طاري ٿيندي آهي ته شعور هن کي آگاهه ڪندو آهي ته اهڙو ڪجهه به ناهي، پر پوءِ به اسان گهڙي کن لاءِ ان منظر ۾ گم ٿي وڃون ٿا. ڪجهه سال اڳ بي بي سي تي هڪ معاملو رپورٽ ٿيو، جنهن ۾ هڪ 23 سالن جي برطانوي نوجوان شخص جو پروفائيل سامهون آيو. رپورٽ مطابق، ان نوجوان ڇوڪري تي هر گهڙي “ڊيجا ويو” جي ڪيفيت طاري هوندي هئي. بعد ۾ ان نوجوان جي دماغ جو اسڪين ڪيو ويو، نتيجي ۾ اهڙي ڪا به ڳالهه سامهون نه آئي، جنهن مان اندازو لڳائي سگهجي ته هن کي ڪو اعصابي مسئلو آهي. رپورٽ آڌار ماهرن “ڊيجا ويو” کي نفسياتي معاملي ۾ رکيو. انهي سڄي معاملي تي گهري نظر رکندڙ ڊاڪٽر ايلن برائون جو چوڻ هو ته: “ماڻهن کي “ڊيجا ويو” جي ڪيفيت پهريون ڀيرو تقريبن 6-7 سالن ۾ ٿيندي آهي، جيڪا 25 سالن تائين پنهنجي عروج تي رهي ٿي. جيئن انسان پوڙهو ٿئي ٿو ته اها ڪيفيت وقت گذرڻ سان گڏ گهٽبي وڃي ٿي، تان جو پاڻهي ختم ٿيو وڃي”. ڪجهه ماهرن جو خيال آهي ته انسان ان وقت هن ڪيفيت ۾ مبتلا ٿئي ٿو، جڏهن هن جي دماغ جي رڳ ڦڙڪي ٿي، نتيجي ۾ بلڪل 2 غير متعلق خيال پاڻ ۾ ملي وڃن ٿا. هو ان سڄي عمل کي اک جي ڦڙڪڻ سان ڀيٽين ٿا.
ڪجهه ماهرن جو خيال آهي ته “ڊيجا ويو” کي وڌيڪ وضاحت جي ضرورت ناهي. اهي توهان جا خواب ئي هوندا آهن، جيڪي توهان کي مستقبل جون شيون ڏيکاري گم ٿي ويندا آهن ۽ وري وقت اچڻ تي ياد اچي ويندا آهن. گهڻا ماڻهو، ان سڄي عمل کي خوبصورتي سان تعبير ڪن ٿا. هنن جي بقول اهو سڀ ڪجهه انڊلٺ جيان آهي. رنگين ۽ دلفريب، جنهن جي وضاحت جي ڪابه ضرورت ناهي، ڇاڪاڻ ته اهو سڀ ڪجهه روحاني تجربو آهي.

This entry was posted in Rachna. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *