تازا ترين
  • *ٽنڊوباگو ويجهو زمين جي تڪرار تان جهيڙو،8ڄڻا زخمي، اسپتال منتقل *ڳوٺ علي ترڪ ۾ ٻن ڌرين ۾ جهيڙي دوران 4 عورتن سميت 8 ڄڻا زخمي ٿي پيا *
  • وارهه ويجهو ٻن موٽرسائيڪلن ۾ ٽڪر، پيرسن فوت ٿي ويو *ماستر لاڙو وٽ حادثي ۾ پيرسن غلام مصطفيٰ گوگاڻي چانڊيو زخمي ٿي پيو *زخمي پيرسن لاڙڪاڻي جي اسپتال ۾ زخمن جا سور نه سهندي فوت ٿي ويو *
  • *سپريم ڪورٽ ۾ شهباز شريف خلاف مني لاندرنگ ڪيس، شريڪ جوابدارن جي اپيل تي ٻڌڻي *عدالت جوابدار فضل داد عباسي ۽ شعيب قمر جي ضمانت جي اپيل تي ٻڌڻي ڪئي *سپريم ڪورٽ ٻنهي جوابدارن جي ضمانت واري درخواست تي نيب کي نوٽيس جاري ڪري ڇڏيا *ٻنهي جوابدارن تي شهباز شريف لاءِ سهولتڪاري ۽ مني لانڊرنگ جو الزام آهي*
  • *روشن سنڌ منصوبو ڪرپشن ڪيس: سنڌ جو وڏو وزير مراد علي شاهه نيب اسلام آباد آڏو پيش *نيب ٽيم طرفان جعلي بئنڪ اڪائونٽس ڪيس جي حوالي سان به وڏي وزير کان پُڇاڳاڇا * نيب طرفان وڏي وزير مراد علي شاهه آڏو سوالنامو پيش ڪيو ويو *
  • *فيض گنج ۾ پيٽرول پمپ مالڪن حڪومتي فيصلي کي ٿڏي ڇڏيو، وڌيڪ اگهه تي پيٽرول جو وڪرو *پمپ مالڪن پاران پيٽرول جو في ليٽر 77 کان 78 روپيا ۾ وڪرو،عوام سخت پريشان *
  • *تنگواڻي ۾ پئٽرول سستو ٿيڻ بعد پيٽرول پمپ بند *پئٽرول نه ملڻ سبب صارفين سخت پريشاني جو شڪار *
  • *ملڪ ۾ پيٽرول سستو ٿيڻ کانپوءِ بحران پيدا ٿي ويو، ڪراچي سوڌو ملڪ جي اڪثر شهرن ۾ پيٽرول پمپ بند، عوام پريشان*
  • *چونڊڪو ۾ رولو ڪتن نينگري کي ڏاڙهي زخمي ڪري ڇڏيو *10ورهين جي ثمينا ڌي گلاب خاصخيلي کي اسپتال منتقل ڪيو ويو *نارو ۾ ٽن مهينن دوران ڪتن جي ڏاڙهيلن جو انگ500 ٿي ويو *
  • *بخشاپور ويجهو نوجوان کي رولو ڪتن ڏاڙهي زخمي ڪري ڇڏي *ڳوٺ محمد نواز چاچڙ واسي 24ورهين جي محراب علي چاچڙ کي رولو ڪتن ڏاڙهي وڌو *
  • *جوابدار گرفتار نه ٿيڻ خلاف مقتول ڀائرن جا پڪا چنا وٽ روڊ تي لاش رکي ڌرڻو هنيو ويو*
  • *پڪا چنا ڀرسان عورتن جي جهيڙي بعد جوابدارن فائرنگ ڪري 2 ڀائرن کي قتل ڪيو هو*
  • *سيوهڻ ڀرسان سڱاوتي تڪرار تان قتل ڪيل 2 ڀائرن جي جنازي نماز ادا، وارثن جو لاش رکي ڌرڻو*

Home-sickness……سنڌي سماج جو اجتماعي لاشعور…..احمد بخاري

اسان سنڌين لاءِ هڪ خاص تاثر ڏنو ويندو آهي ته اسان Home-sickness (گهر جي ياد اچڻ) جي ڪيفيت ۾ تمام گهڻو مبتلا هوندا آهيون. سڀ کان پھرين ته مٿين گڏيل لفظ جي مفھوم کي سمجهجي.
هوم سِڪنيس هڪ اهڙي نفسياتي يا ذهني حالت آهي جنھن ۾ ڪنهن گهر جو فرد جسماني طور پنھنجي گهر کان ٻاهر هئڻ ڪري پريشاني ۽ مايوسي جھڙي ڪيفيت ۾ مبتلا ٿي وڃي. هاڻي ٿورو نفسياتي سائنسدانن جي طرفان ڏنل انساني ذهني حصن جي نظرين بابت سمجھجي.
جديد نفسيات جي باني ڊاڪٽر سگمنڊ فرائيڊ نفسيات جي علم ۾ “لاشعور” جو نظريو ڏنو، جنهن زندگي جي هر شعبي کي تمام گهڻو متاثر ڪيو. لاشعور انساني ذهن جو تمام وسيع خانو آهي، جنھن ۾ انسان هن سماج ۾ رهي پنھنجا ڏک، غم، خوشي، مثبت توڙي منفي يادون سڄي زندگي گڏ ڪندو رهندو آهي ۽ اهو طريقو لاشعوري هوندو آهي.
سگمنڊ فرائيڊ کانسواءِ هڪ ٻيو نفسياتي ماهر آهي ڊاڪٽر ڪارل جُنگ جنھن لاشعور جو هڪ ٻيو قسم به ٻڌايو آهي جنھن کي “اجتماعي يا گڏيل لاشعور” چئبو آهي.
ڪارل جُنگ تجزياتي نفسيات (Analytical Psychology) جو بانيڪار آهي. هن مطابق انساني شخصيت ۾ 2 لاشعور ٿيندا آهن، هڪ ذاتي لاشعور، جنھن بابت سگمنڊ فرائيڊ ٻڌائي ويو آهي، ٻيو اجتماعي يا گڏيل لاشعور آهي.
ذاتي لاشعور ۾ هڪ انسان پنھنجي سڄي عمر جيڪو ڪجهه محسوس ڪندو آهي يا ساڻس جيڪو ڪجهه ناخوشگوار گذرندو آهي، اهو لاشعوري طور تي پاڻمرادو سندس ذاتي لاشعور ڏانھن منتقل ٿيندو آهي. پر اجتماعي لاشعور مختلف آهي. هن ۾ خيال، سوچون، احساس، جذبا وغيره انسان پنھنجي سماج مان نه پر وڏن/ابن ڏاڏن کان ورثي ۾ وٺندو آهي. اجتماعي يا گڏيل لاشعور کي نفسياتي موروثيت به چئي سگهجي ٿو.
هاڻي اسان ٿورو سنڌي سماج جي گڏيل لاشعور جو جائزو وٺون ته ان ۾ Home-Sickness جي موجودگي تاريخي طور ڪيئن مثبت آهي ۽ اها سنڌي قوم کي ورثي ۾ ڪھڙن سببن جي ڪري ملي آهي.
يقينن اسان سنڌي ماڻهو هن ڪيفيت جا شڪار آهيون پر ان جو به هڪ مثبت تاريخي سبب آهي. سنڌ ۾ آرين جي اچڻ کان اڳ سنڌي ماڻهو هڪ هنڌ ٿانيڪا ٿي ويٺل هئا. انھن ۾ خانه بدوشي جو لاڙو نه هو، ان جو وڏو سبب اهو هو ته انهن وٽ ان دور جي مناسبت سان آسائشن جون سڀ سھولتون ميسر هيون. انهن کي ايرانين ۽ يونانين وانگر وڙھڻ جي جبلت نه هئي ۽ نه ئي وري آرين وانگر دربدر ٿيڻ جي ضرورت هئي. انهن ۾ مستقل مزاجي هئي. اهي پنھنجي گهرن ۽ اباڻن پٽن کان پري نه ويندا هئا. انهن وٽ سڀ شيون هيون، جيڪي انهن جون بنيادي ضرورتون ۽ آسائشون پوريون ڪري سگهن. اهو هڪ هنڌ پرسڪون ويھي رهڻ جو احساس ۽ پنھنجي گهر کان پري رهي اداس ٿيڻ جو احساس انهن جي ذاتي لاشعور ڏانھن منتقل ٿي چڪو هو.
ساڳيو ئي احساس جنھن کي Home-sickness چيو ٿو وڃي، اهو انھن اوائلي سنڌين ذريعي موجوده سنڌي قوم ۾ گڏيل يا اجتماعي لاشعور وسيلي منتقل ٿي چڪو آهي جنھن جو هڪ تاريخي سبب آهي.
دنيا جي ٻين قومن ۾ هن احساس جو گهٽ هئڻ جو وڏي ۾ وڏو سبب اهو آهي ته دنيا جون ٻيون قومون خانه بدوش رهيون آهن. انھن ۾ ويڙهه جو احساس، ذاتي مفادن خاطر ٻين جي ملڪيت تي قبضو ڪرڻ جو لاڙو ۽ وحشي پڻو وغيره شامل آهي.
   علم النسان جي ماهرن تاريخي طور اهو ثابت ڪيو آهي ته سنڌي قوم ۾ هڪ هنڌ رهي تعميري زندگي کي عملي نموني بلند ڪرڻ جو لاڙو رهيو آهي، جيڪو سنڌي قوم کي دنيا جي ٻين سمورن قومن کان ڌار مزاج ۽ اخلاق جي بلندي جي حوالي سان ممتاز ڪري ٿو.

This entry was posted in Rachna. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *