تازا ترين
  • آئين ۽ پارليامينٽ کي بي اختيار ڪري بل پيش ڪيو ويو،حملا ٿيڻ باوجود موقف تي قائم آهيون: پ پ چيئرمين*نانا کي ڦاهي تي چاڙهيو ويو، منهنجي ماءُ ۽ مامن شهيد مرتضيٰ ڀٽو ۽ شاهنواز ڀٽو کي شهيد ڪيو ويو: بلاول*برسات ۽ ٻوڏ سبب سنڌ ۾ 25 لک ماڻهو متاثر ٿيا، بلوچستان ۾ به لکين ماڻهو بي گهر ۽ متاثر ٿيا: بلاول*
  • *ٽنڊي ڄام واسين سان نوري آباد ڀرسان روڊ حادثو، هڪ ڄڻو فوت، نوجوان زخمي *سوزڪي ۽ ٽرالر وچ ۾ ٽڪر ٿيڻ سبب عبدالڪريم مگسي ٿڏي تي فوت، ساجد مگسي زخمي *
  • *سنڌ هاءِ ڪورٽ ۾ پسند جو پرڻو ڪندڙ ناري ۽ نوجوان وارو معاملو *عدالت ناري اسماءَ کي مڙس ارشاد مگسي سان گڏ وڃڻ جي اجازت ڏئي ڇڏي *مونگي وارثن سان خوف آهي، مونکي قتل ڪري ڇڏيندا: ناري جو عدالت ۾ بيان*
  • *ڪراچي: اي وي ايل سي جي ڪارروائي، موٽر سائيڪلز ڦر ڪندڙ گروهه گرفتار *جوابدارن جي قبضي مان ڦر ڪيل 5 موٽر سائيڪلون هٿ ڪيون ويون: ايس ايس پي سرفراز نواز *جوابدارن جي قبضي مان هٿيار به هٿ ڪيا ويا آهن: ايس ايس پي*
  • *ڪراچي: ٻارڙي مروا قتل۽ زيادتي ڪيس، گرفتارجوابدارن جا فنگر پرنٽس ميچ ٿي ويا: ذريعا *ٻارڙي مروا جي ڪپڙن ۽ جوابدار فيضو جي گهر ۾ بيڊ جا سيمپلز ورتا ويا هئا: ذريعا *جوابدارن جا سيمپلز ميچ ٿي ويا، ٻئي جوابدار اڳ ڏوهه جو اعتراف ڪري چڪا آهن *
  • *ڪراچي: سٽي ڪورٽ ۾ وڪيلن جي هڙتال سبب سائل سخت پريشاني جو شڪار *وڪيلن جي هڙتال سبب ڪيسن جون ٻڌڻيون نه ٿيون، نه ئي جوابدارن کي پيش ڪيو ويو*
  • *ڪوٽ غلام محمد ۾ ڳوٺاڻن جو واپڊا عملي جي مبينا زيادتين خلاف ڌرڻو، ٽريفڪ معطل *ڳوٺ باغات مالهي واسين واپڊا آفيس آڏو ٽائرن کي باهيون ڏيئي روڊ بلاڪ ڪري ڇڏيو *واپڊا عملي بلن جي آخري تاريخ کان اڳ ئي ڳوٺ جي بجلي ڪاٽي ڇڏي آهي: ڳوٺاڻا *بجلي ڪاٽڻ سبب پاڻي جو بحران پيدا ٿي ويو آهي، نوٽيس وٺي بجلي بحال ڪرائي وڃي: ڳوٺاڻا*
  • *لاهور: موٽروي تي عورت سان زيادتي وارو ڪيس، پوليس مرڪزي جوابدار گرفتار نه ڪري سگهي *جوابدار عابد جي گرفتاري لاءِ قصور ويجهو ڪارروائي، جوابدار فرار ٿي ويو *پوليس سرچ آپريشن دوران جوابدار جي 5 عزيزن کي حراست ۾ وٺي ڇڏيو*
  • *اتر سنڌ جي سڀ کان وڏي چانڊڪا اسپتال ۾ ايم ايس ۽ پيراميڊيڪل عملي ڇڪتاڻ برقرار *لاڙڪاڻي ۾ پيراميڊيڪل جي احتجاج دوران اي ايم ايس ۽ پيراميڊيڪل عملي ۾ منهن ماري، ھڪٻئي کي ڌڪا *احتجاجي ڪئمپ کي ڊاھڻ جي معاملي تان پيراميڊيڪل عملو مڇرجي پيو *اي ايم ايس گل شيخ ۽ پيراميڊيڪل اڳواڻن وچ ۾ منهن ماري، ھڪٻئي کي ڌڪا ڏنا ويا *پيراميڊيڪل عملي او پي ڊيز، ليباريٽريز، سينٽرل اسٽور، سٽي، ايم آر آئي اسڪن مشين کي تالا ھڻي ڇڏيا *مريضن کي دوائڻ ڏيڻ لاءِ آيس ته پيراميڊيڪل عملي بدتميزي ڪئي: اي ايم ايس گل شيخ *
  • *ٺارو شاهه ۾ ڳوٺاڻن جو بجلي جا ڳرا بل اچڻ ۽ اڻ اعلانيل لوڊشيڊنگ جي آزار خلاف احتجاجي مظاهرو *ڳوٺ موليڏنو لاڙڪ ۽ ڳوٺ يوسف چنڙ جي رھواسين ايس ڊي او سيپڪو خلاف ٽائر ساڙي ڌرڻو احتجاج ڪيو *ڳرا بل اچڻ ۽ بجلي جي ڊگهي لوڊشيڊنگ سبب عذاب ۾ مبتلا آهيون: ڳوٺاڻا*
  • *گهوٽڪي: سبزي منڊي مان وڪيلن جي چيئمبر کي خالي ڪرائڻ وارو معاملو *سي ايم او گهوٽڪي جي فرياد تي ڊسٽرڪٽ بار جي صدر صدام چند سميت26وڪيلن مٿان ڪيس داخل *وڪيلن جي احتجاج سبب عدالتي ڪارونهوار نه هلي سگهيو*
  • *سُپريم ڪورٽ ۾ اُم رباب جي والد سوڌو ٽن گهرڀاتين جي قتل ڪيس تي ٻڌڻي *جوابدارن جي عدم گرفتاري تي سنڌ پوليس مٿان ڪاوڙ جو اظهار ڊي آءِ جي حيدرآباد کي ڇنڊ *پوليس ڄاڻي واڻي جوابدارن جي گرفتاري ۾ غفلت ڪري رهي آهي: عدالت *ٻڌايو وڃي ته گرفتاري لاءِ ڪهڙا عملي قدم کنيا ويا آهن؟: عدالت جو سوال*
  • *ڪنب: نامعلوم ماڻهن پاران کڏ ۾ مبينا زهر وجهڻ سبب ڳوٺاڻن جي مڇي مري وئي *غريب آباد ڪالوني ڀرسان مڇي مرڻ سبب علائقي ۾ بدبوءِ پکڙجي وئي، متاثرن پاران ڪارروائي جو مطالبو نامعلوم ماڻهن مڇي جي کڏ ۾ زهر وجهي لکين روپين جو نقصان پهچايو: متاثر ڳوٺاڻا*
  • * حيدرآباد ۾ پسند جو پرڻو ڪندڙ ناري اسماءَ ۽ نوجوان ارشاد مگسي سنڌ هاءِ ڪورٽ ۾ پيش *ناري نابالغ آهي، سندس عمر 15 سال آهي: جاچ آفيسر جو عدالت ۾ بيان* عدالت ناري اسماءَ کي دارلامان اماڻڻ جو حڪم ڏئي ڇڏيو*
  • *سنڌ هاءِ ڪورٽ ۾ پوليس پاران روڊ بلاڪ ڪرڻ لاءِ ڪنٽينرز تحويل ۾ وٺڻ خلاف درخواست *عدالت گهرو وزارت کان تفصيلي جواب طلب ڪري ورتو *سياسي جلسن جي لاءِ به پوليس ڪنٽينرز کڻي ويندي آهي: درخواستگذار *

ڪميونسٽ پارٽي ۾ قومي سوال جو تڪرار

سنڌي ٻوليءَ کي سنڌ اسيمبليءَ ۾ قومي ٻوليءَ جو درجو ڏئي، ان کي پرائمري کان اعليٰ تعليم تائين اسڪولن، ڪاليجن ۽ يونيورسٽين ۾ پڙهائڻ لازمي قرار ڏنو ويو هو، جنهن سبب لکن جي تعداد ۾ سنڌين کي ڪراچي ۽ حيدرآباد سنڌي لينگويج ٽيچر طور ڀرتي ڪري اردو ميڊيم وارن اسڪولن ۾ مقرر ڪيو ويو هو. ان تي ڪراچي ۽ حيدرآباد ۾ماحول خراب ڪيو ويو. لياقت آباد، عزيز آباد ۽ نارٿ ناظم آباد جي سنڌي ڳوٺن تي حملا ڪري انهن کي باهيون ڏنيون ويون. شهر ۾ نظر ايندڙ اجرڪ ۽ ٽوپي وارن تي گوليون وسايون ويون، جنهن تي ممتاز ڀٽو جي صوبائي حڪومت به طاقت جو استعمال ڪيو هو . ٻولي تڪرارن، هنگامن کان ڊڄي ڪري ذوالفقار علي ڀٽو کي پوئتي هٽڻو پيو هو ۽ مهاجرن جي نمائندگي ڪندڙ پارٽين جي اڳواڻن نواب مظفر، جميعت علماءِ پاڪستان جي مولانا شاهه احمد نوراني ۽ جماعت اسلامي جي پروفيسر غفور احمد ۽ منور حسن سان ڳالهيون ڪيون هيون، جنهن جي نتيجي ۾ ڀٽو حڪومت کي پوئتي هٽڻو پيو هو. سنڌي کي قومي ٻولي وارو بل واپس وٺڻو پيو . ان تي سخت ردعمل ڪندڙ ممتاز ڀٽو کي وڏ وزارت تان هٿ ڌوئڻا پيا هئا ۽ ان جي جاءِ تي غلام مصطفيٰ جتوئيءَ کي سنڌ جو وڏو وزير مقرر ڪيو ويو هو ۽ ننڍي چونڊ ذريعي ممتاز ڀٽو کي وفاقي وزير ڪيو ويو. ان بعد ڪميونسٽ پارٽي سڄي سنڌ ۾ سرڪيولر موڪليو هو ته ڪميونسٽ پارٽي جا سمورا ڪارڪن اردو ۾ لکن پڙهن ۽ تقريرون ڪن، ان سلسلي ۾ ان وقت جي هڪ مهاجر ڪميونسٽ پنهنجي آتم ڪٿا “نربدا کان مهراڻ” ۾ هن طرح بيان ڪيو آهي:
قوميت جي مسئلي تي اسان جو نقطه نظر نهايت اهم هو ۽ اهائي ڳالهه اردو ڳالهائيندڙ ڪاروبارين کي اسان ڏانهن اچڻ واري راهه ۾ رڪاوٽ هئي، سکر جو اردو ڳالهائيندڙ ڪاروباري طبقو ڏاڍو رجعت پسند ۽ انتها پسند ۽ نام نهاد اسلام پسند هو، جنهن وٽ انسان دوستي ۽ برابري ۽ پيڙهيل غريب کي حق ڏيڻ ڏوهه هو ۽ اردو برتري ۽ نظريه پاڪستان جي فرسوده نعرن ۽ خيالن سهاري جي رهيا هئا ۽ نفرت جو ٻج ڇٽي رهيا هئا، اهوئي سبب آهي جو نعپ (نيشنل عوامي پارٽي) سکر ۾ ڪافي مضبوط پارٽي جي حيثيت سان اڳيان آئي. اسان جي ايمانداري، سچائي ۽ خلوص جي اهي به تعريف ڪندا هئا جيڪي اسان جا ڪٽر مخالف هئا پر اسان جي دوستن جي تنگ نظري نعپ کي نه صرف ڪمزور ڪيو پر حقيقت ۾ ختم ڪري ڇڏيو. ون يونٽ جي دور ۾ ون يونٽ جي مخالفت اسان جي سياست جو بنيادي نقطو هو، ايستائين جو جيئي سنڌ، سدا جيئي اسان جو سلام هوندو هو، جلسن جلوسن، پروگرامن، سڀني ۾ اسان قوميت جي مثبت روح کي اجاگر ڪندي پوري ملڪ جي پورهيتن جي حقن لاءِ ون يونٽ جي خاتمي، صوبن جي بحالي ۽ صوبائي زبانن کي انهن جو حقيقي درجو ڏيڻ لاءِ جدوجهد ڪندا رهياسين. ون يونٽ ختم ٿيو ته سکر ۾ نعپ جو زوال شروع ٿيو، اسان جا دوست جيڪي ڪراچي ۾ رهندا هئا، ون يونٽ جي خاتمي جو سندن زندگيءَ تي ڪو اثر نه پيو تن حڪم صادر ڪيو ته اندرين سنڌ ۾ سموري لک پڙهه اردو ۾ ٿيندي ۽ ساٿي اظهار خيال اردو ۾ ڪندا. جڏهن ته ڪراچيءَ جي ساٿين لاءِ سنڌي زبان سکڻ جو ڪو به شرط نه هو. نعپ جي پاليسي ڪراچي ۾ ويهي ٺاهي ويندي هئي ۽ زميني حالتن جو ڪو به خيال نه ڪيو ويندو هو. اسان سکر جي دوستن ان تي احتجاج شروع ڪيو (ان باغي گروپ جي اڳواڻي مون کي ڏني وئي) پر ڪراچي وارن جي ڪن تي جونءِ به نه سري، پوءِ جھيڙا شروع ٿيا پر ڪو به فرق نه پيو آخر رشيد، فتاح ملڪ، غلام قادر ملڪ ۽ بار جا ٻيا ساٿي الڳ ٿي ويا، قوم پرستن جون همدرديون ختم ٿيڻ لڳيون، حفيظ قريشي ۽ رسول بخش پليجي جو اثر وڌڻ لڳو ۽ پوءِ هڪ اهڙو وقت به آيو جو سکر جي ليفٽ جي شروع کان آخر تائين اسان سان گڏ رهندڙ شمس الدين شاهه به الڳ ٿي ويو ۽ پاڪستان پيپلز پارٽي ۾ شامل ٿي ويو، هاڻي نعپ ۾ صرف مان ۽ قاسمي صاحب وڃي رهياسين يا حسن حميدي، پر هو به سرگرم نه رهيو، شاهه صاحب عبدالرئوف جوهر واري ٽڪيٽ واري واقعي کان پوءِ مايوس ٿي ويو هو. هو ان ڪري موقعو ملندي ئي نعپ ڇڏي پيپلز پارٽيءَ ۾ شامل ٿي ويو. منهنجا اختلاف به سائين سان وڌندا رهيا، ڪراچيءَ وارن جي بالادستي ۽ اردو ڳالهائڻ وارن جي ذهني برتريءَ جو تصور منهنجي لاءِ سهڻ کان مٿي ٿيندو پئي ويو. امام علي نازش، ڊاڪٽر اعزاز نذير ۽ عزيزالله سڀني جي اڳيان هي مسئلو رکيو، ڳالهه ٻولهه ٿي پر هو انهن ڳالهين کي مڃڻ لاءِ تيار نه هئا، آخرڪار مان 1970ع جي پڇاڙيءَ ۾ پنهنجي استعيفيٰ صوبائي سيڪريٽري باقر شاهه کي موڪلي ڏني.
سنڌ ۾ جي ايم سيد صاحب عوامي ليگ جي حمايت اختيار ڪري رهيو هو، اخبار صبوح سنڌ ڪراچيءَ مان نڪرندي هئي، منهنجو دوست نبي بخش کوسو انهن ڏينهن ۾ اخبار ۾ ڪم ڪري رهيو هو، منهنجي استعيفيٰ جي هڪ ڪاپي دوست رشيد ڀٽي به ورتي هئي جيئن هو تاريخي دستاويز طور پاڻ وٽ رکي، نبي بخش کوسي ڪنهن طرح سان ان جي ڪاپي حاصل ڪئي ۽ اخبار ۾ ڇاپي ڇڏي.ان جي شايع ٿيندي ئي مخالفن کان مبارڪون ملڻ شروع ٿيون ۽ دوستن رنج ٿي بائيڪاٽ ڪري ڇڏيو، ڪجھه ڏينهن بعد سياسي جماعتن تي پابندي پئي ۽ نعپ سان ساٿ نه صرف وقتي طور تي پر سياسي اعتبار سان به ختم ٿي ويو. ڀٽي صاحب جو اقتدار ختم ٿيندي ئي نعپ تان پابندي هٽائي وئي. هوءَ بحال ضرور ٿي پر سنڌ ۾ ان جو ڪردار ختم ٿي ويو ۽ اثر به، ڄام ساقي سيڪريٽري طور ان کي سنڀالڻ جا جتن ضرور ڪيا پر بي سود، هو مون وٽ به آيو ۽ منهنجي استعيفيٰ ۾ لڳل الزامن کي درست قرار ڏيندي پنهنجي ساٿين جي ڪيل غلطين جو اعتراف ڪيو ۽ آئينده ان سلسلي ۾ محتاط رهڻ جو واعدو ڪيو ۽ قوميت جي مسئلي جي اهميت ۽ خاص طور سنڌ ۾ ان جي تضاد کي مڃيندي ان تي ڌيان ڏيڻ جو يقين ڏياريو، ان جي واعدن تي مان وري به نعپ ۾ سرگرم ٿيس ۽ نعپ جي پشاور ڪنوينشن ۾ ويس، ان بعد ٻن ٻيڙين ۾ سوار ٿيڻ واري پاليسيءَ کان بدظن ٿي آخرڪار نعپ جي بنيادي ميمبرشپ تان ئي استعيفيٰ ڏئي ڇڏي.هاڻي نعپ عملي طور سنڌ مان ختم ٿي چڪي هئي، صرف ڪجھه دوست رهجي ويا هئا. امام علي نازش سان گڏ هڪ ٻي شخصيت سکر جي سياست ۾ اڀري ۽ اها شخصيت هئي سائين عزيزالله جي، هن جي زندگيءَ جو وڏو حصو زير زمين سرگرمين ۾ گذريو ۽ ڪافي وقت سکر ۾ گذاريائين، سياسي داءَ پيچن جو ماهر هو، سکر جي ساٿين کي گڏ کڻي هلڻ ۾ هن جو وڏو ڪردار هو. امام علي جيان آخر ۾ سندس صحت خراب ٿي وئي، سکر کان ڪوئيٽا هليوويو ۽ بعد ۾ بيماريءَ سبب ذهني ۽ جسماني طور ڄڻ مفلوج ٿي ويو. ايوب خان جي دور ۾ ون يونٽ جي مخالفت پنهنجي اوج تي هئي، سکر بار انهن تحريڪن جو محور هئي، ون يونٽ خلاف مظاهرا، شام سنڌ، ادبي اجتماع، ٺهراءَ، بيان روز جو معمول هو، حيدرآباد جي شاگردن جي بک هڙتال هجي ته اسان مزدورن سان يڪجهتي لاءِ اتي وڃي حاضر ٿيندا هئاسين. جنهن ۾ ڊاڪٽر اعزاز نذير ۽ حسن حميدي به گرفتار ٿيا هئا.
ون يونٽ جي خاتمي کان فورن پوءِ سنڌ هاري ڪاميٽي جي سربراهه ڪامريڊ حيدر بخش جتوئي وفات ڪئي، سنڌ هاري ڪاميٽي کي سرگرم رکڻ ۽ ان جي پروگرام کي اڳتي وڌائڻ جتوئي صاحب جھڙي باهمت مرد جو ڪارنامو هو، ڪامريڊ جي وفات کان پوءِ سنڌ هاري ڪاميٽي کي ٻيهر منظر ۽ سرگرم رکڻ جي مقصد سان سڪرنڊ ۾ ڪانفرنس رکي وئي ڇو ته سڪرنڊ هاري ڪاميٽي جو ڳڙهه چيو ويندو هو. هن ڪانفرنس ۾ هاري ڪاميٽي جي دوستن کان سواءِ گھڻو تعاون ۽ حصو نعپ ۽ ڪامريڊن جو هو، ڪانفرنس ٻه ڏينهن هلي ۽ ان جا چار اجلاس ٿيا ۽ اٽڪل ٻن هزار نمائندن حصو ورتو، سکر مان مون سان گڏ رشيد ڀٽي، ممتاز مهر، نبي بخش کوسو، ڊاڪٽر اعزاز نذير، حسن حميدي ۽ ڪامريڊ سوڀو گيانچنداڻي به آيو. نوابشاهه مان سيد رشيد احمد شاهه حيدرآباد مان ڄام ساقي، مهر حسين شاهه ميرپوخاص مان غلام محمد لغاري ڪراچيءَ مان محمود الحق عثماني، نواز ٻٽ ۽ ٻيا ساٿي آيا هئا. سنڌ هاري ڪاميٽي جو پراڻو ڪارڪن ڪامريڊ رمضان ڳڙهي ياسين کان آيو هو ۽ ٻيا ڪيترائي سياسي ڪارڪن اديب ۽ شاعر آيا هئا، هي هڪ عاليشان يادگار ڪانفرس هئي. تنظيم ڪاريءَ جي حوالي سان سٺو موقعو هو، ڪامريڊ حيدر بخش جتوئي جي ڪمي شدت سان محسوس ڪئي وئي، هي خلا ڪڏهن به ڀرجي نه پئي سگھيو پر سنڌ هاري ڪاميٽي جي هڪ نئين ورڪنگ ڪاميٽي جوڙي سگھجي پئي، پر الائي ڇو اسان جي شهري ڪامريڊن کي ڇا سجھيو، هنن سنڌ هاري ڪاميٽي تي غير ضروري طور تي اثر انداز ٿيڻ پئي چاهيو ۽ ورڪنگ ڪاميٽي پنهنجا ماڻهو آڻڻ پي گھريا، آخري اجلاس ۾ هيءَ بدمزگي ڏسڻ ۾آئي، سنڌ هاري ڪاميٽي جي اصل ڪارڪنن اهو محسوس ڪيو ته شهري ڪامريڊ هاري ڪاميٽي کي هاءِ جيڪ ڪرڻ ٿا چاهين، سنڌ هاري ڪاميٽي جا ڪامريڊ عبدالقادر انڍڙ ۽ ڪامريڊ رمضان شيخ ڏاڍا جذباتي ٿي ويا ۽ ڪامريڊ جتوئيءَ کي ياد ڪري دانهون ڪرڻ لڳا ۽ جيڪا وڏي تصوير ڪامريڊ جتوئي جي ڊائيس تي رکيل هئي اها کڻي ويا. افسوس جو هن اهم ڪانفرنس جو چڱو مقصد حاصل ٿي نه سگھيو ۽ سنڌ هاري ڪاميٽي گھڻي سرگرم ٿي نه سگھي.(آخري حصو)

Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *