تازا ترين
  • *اڳوڻو آسٽريلين بيٽسمين ڊين جونز دل جو دورو پوڻ ڪري لاڏاڻو ڪري ويو *ڊين جونز 59 ورهين جي ڄمار ۾ لاڏاڻو ڪري ويو *ڊين جونز پي ايس ايل ۾ اسلام آباد يونائٽيڊ جو ڪوچ رهيو هو*
  • *بدين ۾ پگهارون نه ملڻ خلاف ميونسپل عملي پاران ڪم ڇڏ هڙتال ڪري آفيس آڏو معصوم ٻارڙن سميت احتجاج *نااهل ۽ ڪرپٽ سي ايم او کي هٽائي فوري طور تي پگهارون جاري ڪيون وڃن: احتجاج ڪندڙ ملازم *
  • *بدين: ڪڍڻ رورل ھيلٿ سينٽر جو ايم ايس ڊاڪٽر شجاعت خواجا ڪورونا وائرس جو شڪار *ايم ايس ڊاڪٽر شجاعت خواجا جي ٽيسٽ پازيٽو اچڻ بعد رورل هيلٿ سينٽر سيل ڪيو ويو *
  • *ڀٽ شاھه: شاھ لطيف فائونڊيشن پاران عالمي مشائخ ڪانفرنس ملتوي ڪرڻ جو اعلان *درگاھ ڀٽائي جي سجاده نشين پاران ميلي جون غيرسرڪاري تقريبون ملتوي ڪرڻ جو اعلان *ڪورونا سبب سنڌ حڪومت جي فيصلي جو احترام ڪريون ٿا: سجاده نشين *رڳو عرس جون رسمون ايس او پيز تحت ادا ڪيون وينديون*
  • *ڪراچي ۾ سنڌي نوجوان جي قتل خلاف جروار ۾ احتجاجي ريلي، ڌرڻو *مختلف سياسي سماجي تنظيمن جي ڪارڪنن ۽ شهرين ريلي ڪڍي مين چوڪ تي ڌرڻو هنيو، نعريبازي *ڪراچي ۾ ڌرتي ڌڻين کي بيگناهه قتل ڪرڻ جو سلسلو جاري آهي: مظاهرين *عبدالحميد گبول جي قتل ۾ ملوث ٻين جوابدارن کي به گرفتار ڪري عبرتناڪ سزا ڏني وڃي: مظاهرين*
  • *سيوهڻ ويجهو ڪارنهن جي مبينا الزام هيٺ سهري هٿان ناري قتل، جوابدار ٿاڻي تي پيش *ڳوٺ بچل چنا ۾ جوابدار گلشير چنا پنهنجي ننهن 25 ورھين جي فائزا چنا کي گوليون هڻي قتل ڪري ڇڏيو *جوابدار قتل ڪرڻ بعد پسٽل سميت گرفتاري ڏيئي ڇڏي، غيرت ۾ اچي قتل ڪيو: گلشير چنا جو اعتراف *پوليس پاران مقتولا ناري جو لاش ضروري ڪارروائي لاءِ سيوھڻ اسپتال پھچايو ويو*
  • رائونتي جي ڪچي ۾ پوليس جي مبينا مقابلي ۾ زخمي ٿيل ڏوهاري اسپتال ۾ دم ڏئي ڇڏيو *رات دير سان بچاءَ بند وٽ مقابلي دوران ڏوهاري محمد نواز سيال کي زخمي حالت ۾ گرفتار ڪيو هو: پوليس *زخمي ڏوهاري کي سکر اسپتال منتقل ڪيو ويو جتي فوت ٿي ويو:پوليس *جوابدار محمد نواز سيال تي سنگين قسم جا ڪيس داخل آهن: پوليس*
  • *دادو ويجهو ٻن موٽرسائيڪلن ۾ آمهون سامهون ٽڪر، يعقوب پٽ ڦوٽو فوت ٿي ويو *
  • *ڪشمور: عدالت پاران3ڄڻن کي بلاجواز گرفتار ڪرڻ تي ٽن اهلڪارن تي ڪيس داخل ڪرڻ جو حڪم *ڪشمور جي عدالت ٽن ڄڻن کي بلاجواز گرفتار ڪرڻ بابت ڪيس جي ٻڌڻي ڪئي *ڪشمور: عدالت سي سيڪشن ٿاڻي جي ايس ايڇ اوسميت ٽن اهلڪارن تي ڪيس داخل ڪرڻ جو حڪم ڏنو *
  • *اسلام آباد: احتساب عدالت ۾ آصف زرداري، نواز شريف ۽ يوسف رضا گيلاني خلاف توشه خانه ريفرنس تي ٻڌڻي *اڳوڻو وزيراعظم يوسف رضا گيلاني احتساب عدالت ۾ پيش *عدالت ٻڌڻي پهرين آڪٽوبر تائين ملتوي ڪري ڇڏي *
  • *ڪنري ويجهو واپاري کان ڦر دوران هڪ ڦورو سوگهو، مارڪٽ *ڳوٺ شاھ بيگ چانڊيو وٽان ڦورو واپاري کان موٽرسائيڪل ڦر ڪري فرار ٿي رهيا هئا ته ڳوٺاڻا پهچي ويا * ڳوٺاڻن هڪ ڦورو کي پڪڙي مارڪٽ ڪرڻ بعد سندس هٿ پير ٻڌي ويهاري ڇڏيو، پوليس نه پهتي
  • *نوري آباد ويجهو مزدا ۽ ٽرالر ۾ ٽڪر، هڪ ڄڻو فوت *موٽر وي تي حادثي ۾ مزدا ڊرائيور پنجاب واسي محمد اسلم راجپوت فوت ٿي ويو *
  • *ڪنري ويجهو واپاري کان ڦر دوران هڪ ڦورو سوگهو، مارڪٽ *ڳوٺ شاھ بيگ چانڊيو وٽان ڦورو واپاري کان موٽرسائيڪل ڦر ڪري فرار ٿي رهيا هئا ته ڳوٺاڻا پهچي ويا *ڳوٺاڻن هڪ ڦورو کي پڪڙي مارڪٽ ڪرڻ بعد سندس هٿ پير ٻڌي ويهاري ڇڏيو، پوليس نه پهتي*
  • *نواب ولي محمد ڀرسان ملواهه شاخ وٽ نوجوان جو لاش هٿ، سڃاڻپ نه ٿي*لاش جي نِڪ ۽ وات مان رت وهي رهيو هو، لڳي ٿو هڪ ڏينهن پُراڻو آهي: پوليس *
  • *مورو: داد بئراج ۾ ٻڏي ويل ملير واسي محمد فاروق جٽ جو لاش هٿ *ٻڏي ويل ڊرائيور مزدا کي ڌوئي رهيو هو ته پير ترڪڻ سبب داد بئراج ۾ ڪري پيو*

پراڪسي جو دور !

پراڪسي مان مراد آهي ڪنهن ٻئي جي مفادن ۾ استعمال ٿيڻ ۽ پراڪسي جنگ مان مراد آهي اها جنگ جيڪا ظاهري طور ڪوئي ملڪ يا گروهه وڙهي رهيو هجي پر انهي جي پٺيان ڪو ٻيو هجي يا ڪنهن ٻئي جو مفاد هجي. پراڪسي رڳو غير رياستي عنصر گروهه يا جماعتون ڪونه هونديون آهن پر اهي ڪي ملڪ حڪومتون ۽ فوجي طاقتون به ٿي سگهن ٿيون. پراڪسي جي تاريخ ايتري ئي پراڻي آهي جيترو رياستي جوڙجڪ جو علم ۽ بادشاهتن جي تاريخ. هر حڪومت پنهنجي طاقت ۽ جاگرافيائي حدن کي وڌائڻ لاءِ ۽ مختلف خطن ۾ پنهنجي اثر رسوخ قائم ڪرڻ لاءِ يا ڪنهن جي اثر رسوخ ۽ حڪمراني کي ڪمزور ڪرڻ لاءِ اهڙي پراڪسي جو سهارو ٿيندا ۽ وٺندا رهيا آهن. گهڻي ڊيگهه ۾ وڃڻ بجاءِ صرف ايترو سمجهڻ ڪافي آهي ته سلطنت عثمانيا کي ختم ڪري عرب قومپرستي جي بنياد تي عرب دنيا جو وجود ۾ اچڻ انهي زماني جي پراڪسي هئي. ڪرنل ٿامس ايڊورڊ لارينس ، جيڪو لارينس آف عريبيا جي نالي سان مشهور ٿيو ۽ عرب رياستن خاص ڪري سعودي عرب جي بادشاهت جي قيام جو سبب بڻيو، اهو ڪو عرب نه پر انگريز فوج جو ڪرنل هو جيڪو هڪ جاسوس طور عرب امير شاھه فيصل سان مليو ۽ ترڪن جي خلاف ڪيترن محاذن تي عرب ويڙهاڪن جي اڳواڻي به ڪندو رهيو. ڪرنل ٿامس ايڊورڊ لارينس دمشق جي فتح ڪرڻ کان وٺي پوري ترڪ سلطنت جي خاتمي تائين پراڪسي طور انگريزن جي مفادن خاطر عربن جو ساٿ ڏيندو رهيو.
اهو پراڪسي جو ڪردار آمريڪا سوويت يونين جي خلاف پاڪستان ۾ مجاهدين کان ادا ڪرائيندو رهيو جڏهن ته پاڪستان جا ڪيترائي فوجي اڏا 1949ع کان وٺي روس جي نگراني ۽ جاسوسي ڪرڻ خاطر آمريڪا جي استعمال هيٺ رهيا. پاڪستان پنهنجي سرزمين ۽ خارجا پاليسي هميشه آمريڪا جي ڏسيل واٽ تي انهي جي مفادن خاطر پيش ڪندو رهيو. ڪڏهن ڪڏهن ٿوري گهڻي ڪا آمريڪا جي مفادن خلاف پيش رفت ٿي به ته انهي جي نتيجي ۾ هر انهي حڪمران کي پنهنجي جان تان هٿ کڻڻو پيو جنهن آمريڪا جي مفادن خلاف ڪا پيش رفت ڪئي يا آمريڪا جي منشا خلاف ڪو قدم کنيو. انهي آمريڪا جي خارجا پاليسي جي نتيجي ۾ پاڪستان سعودي عرب جي ۽ عرب اتحادين جي معاونت ۽ عسڪري مدد به ڪندو رهيو آهي ۽ بدلي ۾ پاڪستان کي عرب دنيا خاص ڪري سعودي مالي طور مشڪل گهڙين ۾ مدد پڻ ڪندو رهيو آهي پر لڳي ٿو انهي سڀني رشتن ناتن واسطن ۽ پراڪسي ڳانڍاپن ۾ڪا تبديلي اچڻ لڳي آهي. پاڪستان جي وزير خارجا شاهه محمود قريشي جي ڪشمير مسئلي تي سعودي عرب کي ڏنل چتاءَ پٺيان ڪا ته حڪمت هوندي.جو هن چيو آهي ته ”ڪشمير معاملي تي مسلمان ملڪن جي تنظيم او آءِ سي جي پرڏيهي وزيرن جي ڪانفرنس جيڪڏهن نه گهرائي وئي ته پوءِ هو پاڪستان جي وزير اعظم عمران خان سان مشورور ڪري انهن مسلمان ملڪن جي ڪانفرنس گهرائيندا جيڪي ڪشمير معاملي تي پاڪستان جو ساٿ ڏين. “ اها گهر ڪرڻ سان گڏوگڏ هن اهو به واضع ڪيو ته ”گذريل سال ملائيشيا ۾ ڪانفرنس ٿي جنهن ۾ ترڪي شرڪت ڪئي پر پاڪستان سعودي عرب جي چوڻ ڪري انهي ۾ شرڪت نه ڪئي ته جيئن مسلم امه ورهائجي نه وڃي “اهڙي سخت موقف بعد لڳي ايئن ٿو ته پاڪستان جي پاليسي شفٽ جو هڪ قدم تيزي سان اڳتي کڄي ويو آهي. ڪافي وقت کان آمريڪا، چين ۽ روس جي وچ ۾ جيڪا ڇڪتاڻ هلي رهي آهي انهي جي نئين پراڪسي جي جوڙجڪ ٿي رهي آهي. ڪهڙا ملڪ ڪنهن جي مفادن جي تحفظ لاءِ استعمال ٿيندا انهي جو نئين سري سان خاڪو جڙي رهيو آهي. آمريڪا انڊيا جي طرف وڌيڪ جهڪيل نظر اچي رهيو آهي ڇاڪاڻ ته پاڪ چين مفادن جي وچ ۾ آمريڪا کي اهو نظر اچي رهيو آهي ته جيڪڏهن چين سان مهاڏو اٽڪائڻو پئجي ويو ته انهي حالت ۾ پاڪستان جي سرزمين چين جي خلاف استعمال ڪرڻ مشڪل هوندي. اهو ئي سبب آهي جو ايران وري انڊيا سان چابهار واري معاهدي تان پٺتي هٽي چين جي ويجهو ٿيڻ شروع ڪيو آهي. انهي چين ايران معاهدي پٺيان چين جي به ڊبل پاليسي آهي ته جيڪڏهن پاڪستان ڪنهن به سبب گوادر رٿا ۾ پٺتي هٽي ويوته ايران جي رستي هن جو هندي سمونڊ تائين پهچڻ هر حال ۾ ممڪن هوندو. ٻئي طرف ايران ترڪي سان ۽ روس سان به تعلقات بهتر ڪري رهيو آهي.
انهي سموري راند ۾ هن خطي اندر لڳي ٿو ته ڪا نئين صف بندي ٿي رهي آهي. اهڙي صورتحال ۾ پاڪستان جي سياست ۽ رياست جا ڪرتا ڌرتا ٽن رخن ۾ يا سوچن ۾ ورهايل آهن. هڪڙا اهي جيڪي آمريڪا ۽ سعودي عرب واري ماضي جي پاليسي کي جيئن جو تيئن قائم رکڻ گهرن ٿا، ٻيا اهي جيڪي آمريڪا ۽ سعودي عرب جي مفادن جي نظر پراڪسي جو حصو ٿيڻ کان چين جي دوستي کي ترجيح ڏين ٿا ۽ ٽيان اهي جيڪي ڪنهن جي به پراڪسي جو حصو ٿيڻ بجاءِ پنهنجي مفادن کي ترجيح ڏيندي ڪنهن جي به ڌر بنجڻ نه ٿا گهرن. اهڙي صورتحال ۾ پاڪستان لاءِ هر پاسي کان مشڪلاتون آهن. جيڪڏهن پاڪستان پراڻي تعلق داري ختم ڪري مڪمل طرح چين جي پاسي ٿي بيهي ٿو ته انهي سان عرب ملڪ، آمريڪا، انڊيا ۽ ممڪنا طور افغانستان جي هڪ طرف هجڻ سان پاڪستان لاءِ ڪافي ڏکايون پيش اچي سگهن ٿيون. پاڪستان جي هڪ ته معاشي صورتحال ڪافي ڪمزور آهي ٻيو فيڊريشن جي قومي وحدتن جي اعتماد ۽ هم آهنگي جا مسئلا پڻ آهن. چين کي پاڪستان اندر گوادر تائين رسائي لاءِ جيڪي ريل ۽ روڊ جا رستا گهربل آهن انهي لاءِ لازم آهي ته اتريان آزاد علائقا، گلگت بلتستان، ڪي پي ، ڪراچي ۽ بلوچستان مڪمل طور پر امن ۽ پاڪستان جي نارمل حڪمراني جي هيٺ هجڻ گهرجن. جڏهن ته اهي ڌريون جيڪي چين جي پاليسين سان ٽڪراءُ چاهينديون انهن جي حڪمت عملي هوندي ته اهي علائقا ڪنهن به طرح پر امن نه هجن! انهي چين بمقابلا آمريڪا جي پراڪسي جو حصو ڪير ڪيئن ٿيندواهو ته مستقبل قريب ۾ ڏسي سگهبو. ٻئي طرف ترڪي سعودي جي خلاف هڪ مسلم بلاڪ ٺاهڻ طرف پيش رفت ڪري رهيو آهي جنهن ۾ ملائيشيا ۽ سينٽرل ايشيا جي مسلم ملڪن سميت ايران ان جو حصو ٿي سگهن ٿا. ترڪي لازم ناهي ته مڪمل طور آمريڪا جي مخالف ٿي بيهي پر سعودي جي مقابلي ۾ هن جو مسلمان ملڪن جي اڳواڻي ڪرڻ جو خواب اڳتي وڌي سگهي ٿو. انهي صورتحال ۾ پاڪستان پڻ انهي جو حصو بڻجي سگهي ٿو. جيڪڏهن ترڪي ڪشمير ۽ فلسطين جي مسئلن کي بنياد بڻائي مسلمان ملڪن جي اتحاد ٺاهڻ جي ڪوشش ڪندو ته کيس وڏي ڪاميابي ملي ويندي. انهي صورتحال۾ سعودي آمريڪا ۽ اسرائيل ترڪي خلاف ٿي سگهن ٿا. جيڪڏهن اها صورتحال بيهي ٿي ته پوءِ ايندڙ ڪجهه ئي سالن ۾ دنيا جيڪا سوويت يونين جي ٽٽڻ بعد يوني پولر ٿي هڪ سپر پاور آمريڪا جي رحم ڪرم تي وڃي بيٺي هئي اها باءِ پولر نه بلڪه ممڪنا طور ملٽي پولر ٿي ويندي. طاقت جا محور هڪ کان گهڻا ٿي ويندا. هڪ بلاڪ آمريڪا جو هوندو، هڪ چين جو هڪ ترڪي جو هڪ روس جو ۽ ايئن ئي يورپ جي ڪجهه ملڪن جي نئين سري سان صف بندي ٿي سگهي ٿي.
جهڙي طرح سوويت يونين ۽ آمريڪا واري باءِ پولر دور ۾ هندستان ڪنهن به ڌر جو حصو ٿيڻ بجاءِ الڳ ٿي بيٺو هيو هن وقت اهو سوال پاڪستان لاءِ اهم آهي ته ايندڙ وقت جي ملٽي پولر دور ۾ هو ڪنهن جي ڌر بڻجي خطرن کي منهن ڏيڻ لاءِ تيار ٿئي ٿو يا جيڪا ٽئين سوچ آهي ته ڪنهن به بلاڪ جو حصو نه ٿجي انهي سوچ طرف وڌي ٿو!

Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *