تازا ترين
  • *اڳوڻو آسٽريلين بيٽسمين ڊين جونز دل جو دورو پوڻ ڪري لاڏاڻو ڪري ويو *ڊين جونز 59 ورهين جي ڄمار ۾ لاڏاڻو ڪري ويو *ڊين جونز پي ايس ايل ۾ اسلام آباد يونائٽيڊ جو ڪوچ رهيو هو*
  • *بدين ۾ پگهارون نه ملڻ خلاف ميونسپل عملي پاران ڪم ڇڏ هڙتال ڪري آفيس آڏو معصوم ٻارڙن سميت احتجاج *نااهل ۽ ڪرپٽ سي ايم او کي هٽائي فوري طور تي پگهارون جاري ڪيون وڃن: احتجاج ڪندڙ ملازم *
  • *بدين: ڪڍڻ رورل ھيلٿ سينٽر جو ايم ايس ڊاڪٽر شجاعت خواجا ڪورونا وائرس جو شڪار *ايم ايس ڊاڪٽر شجاعت خواجا جي ٽيسٽ پازيٽو اچڻ بعد رورل هيلٿ سينٽر سيل ڪيو ويو *
  • *ڀٽ شاھه: شاھ لطيف فائونڊيشن پاران عالمي مشائخ ڪانفرنس ملتوي ڪرڻ جو اعلان *درگاھ ڀٽائي جي سجاده نشين پاران ميلي جون غيرسرڪاري تقريبون ملتوي ڪرڻ جو اعلان *ڪورونا سبب سنڌ حڪومت جي فيصلي جو احترام ڪريون ٿا: سجاده نشين *رڳو عرس جون رسمون ايس او پيز تحت ادا ڪيون وينديون*
  • *ڪراچي ۾ سنڌي نوجوان جي قتل خلاف جروار ۾ احتجاجي ريلي، ڌرڻو *مختلف سياسي سماجي تنظيمن جي ڪارڪنن ۽ شهرين ريلي ڪڍي مين چوڪ تي ڌرڻو هنيو، نعريبازي *ڪراچي ۾ ڌرتي ڌڻين کي بيگناهه قتل ڪرڻ جو سلسلو جاري آهي: مظاهرين *عبدالحميد گبول جي قتل ۾ ملوث ٻين جوابدارن کي به گرفتار ڪري عبرتناڪ سزا ڏني وڃي: مظاهرين*
  • *سيوهڻ ويجهو ڪارنهن جي مبينا الزام هيٺ سهري هٿان ناري قتل، جوابدار ٿاڻي تي پيش *ڳوٺ بچل چنا ۾ جوابدار گلشير چنا پنهنجي ننهن 25 ورھين جي فائزا چنا کي گوليون هڻي قتل ڪري ڇڏيو *جوابدار قتل ڪرڻ بعد پسٽل سميت گرفتاري ڏيئي ڇڏي، غيرت ۾ اچي قتل ڪيو: گلشير چنا جو اعتراف *پوليس پاران مقتولا ناري جو لاش ضروري ڪارروائي لاءِ سيوھڻ اسپتال پھچايو ويو*
  • رائونتي جي ڪچي ۾ پوليس جي مبينا مقابلي ۾ زخمي ٿيل ڏوهاري اسپتال ۾ دم ڏئي ڇڏيو *رات دير سان بچاءَ بند وٽ مقابلي دوران ڏوهاري محمد نواز سيال کي زخمي حالت ۾ گرفتار ڪيو هو: پوليس *زخمي ڏوهاري کي سکر اسپتال منتقل ڪيو ويو جتي فوت ٿي ويو:پوليس *جوابدار محمد نواز سيال تي سنگين قسم جا ڪيس داخل آهن: پوليس*
  • *دادو ويجهو ٻن موٽرسائيڪلن ۾ آمهون سامهون ٽڪر، يعقوب پٽ ڦوٽو فوت ٿي ويو *
  • *ڪشمور: عدالت پاران3ڄڻن کي بلاجواز گرفتار ڪرڻ تي ٽن اهلڪارن تي ڪيس داخل ڪرڻ جو حڪم *ڪشمور جي عدالت ٽن ڄڻن کي بلاجواز گرفتار ڪرڻ بابت ڪيس جي ٻڌڻي ڪئي *ڪشمور: عدالت سي سيڪشن ٿاڻي جي ايس ايڇ اوسميت ٽن اهلڪارن تي ڪيس داخل ڪرڻ جو حڪم ڏنو *
  • *اسلام آباد: احتساب عدالت ۾ آصف زرداري، نواز شريف ۽ يوسف رضا گيلاني خلاف توشه خانه ريفرنس تي ٻڌڻي *اڳوڻو وزيراعظم يوسف رضا گيلاني احتساب عدالت ۾ پيش *عدالت ٻڌڻي پهرين آڪٽوبر تائين ملتوي ڪري ڇڏي *
  • *ڪنري ويجهو واپاري کان ڦر دوران هڪ ڦورو سوگهو، مارڪٽ *ڳوٺ شاھ بيگ چانڊيو وٽان ڦورو واپاري کان موٽرسائيڪل ڦر ڪري فرار ٿي رهيا هئا ته ڳوٺاڻا پهچي ويا * ڳوٺاڻن هڪ ڦورو کي پڪڙي مارڪٽ ڪرڻ بعد سندس هٿ پير ٻڌي ويهاري ڇڏيو، پوليس نه پهتي
  • *نوري آباد ويجهو مزدا ۽ ٽرالر ۾ ٽڪر، هڪ ڄڻو فوت *موٽر وي تي حادثي ۾ مزدا ڊرائيور پنجاب واسي محمد اسلم راجپوت فوت ٿي ويو *
  • *ڪنري ويجهو واپاري کان ڦر دوران هڪ ڦورو سوگهو، مارڪٽ *ڳوٺ شاھ بيگ چانڊيو وٽان ڦورو واپاري کان موٽرسائيڪل ڦر ڪري فرار ٿي رهيا هئا ته ڳوٺاڻا پهچي ويا *ڳوٺاڻن هڪ ڦورو کي پڪڙي مارڪٽ ڪرڻ بعد سندس هٿ پير ٻڌي ويهاري ڇڏيو، پوليس نه پهتي*
  • *نواب ولي محمد ڀرسان ملواهه شاخ وٽ نوجوان جو لاش هٿ، سڃاڻپ نه ٿي*لاش جي نِڪ ۽ وات مان رت وهي رهيو هو، لڳي ٿو هڪ ڏينهن پُراڻو آهي: پوليس *
  • *مورو: داد بئراج ۾ ٻڏي ويل ملير واسي محمد فاروق جٽ جو لاش هٿ *ٻڏي ويل ڊرائيور مزدا کي ڌوئي رهيو هو ته پير ترڪڻ سبب داد بئراج ۾ ڪري پيو*

موٽر وي پراجيڪٽ ۾ سنڌ حڪومت جي غير سنجيدگي

جڏهن به ن ليگ جي حڪومت ايندي آهي روڊ رستن جا پراجيڪٽ ٻين حڪومتن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ شروع ٿيندا آهن. 2013ع ۾ جڏهن نواز ليگ جي حڪومت آئي ته پهريائين لاهور کان سکر تائين موٽر وي جي رٿا جو خاڪو سامهون آيو ۽ ستت پوءِ چائنا ۽ پاڪستان جي حڪومتن سي پيڪ جي نالي سان پاڪستان ۾ گڏيل رٿائن جو اعلان ڪيو ۽ اڳتي هلي اها موٽر وي پشاور کان ڪراچي تائين رٿي وئي. ان دوران مختلف معاملا ۽ مرحلا آيا ۽ نيٺ سکر تائين موٽر وي ٺهي وئي ۽ حيدرآباد کان ڪراچي وارو سيڪشن به مڪمل ٿيو. نومبر 2019ع تائين ٻيا سمورا سيڪشن پورا ٿي ويا پر سکر ۽ حيدرآباد وارو حصو رهيل آهي. اهو ايئن آهي ڄڻ سامهون وارن ڏندن مان هڪ ڏند ڀڳل هجي. هاڻي صورتحال اها آهي جو سکر حيدرآباد موٽر وي جو ڪم شروع ٿيڻ بجاءِ نئين سري سان ٺيڪو ڪرڻ جو فيصلو ڪيو ويو آهي. جڏهن ته اڳ ۾ مختلف وقتن ۾ مدو وڌائي 2018ع ۾ اهو حصو به مڪمل ڪرڻ جو اعلان ڪيو ويو هو پر ان بعد به سرڪاري اعلانن باوجود ڪم شروع نه ٿيو. شروع ۾ ان رٿا جا 296 ڪلوميٽر لاءِ پيسا رکيا ويا هئا ۽ چائنا جي انجنيئرنگ ڪمپني کي ٺيڪو به مليو هو جن کي اهو 2017ع جي ڊسمبر مهيني کان شروع ڪري 2019ع ۾ مڪمل ڪرڻو هو پر اهو ڪم شروع نه ٿيو ۽ وقت گذري ويو جنهن بعد وفاقي رٿا بندي واري وزارت پاران موٽروي جو اهو حصو پبلڪ پرائيوٽ پارٽنرشپ تحت مڪمل ڪرائڻ جو فيصلو ڪيو ويو آهي ۽ ڏهه ڪلوميٽر وڌيڪ روڊ ٺاهيو ويندو هاڻ اهو حصو 306 ڪلوميٽر هوندو جنهن جي خانگي ۽ سرڪاري طور گڏيل رٿا تحت اڳ جي ڀيٽ ۾ 50 ملين جي بچت جو ڪاٿو لڳائڻ جي دعوا ڪئي وئي آهي. 22 اپريل 2020ع تي وفاقي رٿا بندي ۽ ترقي واري وزارت پاران 306 ڪلوميٽر سکر حيدرآباد موٽروي اسڪيم منظور ڪري پبلڪ پرائيوٽ پارٽنر شپ تحت مڪمل ڪرائڻ لاءِ جون 2020ع ۾ قومي اسيمبلي مان پاس ٿيل بجيٽ کان ڪجهه ڏينهن اڳ ايڪنڪ مان پاس ڪرائي وئي هئي. ۽ نئين مالي سال لاءِ 50 ارب رپين تائين ان رٿا جو ڪم ڪرائڻ جو رٿيو ويو آهي. ان رٿا جي رقم 182 بلين رٿي وئي آهي. جيڪا اڳ ۾ سي پيڪ جي ساڳي نوعيت واري ڪمن کان 50 بلين گهٽ ٻڌائي وڃي ٿي. نومبر 2019ع ۾ ٽريفڪ لاءِ شروع ٿيل سکر ملتان موٽر وي تي في ڪلوميٽر 760 ملين خرچ ڪيو ويو هو پر سکر حيدرآباد واري حصي تي 596.4 ملين في ڪلوميٽر جي حساب سان تجويز ڪيا ويا آهن. پر ٻئي پاسي هٿ ڪيل ڊاڪيومنٽس موجب 2017ع ۾ ساڳيو سکر حيدرآباد موٽروي وارو حصو چائنا ڪنسٽرڪشن انجنيئرنگ کي 175 بلين ۾ ڏنو ويو هو ۽ اهو پڻ بي اوٽي جي بنياد تي هيو جڏهن ته سرڪار پاران هن وقت سکر ملتان واري اگهه سان ان جي ڪٿ ڪري پئي جيڪو ٻن سرڪارن جي وچ ۾ هو ۽ ان تي قرض به کنيل آهي.
سکر حيدرآباد رٿا ڪيئن آهي؟
سکر حيدرآباد ايم 6 رٿا پڻ ملڪ جي ٻين موٽرويز جيان ٻنهي پاسن کان ٽي ٽي لين هوندو. ابتدائي طور ظاهر ٿيل شرطن موجب جنهن به خانگي شعبي سان سرڪار اها رٿا شروع ڪندي اهو 25 سالن تائين حاصل ٿيندڙ آمدني مان 90 سيڪڙو تائين کڻندو ۽ نيشنل هاءِ وي اٿارٽي کي ان مان رڳو 10 سيڪڙو ملندو سو به ڏهن سالن بعد، هوڏانهن ان رٿا لاءِ سرڪار پاران ان مد ۾ 7.4 بلين ڏنا ويندا. ٽينڊر ٿيڻ بعد ڪم مڪمل ٿيڻ جو مدو 33 مهينا رکيو ويو آهي. اڳ اهو روڊ 296 ڪلوميٽر جو ڇهه لين روڊ ٺهڻو هيو، هاڻ اهو موٽروي 306 ڪلوميٽر هوندو جنهن ۾ 89 پليون ۽ 234 انڊر باءِ پاس ۽ 15 انٽرچينج ٺهندا. سکر کان حيدرآباد تائين ويندڙ روڊ لاءِ پندرنهن جاين تي انٽر چينج ڏيڻ جي رٿ ڪئي وئي آهي. رٿا موجب پهرين انٽر چينج سکر روهڙي وٽ ايم 5 روڊ جي آخر وٽ آهي، ان بعد پيرڳوٺ لڳ، ٽنڊو مستي ڀرسان لاڙڪاڻي روڊ وٽ، ان بعد گڏيجي، محراب پور، ڀريا روڊ، پڊعيدن نوشهروفيروز روڊ، دوڙ مورو روڊ، سڪرنڊ روڊ نواب شاهه وٽان، هالا روڊ ( شهدادپور واري پاسي)، ڀٽ شاهه روڊ وٽان، اڏيرو لال (کيبر روڊ وٽان)، مٽياري (ٽنڊو الهيار روڊ وٽان)، حيدر آباد اين 5، ڄامشورو سيوهڻ روڊ وٽان ۽ ايم 9 وٽ ڏنيون ويون آهن. جڏهن ته پنج سروس اسٽيشنن هونديون. ۽ پلين جي ڪجهه جاين جو اڃان حتمي فيصلو ناهي ٿي سگهيو.
ڇا پي ٽي آءِ حڪومت موٽر وي مڪمل ڪرائي سگهندي؟
پي ٽي آءِ حڪومت توڙي سي پيڪ اٿارٽي جون دعوائون سامهون آيون آهن ته جيڪا هن وقت رٿا منظور ٿي آهي اها حڪومت مڪمل ڪرائيندي. اهو به چيو ويو آهي ته ڪم 2020ع جي ڊسمبر ۾ شروع ٿيندو ۽ 33 مهينا ان جو مدو هوندو. جيڪڏهن ايئن آهي ۽ هي حڪومت ڊسمبر ۾ ڪم شروع به ڪرائي ٿي ته ان جو مدو اڍائي سال پورو ٿي چڪو هوندو ۽ ڪٿيل مدي تائين هي حڪومت اٺ نو مهينا اڳ مدو پورو ڪري چڪي هوندي. ان ڪري اهو امڪان نه ٿو لڳي ته هن حڪومت هوندي اها اهم رٿا پوري ٿيندي. پر اهم سوال اهو آهي ته خساري واري بجيٽ هوندي اهو پراجيڪٽ شروع ٿي سگهندو؟ جيڪڏهن ڪا ٺيڪيدار پارٽي اهو ڪم شروع به ڪري ٿي ته ان لاءِ اهو سوال به هوندو ته ايندڙ ڪا نئين حڪومت رٿا کي رولڙي جو شڪار ته ڪونه بڻائيندي! ڇو ته فزيبلٽي جي ڏنل وقت کان دير ٿيڻ سان ريٽ روائيز جا معاملا به اچڻا آهن، ان جو ڪارڻ اڳ وارا تجربا موجود آهن.
زمينن جي حاصلات ۽ اگهه:
سکر ملتان موٽروي ۾ سنڌ واري ضلعن ۾ مقامي ماڻهن جي آيل ملڪيتن ۽ زمينن جا ڪيترن ئي ماڻهن کي اڃان معاوضا ناهن ملي سگهيا. انهن ماڻهن جو مستقل زرعي روزگار ختم ٿيو آهي. قانوني مونجهارا ڄاڻائي سوين ماڻهن جون رهتون ادا ناهن ڪيون ويون. سکر ملتان موٽروي جي حصن ۾ مقامي ماڻهن جون لکين ايڪڙ ٻنيون ۽ باغ اچي ويا انهن سان پنج سال اڳ ۾ معاهدا ٿيا ۽ قيمتون مقرر ٿيون پر موٽروي مڪمل ٿيڻ باوجود سوين کاتيدارن کي معاوضو نه مليو آهي ۽ نه وري انهن جا اگهه روائيز ڪيا ويا آهن. ضلعن جي اسسٽنٽ ڪمشنرن ميٽنگن ۾ کين دير سان معاوضا ڏيڻ جي ڪري اهي وڌائي ڏيڻ جا به ساڻن واعدا ڪيا آهن پر آبادگارن کي لاڳيتو اها ئي شڪايت رهي آهي ته انهن کي پيسا اهڙي نموني قسطن ۾ ڏنا پيا وڃن جو اهي ٻيون زمينون خريد ڪرڻ يا ٻي ڪنهن ڪم ۾ بهتر انداز ۾ ڪتب آڻي ناهن سگهيا. ان کانسواءِ جتي سروس اسٽيشنس ٺهيون آهن انهن کان مقامي ماڻهن کي روزگار يا سهولتن جي سلسلي ۾ پري رکيو ويو آهي ۽ انهن مان برساتي پاڻي جي نيڪال توڙي ڊرينيج جي حوالي سان واضع حڪمت عملي سامهون ناهي آئي نه وري گهوٽڪي ۽ سکر ۾ موٽروي جا سروس روڊ مڪمل ٿي سگهيا آهن، جڏهن ته سرڪار پاران رٿا کي مڪمل ڄاڻايو ويو آهي. سکر حيدرآباد سيڪشن جي الائنمنٽ وارن علائقن ۾ پڻ زمينن جي خريداري وارو ڪم به پورو ٿي ناهي سگهيو ۽ زمينن جي ماليت تي به سنڌ جا ماڻهو سوال اٿارين ٿا جو پنجاب جي ڀيٽ ۾ زمينن جي اگهن ۾ فرق آهي.
سنڌ حڪومت جي سنجيدگي؟
موٽر وي جي پراجيڪٽ ۾ سنڌ حڪومت جي سنجيدگي سامهون ناهي اچي سگهي، سنڌ وارا حصا دير سان تعمير ٿيا آهن ۽ هڪ حصو پورو نه ٿيڻ سبب اڌ کان گهڻي سنڌ موٽروي جي معاشي فائدي کان محروم آهي. ايڪنڪ جا اجلاس هجن يا ٻين فورمس اتي هن مسئلي توڙي ٻين معاملن تي سنڌ جي ميمبرن جي وفاقي پراجيڪٽن تي سنجيدگي نظر ناهي آئي. ايستائين جو قومي اسيمبلي ۽ سينيٽ جا سنڌ وارا ميمبر هن مسئلي تي لڳ ڀڳ خاموش ئي رهيا آهن ڇو ته اهي روڊن تي گهٽ جهازن ۾ وڌيڪ سفر ڪن ٿا!

Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *