تازا ترين
  • *وزير اعظم جي درخواست تي وفاق جي نمائندگي جو فيصلو ڪيو: فروغ نسيم *جسٽس فائز عيسيٰ ريفرنس ڪيس ۾ وفاق جي نمائندگي ڪندس: فروغ نسيم *بطور وزير قانون مون عهدي تان استعيفيٰ ڏني آهي: فروغ نسيم *منهنجي دل ۾ عدليا جي لاءِ عزت ۽ قانون جي پاسداري آهي: فروغ نسيم*
  • *ڀرياسٽي ۽ ڀرپاسي ۾ رولو ڪتن 8 ڄڻن کي ڏاڙهي وڌو *ٽن عورتن سميت 8 زخمين کي اسپتال منتقل ڪيو ويو*
  • *دادو ۾ نوجوان ناري جي ڪورونا ٽيسٽ رپورٽ پازيٽو اچي وئي *ڊاڪٽر رشيد قريشي جي پنجن گهرڀاتين سميت 16 ڄڻن جي رپورٽ نيگيٽو اچي وئي *
  • * وڏي وزير سيد مراد علي شاهه سان ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن جي ڪنٽري ڊائريڪٽر جي ملاقات *ملاقات دوران صحت واري وزير عذرا پيچوهو، پرنسپال سيڪريٽري ۽ ٻيا به شريڪ *اسان وٽ ڪورونا جي حوالي سان روزانو 6600 ٽيسٽ ڪرڻ جي گنجائش آهي: وڏو وزير *شهري ٽيسٽ ڪرائڻ ۾ ايترو سهڪار نه ڪري رهيا آهن، جيترو ڪرڻ گهرجي: مراد علي شاهه *
  • ڪوٽڙي ۾ وڌيڪ هڪ ڄڻي کي ڪورونا جي تصديق، متاثرن جو انگ 24 ٿي ويو *22مان هڪ ڄڻي جي ڪورونا ٽيسٽ رپورٽ پازيٽو اچي وئي * ڪورونا متاثر کي گهر ۾ ئي آئيسولٽ ڪيو ويندو: ڊي ايڇ او *
  • *قاضي احمد ۾ ڌارين کي جعلي ڊوميسائيل جاري ڪرڻ خلاف احتجاجي ريلي ڪڍي وئي *مختلف سياسي سماجي قومپرست تنظيمن جي اڳواڻن ۽ شهرين پاران ريلي ڪڍي وئي *
  • *سنجهورو: ڪشمير بارڊر تي دل جي دوري سبب فوت ٿيل فوجي جوان جو مڙهه ڳوٺ پهچايو ويو *فوجي جوان ڪاشف جٽ جو مڙھ مظفر آباد کان سندس اباڻي ڳوٺ 23 چڪ پهچايو ويو *
  • *سانگهڙ ۾ ڪورونا متاثر فوڪل پرسن جي ٻيهر ٽيسٽ رپورٽ پازيٽو اچي وئي *ڪورونا متاثر ڊاڪٽر شبير چنا جي ٻيهر ٽيسٽ رپورٽ پازيٽو اچي وئي *
  • *ڪنڊيارو شهر جي محبت ديرو ناڪي وٽ پئٽرول ڀرائڻ دوران چنگچي کي باهه لڳي وئي *مالڪ ٽپو ڏئي پاڻ کي بچايو، شهرين پهچي باهه وسائي ورتي، چنگچي سڙي وئي*
  • *ڊکڻ ويجهو پوليس جي ٽن مقتولن جا جوابدار گرفتار ڪرڻ لاءِ ڳوٺن تي چڙهائي، 2 گهر ۽ اوطاق ڊاهي پٽ*
  • *عمرڪوٽ: مسمات بشرا خاصخيلي کي تذليل ۽ تشدد جو نشانو بڻائڻ وارو معاملو *عمرڪوٽ: پوليس گذريل ڏينهن 3 جوابدارن کي گرفتار ڪرڻ کانپوءِ اڄ ميڊيڪل لاءِ اسپتال آندو *جوابدارن عرس کاڙت، قيوم کاڙت ۽ ربنواز کوسي جو ڊي اين اي ڪرايو ويو: پوليس *عورت ٿاڻي تي پهچي جوابدارن تي تشدد ۽ زيادتي ڪرڻ جو الزام هنيو هو: پوليس *
  • * اسلام آباد: احتساب عدالت ۾ راجا پرويز اشرف جي نيب ريفرنس ۾ بريت واري درخواست *رينٽل پاور ڪرپشن ڪيس جي فيصلي جي لاءِ 25 جون جي تاريخ مقرر *
  • *لاڙڪاڻي جي چانڊڪا اسپتال جي آءِ سي يو وارڊ ۾ داخل 70 ورهين جو مريض فوت *لاڙڪاڻو : گذريل ٽن ڏينهن کان سيد گلزار شاھ آءِ سي يو وارڊ ۾ وينٽيليٽر تي هو*
  • *سکر: سنڌ بار ڪائونسل جي سڏ تي هاءِ ڪورٽ، سيشن ڪورٽ ۽ ماتحت عدالتن ۾ عدالتي ڪارروائين جو بائيڪاٽ *ميرپور ماٿيلو ۾ وڪيل گل فيروز ڪلوڙ کي گرفتار ڪرڻ خلاف وڪيل برادري طرفان مظاهرا *
  • *ڪراچي جهاز سانحو: سڙي زخمي ٿيل نينگري سول اسپتال ۾ زخمن جا تاب نه سهندي فوت، 84 لاش سڃاڻپ بعد وارثن حوالي*

منتشر سماج ۽ اجتماعي ٻَڌيءَ جو سوال!

اسان جا قومي اڳواڻ، دانشور ۽ ساڃاھ وند يڪراءِ آھن ته سنڌي پاڻ ۾ ڪڏھن به ٻڌي(Unity) نه ڪندا بلڪه ڪڏھن به ھڪ ٿي نه سگھندا. سائين جي ايم سيد، رسول بخش پليجو، ممتاز ڀٽو کان وٺي ھاڻوڪن اڳواڻن، اياز شيخ کان وٺي ھاڻوڪن ادبي مَھاديوَ ۽ دانشوري جي اَن داتائن جو خيال بلڪه متفقه راءِ آھي ته ھي قوم ڪڏھن به نه سُڌرندي. ھن قوم لاءِ سڙڻ، ٻرڻ ۽ سوچڻ ائين آھي جيئن ڊنگھرن تي اَٽو ھارجي.ھن قوم لاءِ اھڙا يا ان سان مماثلت رکندڙ رماڪس لياقت علي خان،جنرل مشرف ۽ ٻيا حڪمران به وقت بوقت ڏيندا رھيا آھن.
سوچڻ جي ڳالھ آھي ته جڏھن ڪو غير سنڌي حڪمران يا دانشور سنڌي قوم کي غير زرخيز قوم سڏي ته ان پويان به ضرور ڪي سبب آھن پر جڏھن قوم جي سرواڻي ڪندڙ رھبر/ اڳواڻ يا نمائنده شاعر، دانشور ۽ اديب مايوس ٿي ان نتيجي تي پھچن ته ھن قوم جي لاءِ راتين جا اوجاڳا نه ڪيو، ھيءَ قوم بي قدري آھي ته پوءِ فڪر جو لمحو ضرور آھي.
سوال ٿو پيدا ٿئي ته ڏھاڪن کان اسان جي دانشورن ۽ سياسي اڳواڻن جي جاکوڙ ۽ تَپسيا، جديد ۽ برق رفتار اليڪٽرانڪ ۽ پرنٽ ميڊيا، جديد ڪميونيڪيشن، فون، اي ميل، سوشل ميڊيا، ٽرانسپوٽ، ماڻھن جي ميل ميلاپ، روزانو ھڪ ٻئي سان رابطو ۽ خيالن جي ڏي وٺ يا منتقلي ۽ Awareness جا جديد طريقا ھجڻ يا پوري دنيا ۾ جيڪا حيرت ناڪ سائنسي ۽ سماجي ترقي ٿي آھي، ان مان نٿو پرائجي ۽ ان  باوجود سنڌي قوم ۾ اجتماعي سوچ ۽ ٻڌي پيدا نٿي ٿئي ته پوءِ سائين جي ايم سيد يا ٻين جي قوم لاءِ قائم ڪيل راءِ Perception سچ ئي آھي ڇاڪاڻ ته قوم جي ذھن تي ڪو اثر ٿيڻو نه آھي.
ھن اجتماعي بي حسي ۽ لاتعلقي اسان جي سنڌي سماج کي وڌيڪ گروھن، ٽولن، لشڪرن ۽ جٿن ۾ تبديل ڪري ھيٺين سطح تي ورھائي ڇڏيو آھي. جاگرافيائي طور سنڌ ھڪ آھي پر علائقائي طور سنڌ لاڙ، اتر، ڪوھستان، وچولو ۽ ٿر ۾ ورھايل آھي. ھي حقيقت آھي ته انھن علائقن جا مزاج، ٻوليون ۽ رھڻي ڪھڻي الڳ آھي. مٿان وري ورھاڱي کان پوءِ ڌارين جي يلغار، جنگين کان پوءِ يا مختلف ملڪن ۽ صوبن کان آيل ڌارين جي لوڌ سنڌ اندر ھڪ نئون سياسي، سماجي، ثقافتي ۽ معاشي بحران پيدا ڪيو. اسان جي سماجي ۽ تھذيبي قدرن جو ڏيوالو ڪڍي ڇڏيو. اڪثريت کي اقليت مٿان برتري رکڻ ۽ اقليت کي پنھنجو تشخص بچائڻ واري سوچ پيدا ٿي. ڌارين، سنڌين جي اڪثريتي بالادستي کي منھن ڏيڻ لاءِ پنھنجون سياسي پارٽيون ۽ ويڙھاڪ گروهه وجود ۾ آڻي طاقت گڏ ڪرڻ شروع ڪئي بلڪه پنھنجي مڪمل خودمختياري لاءِ ڌرتي ڌڻين کان  لساني بنيادن تي حصو گھرڻ شروع ڪيو. ان لاءِ رياست اندر رياست ٺاھي، شھرن ۽ ٻھراڙين ۾ الڳ الڳ معاشرا قائم ڪيا ويا. سوچن ۾ وڏي وٿي آئي. شھري ماڻھن ۾ برتري جي احساس جنم ورتو. شھري ڌارين ۽ ٻھراڙين ۾ رھندڙ ڌرتي ڌڻين وچ ۾ ڪيترا ڀيرا خوني جنگ ٿي، جيڪا اڃان ختم نٿي ٿئي.
اسان جي سماج جو اونداھو پاسو ھي آھي ته زرعي، جاگيرداراڻو ۽ قبائلي سماج ڏاڍي سُست رفتاري سان ترقي جون منزلون طئي ڪري پيو. صدين جي مُردار ۽ فرسوده ريتن رسمن جي پنجوڙ ۾ جڪڙيل آھي.ھن جديد دور ۾ به جڏھن آصف زرداري، زردارين جي پڳ پائي رئيس مان سردار ٿي فخر محسوس ڪري ته حيرانگي ته ٿيندي ۽ صدين کان سنڌ ۾ رھندي بلوچ سردار سڏائي ته ظاھر آھي ته سنڌي قوم کي قبيلن، ذاتين ۽ برادرين ۾ تقسيم ڪيو پيو وڃي ۽ مردار روايتن کي زندهه ڪيو پيو وڃي. ھي ڇڙوڇڙ ۽ ڀانت ڀانت جي سوچ مذھب، فقہ، مسلڪ، عقيدي، سياست، سماج جي مختلف شعبن قومپرستي، جمھوريت، ادارن، قوم، قوميت، ترقي پسندي، روشن خيالي، قبيلا، ذاتيون، برادريون، راڄَ، نظرين ۽ فلسفن ۾ گھڙي گھر ڪري وئي آھي. مذھب ۾ فقہ ۽ ھر فقہ ۾ سوين عقيدا ۽ مسلڪ…ھڪ نظرئي واريون پارٽيون، انھن جا الڳ الڳ ڌڙا وري ڌڙن ۾ ننڍا ننڍا گروهه ۽ لابيون…قبيلن ۽ ذاتين جون ايسوسيئيشنز، ويلفيئر تنظيمون، صحافين ۽ اديبن  جا سوين گروپ…ھر شھر ۽ ڳوٺ ۾ توڙي پاڙن ۽ برادرين جون چڱ مڙسيون وري انھن وچ ۾ معتبري ۽ مٿڀرائي لاءِ جھيڙا جھٽا.انھن قبيلن جي سردارن پاران پنھنجي ذات ۽ قبيلي جي ماڻھن کي ئي حڪومتي، سياسي، معاشي ۽ مزاحمتي لحاظ سان  مقامي بنيادن تي مضبوط ڪرڻ، وري ان جي مخالفت ۾ ٻيون برادريون پنھنجا لشڪر تشڪيل ڏين ته پوءِ اجتماعي سوچ ڪيئن جنم وٺندي؟
سنڌ جي نالي ۾ نھال ڀٽائي ۽ موهن دڙي جي وارث سنڌي قوم اجتماعي طور ھر لحاظ سان  پَستي، تغير، زوال ۽ ڀڃ ڊاھ طرف وڃي چڪي آھي پر ڪنھن وڏي ڊزاسٽر جي انتظار ۾ آھي. جھريل عمارتون جيستائين ڪم جھڙيون آھن تيستائين ڪم ھلي پيو. اسين سڀ سمجھون ٿا ته سڀ ڪجھ تبديل ٿيڻ گھرجي پر سوال ھي آھي ته ڪري ڪير؟ ٻيو ته اھو خوف آھي ته روايتن کان ھٽي جيڪو اڳيان ٿيندو اھو ڪافر قرار ڏنو ويندو. فتوائن ۽ الزامن جا پٿر وسندا، تنھن ڪري سڀ ڪو چوي پيو ته جيئن ھلي پيو ھلڻ ڏيو. پر آئون سمجھان ٿو ته ھي سماج ڊھي وري اجتماعي قومي، سماجي، ثقافتي نسلي ۽ لساني انضمام Merger طرف وڃڻ گھرجي. خودرو بنيادن تي ھن سماج جا قدر تبديل نه ٿيندا. ھن ملڪ ۾ ڪوبه سياسي انقلاب نه ايندو نه عوام مان اھا توقع رکو. ھن ملڪ ۽ سماج  ۾ انتظامي، حڪومتي ۽ عدالتي بنيادن تي ڪي تبديليون ئي آڻي سگھجن ٿيون.ڇاڪاڻ ته پوري دنيا تبديل ٿي ترقي جي منزلن طرف آھي، رڳو اسين ئي ڇڙوڇڙ ۽ ورھايل آھيون.پوري دنيا جا ڪيترائي ملڪ گھڻ قومي،گھڻ مذھبي،گھڻ نسلي آھن رڳو اسين نه آھيون پر انھن سڀني وٽ وطن جي ترقي، انسانن جي ترقي ۽ عوام جي اجتماعي خوشحالي واري سوچ آھي.

Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *