تازا ترين
  • *ڪشمير هر پاڪستاني جي دل ۾ ڌڙڪندو آهي ۽ وزيراعظم ڪشمير جو ڪيس هڪ نئين رخ ۾ پيش ڪيو: ڪشمير ڪميٽي جو چيئرمين شهريار آفريدي * ڪشمير ڪميٽي جي چيئرمين شهريار آفريدي لائن آف ڪنٽرول تي چَڪوٺِي سيڪٽر جو دورو ڪيو * جي او سي ميجر جنرل عامر احسن نواز شهريار آفريدي کي ايل ايو سي جو دورو ڪرايو ۽ بريفنگ ڏني *
  • *ڪراچي جهاز حادثي جي جاچ ٽيم واقعي واري هنڌ جو دورو ڪري فرانزڪ لاءِ نمونا گڏ ڪري ورتا * ڪراچي: رينجرز جهاز حادثي ۾ هٿ آيل سامان پي آءِ اي اختيارين حوالي ڪري ڇڏيو *ڪراچي: قانون لاڳو ڪندڙ ادارن حادثي واري هنڌ کي مڪمل طور تي سيل ڪري رکيو آهي *
  • *ڪراچي: پنجاب مان آيل ٽيم جهاز حادثي بابت جاچ لاءِ آئي آهي، ان جو مڙهن جي سڃاڻپ سان ڪو تعلق نه آهي: سنڌ جي صحت واري وزير عذرا پيچوهو * ڪراچي: گورنر عمران اسماعيل پيش آيل سانحي تي سياست ڪرڻ ۽ بيان بازي کان پاسو ڪري: عذرا پيچوهو * ڪراچي: عمران اسماعيل کي ڄاڻ ئي نه آهي ته ڪراچي ۽ ڄامشوري ۾ فارنزڪ ليب موجود آهي: صحت واري وزير *
  • *لاڙڪاڻو: پ پ چيئرمين بلاول ڀٽو زرداري ۽ وڏي وزير مراد علي شاهه ۾ فون تي رابطو * لاڙڪاڻو: مراد علي شاهه جي جهاز حادثي بعد امدادي ڪمن ۽ ڪورونا جي صورتحال بابت آگاهي لاڙڪاڻو: * بلاول ڀٽو زردار طرفان ٻارن ۾ ڪورونا تيزي سان پکڙجڻ تي ڳڻتي جو اظهار
  • *ڪراچي: سنڌ حڪومت صوبي ۾ شراب جا گتا کولڻ جي اجازت ڏئي ڇڏي آهي * ڪراچي: نوٽيفڪيشن موجب سنڌ ۾ عيد جي ٽئين ڏهاڙي کان شراب جا گتا کلي ويندا * ڪراچي: شراب جا گتا کولڻ لاءِ ڪورونا وائرس کان بچاءَ بابت احتياطي اپائن لاءِ قاعدا ۽ ضابطا پڻ جوڙيا ويا *
  • *صوبائي خودمختياري خلاف ڳالهائيندڙن جي دماغ جو مٿيون پاسو خالي آهي: مولا بخش چانڊيو*
  • *منهنجو دوست شهباز شريف خطري ۾ آهي، کيس مشورو آهي ته نيب ۾ وڃي پيش ٿئي: شيخ رشيد*
  • *مان چاهيان ٿو ته عوام هن ڀيري روايت کان هَٽِي ڪري عيد ملهائَي: وزيراعظم*
  • *عيد الفطر مذهبي عقيدت ۽ احترام سان ملهائي پئي وڃي*

راجسٿاني ٿر جو پاڻي تجربو ۽ ٿرپارڪر لاءِ گس

ڪجھه عرصي کان سوشل ميڊيا توڙي سنڌي ميڊيا ۾ ھڪڙو بحث پيو هلي جنھن ۾ دوست ٿرپارڪر جي پاڻي مسئلي ۽ ان جي حل لاءِ ويچار ونڊي رهيا آهن . ھڪڙي ٿري ھئڻ جي ناتي ۽ گڏوگڏ ڪجھه سالن تائين ٿر جي پاڻي تي ڪم ڪرڻ جو تجربو ھوندي ۽ وري حال ۾ جڏھن راجسٿان ۾ رھائش پذير آھيان، جتي راجسٿاني ٿر ۾ پاڻي جي صورتحال کي ڏسڻ ۽ ڪنھن حد تائين سمجھڻ جو موقعو مليو آھي تڏھن اھو ضروري سمجھان پيو ته انھي روشني ۾ پنھنجا ويچار دوستن سان ونڊيان. جيتوڻيڪ عام طور تي اھو سمجھيو ۽ چيو ويندو آھي ته ٿر ريگستان ۽ پاڻي جو مسئلو ھڪ ئي سڪي جا ٻه پاسا آھن. پر راجسٿان جي ٿر ۾ پاڻي جي حوالي سان تاريخي طور تي جيڪڏھن نظر ڪبي ته سمجھه ۾ ايندو ته انھي مسئلي اصل ۾ انگريز سرڪار اچڻ کانپوءِ راجسٿاني ٿر ۾ وڌيڪ شدت اختيار ڪئي ، جڏھن کان پاڻي جو انتظامي شعبو ٺاھي پاڻي مسئلي جي ڏيک ريک ۽ حل جا انتظام راڄ ڀاڳ کان کسي سرڪار پنھنجي ھٿ ۾ رکڻ شروع ڪيا. راجسٿاني ٿر سان جڙيل تاريخي حوالا ٻڌائن ٿا ته انگريز سرڪار جي ڄاڻايل فيصلي کان پھرين شديد ڏڪارن جو اڙانگو سفر طئي ڪرڻ باوجود راجسٿاني ٿر برساتي پاڻي گڏ ڪرڻ توڙي جر ريچارج ڪري جر جو پاڻي استعمال ڪرڻ سميت پاڻي جي سلسلي ۾ سدائين پاڻڀرو رھيو آھي. اڄ به راجسٿاني ٿر جي ڳوٺن ۾ لکين گيلن گنجائش جي مقامي ٽيڪنالاجي سان ٺاھيل انيڪ جٽادار نمونن جي برساتي پاڻي جمع ڪرڻ وارين رٿائن جي موجودگي انھي ڳالھه جوثبوت آھي ته تاريخي طور تي ٿر ۾ پاڻي جي مسئلي جو جٽادار حل برساتي پاڻي گڏ ڪرڻ ۽ جر ريچارج ڪرڻ ئي رھيو آھي. راجسٿان جو جيسلمير جيڪو ميڊئيول پيريڊ ۾ سلڪ روڊ لنگھه تي ھڪ اھڙي ڪاريڊرو طور مشھور رھيو آھي جتي اٺن جا ڪاروھان انيڪ وڻجارا وٺي ايندا ھئا ۽ ٿر جو ھي شھر بيشمار مھمانن جي سالياني پاڻي جون ضرورتون برساتي پاڻي گڏ ڪندڙ گڙيسر ڍنڍ ذريعي پوريون ڪندو ھو. ڪجھه اھڙا سال به گذرندا ھئا جڏھن برساتون نه پونديون هيون ان هوندي به اھو پاڻي ٻن سالن تائين به ھلندو ھو. گڙيسر ڍنڍ جي تھه ۾ کوڙ ساريون کوھن نما ويريون ٺھيل آھن جن ذريعي جر جو پاڻي ريچارج ٿيندو ھو جيڪو ڍنڍ جي پاڻي ختم ٿيڻ کانپوءِ جر مان ڪڍي استعمال ڪبو ھو. راجسٿاني ٿر ۾ ان طريقي جا انيڪ برساتي پاڻي گڏ ڪرڻ توڙي جر ريچارج ڪرڻ جا پراڻا ميگا منصوبا مثال خاطر اڄ به موجود آھن. برساتي پاڻي جون اھي رٿائون مقامي راجا جي رھبري ۽ پرجا جي شراڪت سان مثالي نموني ھلنديون ھيون. برساتي پاڻي گڏ ڪرڻ جي اھڙين ڪجھه ڳوٺاڻين تلائن وارين رٿائن جا آثار سنڌ جي ننگرپارڪر جي ڪجھه ڳوٺن ۾ پڻ ڏسڻ لاءِ ملي سگھن ٿا. راجسٿاني ٿر ۾ پاڻي جي مسئلي کي، تاريخي طور تي برساتي پاڻي گڏ ڪرڻ ۽ جر ريچارج ڪرڻ جي رٿائن ۽ ڪرت ذريعي ڪيئن حل ڪبو ھو انھي تي کوڙ سارا تحقيقي گرنٿ موجود آھن پر انھن سڀني مان تحقيقدان انوپم مشرا جا ٻه تحقيقي ڪتاب پڙھڻ وٽان آھن جنھن ۾ 1. (Radiant Raindrops of Rajasthan) ۽ 2. (Ponds Are Still Relevant) شامل آھن. انھي ڳالھه ۾ ڪو شڪ ڪونھي ته گذريل صدي دوران پاڻي جي جديد رٿائن ۽ ائپروچ ذريعي راجسٿاني ٿر ۾ پاڻي جي مسئلي لاءِ کوڙ نوان ۽ جديد گس گھڙيا ويا آھن جن ۾ ٽيوب ويل، موٽر پمپ، آر.او پلانٽس، نھر ذريعي پاڻي پھچائڻ وغيره جھڙا ڪارناما شامل آھن پر پاڻي سيڪٽر ۾ ڪم ڪندڙ ڌريون حال ۾ انھي ڳالھه تي متفق نظر اچن ٿيون ته انھن سڀني جديد طرز جي رٿائن ۽ ايئپروچز راجسٿاني ٿر ۾ پاڻي جي مسئلي کي عارضي حل ته ضرور ڏنو آھي پر ويجھي مستقبل ۾ جيڪڏھن برساتي پاڻي گڏ ڪرڻ ۽ جر ريچارج ڪرڻ واري روايتي ڪرت ۽ ڳوٺاڻي طرز جي رٿائن کي ھنگامي بنيادن تي بحال نه ڪيو ويو ته راجسٿاني ٿر ۾ پاڻي جو مسئلو ھڪ ڳنڀير شڪل اختيار ڪري سگھي ٿو. ڇو ته ھڪڙي پاسي جر جو پاڻي ڏينھون ڏينھن ھيٺ لھندو ٿو وڃي ته ٻئي پاسي جر جي پاڻي جي ڪوائلٽي پڻ تمام تيزي سان خراب ٿي رهيو آهي. حالانڪ جيڪڏھن ٿرپارڪر جي پاڻي مسئلي کي راجسٿان جي ٿر ۾ پاڻي مسئلي جي حل خاطر ور تل مڙني ڪاوشن جي روشني ۾ سمجھبو ته ھيٺين ڪجهه ڳالھين تي زور ڏيڻ جو گس ملي ٿو؛
1. ٿرپارڪر لاءِ گھربل پاڻي جي مستقل حل خاطر وڏي پئماني تي برساتي پاڻي گڏ ڪرڻ ۽ ريچارج جوڳن زير زمين پاڻي علائقن جي نشاندھي ڪري برساتن دوران جر ريچارج ڪرڻ جون ججھيون رٿائون جوڙائڻ جي ضرورت آھي ٻي صورت ۾ گهڻي مقدار ۾ پاڻي نڪرڻ سان ويجھي مستقبل ۾ جر جي ھيٺ لھڻ ۽ سڪڻ کي روڪي نه سگھبو.
2. ٿر ڪول جي جاگرافيائي بيھڪ ۽ زير زمين پاڻي جي وھڪرن جا رخ ڏسي انھي امڪان کي رد نٿو ڪري سگھي ته ٿر ڪول کوٽائي سان گهڻو نڪرندڙ ٿر جو پاڻي ٿرپارڪر جي وڏي علائقي ۾ زيرزمين پاڻي جي قيمتي ذخيرن کي وڏي حد تائين جوکو رسائيندو، جنھن سان جر جي پاڻي تي ڀاڙيندڙ ٿر جو ماحولياتي نظام متاثر ٿيندو. انھي ڪري سائنسي طريقن تحت متبادل جر ريچارج رٿائن تي ھنگامي بنيادن تي ڪم ڪرڻ جي ضرورت آھي.
3. آر. اوز پاڻي جو ھڪ بھتر حل ٿي سگھي ٿو پر ٿرپارڪر ۾ لڳايل سڀ آر.اوز ڳوٺن جي سماجي ۽ معاشي حالتن پٽاندڙ ڊزائن ٿيل نه آھن انھي ڪري انھن کي ھلائڻ جي مستقل ذميواري يا ته صحيح نموني سرڪار کي کڻڻ گھرجي يا ننڍي مقدار جا آر.اوز لڳايا وڃن جيڪي ڳوٺاڻا پنھنجي مدد پاڻ ھلائڻ جي اھل ٿي سگھن.
4. نھر جو پاڻي ٿرپارڪر پھچائڻ به ھڪ عرصي لاءِ اضافي سھارو ته بڻجي سگھي ٿو پر مستقل حل نه. (راجسٿان واري ٿر ۾ به نھري پاڻي جي ڪيميڪل آلودگي ۽ مستقل سپلاءِ جي اڻاٺ جھڙا معاملا تيزي سان اڀرندي ڏسجن پيا(.
5. زير زمين پاڻي جي ٻاھر ڪڍڻ توڙي ڊسيلينيشن ٽيڪنالاجي جي مڙني رٿائن کي وڌ کان وڌ سولر ۽ ونڊ جھڙين توانائي جي متبادل ذريعن سان ڳنڍڻ گھرجي.
6. پاڻي جي مالڪي ۽ ڏيک ريک مقامي سطح تي منتقل ڪرڻ گھرجي

Bookmark the permalink.

2 Responses to راجسٿاني ٿر جو پاڻي تجربو ۽ ٿرپارڪر لاءِ گس

  1. رانجهن پرمار says:

    جنهن ڏينهن ٿر واسين جو پاڻي جو مسئلو حل ٿيندو ان ڏينهن آئون سمجھندس ته مون نئون جنم ورتو آهي. انهي پاڻي جو وري بيدرديءَ سان گوڙاڻو ڊيم ۾ ڇوڙ ڪري زيان ڪرڻ اندر ساڙيندڙ لڳي ٿو. انهي پاڻي کي ريسائيڪل ڪري استعمال ڪرڻ بدران حڪومت ۽ اينگرو ڪمپني اسان کي نئين ڏينهن نئون لولي پاپ ڏين ٿيون. اوهان بلڪل درست پيا چئو جهڙي ريت هي زير زمين مان پاڻي ڪڍين پيا اهو هڪ ڏينهن ختم به ٿيڻو آهي. پاڪستان ۽ سنڌ گورنمينٽ جو مفاد ڪوئلي سان آهي باقي ٿر واسين جي دردن سان ڪو سروڪار ڪونهي. 😭😭

  2. Sajan charo says:

    بھترين ڊرافٽ پيارا اشوڪ توھان ٻنھي طرفن جي زميني حقيقتن کي سامھون رکي ڳالھ واضع ڪعي آھي ھتي بابا ادان جي پي ۽ ڏاڏن طرفان نو تيري سر سان ٻڌل ھر کوھ کي ساليانو برساتن دوران ڪيٿراعي ڀيرا ريچارج ڪيو ويندو ھو سبب اھو ڄاڻاعيـدا ھعا ت سڄو سال ادان جر مان پاڻي ٻاھر ڪڍون ٿا ت برسات دپران وري واپس جي موٽاعي ب ڏيون ٻيو ت ان وقت آنادي ب گھٽ اڄ کان ڪعين ڀيرا گھٽ پاڻي جي ڪنزمپشن ھعي ھاڻي ت بابا ھڪ طرف ٿر ڪول وارا جر کي پنڪچر ڪيو ويٺا آھن ٻعي طرف سنڌ حڪومت جا آر او پلانٽ ۽ سنمرٽبل پمپ گڏوڏ سماجي تنظيمن پاران ھزارين ھينڊ پمپ ۽ سب مرسيبل پمپ سڀ رات ڏينھن پاڻي جر مان ٻاھر ڪڍن ٿا پر جر کي ريچارج ڪرڻ جو فڪر ڪنھن کي ب ناھي ھاڻي ت وري سون تي سھاڳو اھو جو خاص طور وٽ واري پاسي عام جام ڪڻڪ بصر ۽ ٻيون سبزيون پوکي بي انداز پاڻي جر مان ٻاھر ڪڍيو پيو وڃي پر واپس جر چارج ڪرڻ نو ڪـھن وٽ ب ڪو منصوبو ناھي پوء مستق ل سڀ چوندا ت ھٿ جي وڍي جو ويڄ ن طبيب ي

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *