تازا ترين
  • *ڪراچي: عيد تي رڳو 10 ارب رپين کان به گهٽ جو ڪاروبار ٿي سگهيو: واپاري اڳواڻ عتيق مير * ڪراچي: هن سال عيد جي موقعي تي رڳو 10 ارب رپين کان به گهٽ جو ڪاروبار ٿي سگهيو * ڪراچي: گذريل سال عيد تي 35 ارب رپين جو ڪاروبار ٿيو هو *
  • *ڪراچي: ترجمان مرتضيٰ وهاب ڪراچي جهاز حادثي ۾ سڙي زخمي ٿيل ٽن گهريلو ملازم نارين واري خبر ٽائيم نيوز تي نشر ٿيڻ جو نوٽيس ورتو * ڪراچي: سنڌ حڪومت جي ترجمان مرتضي وهاب پورهيت نارين ناهيدان، مائرا ۽ عزيزان جي سهڪار جي خاطري ڪرائي * ڪراچي: ترجمان مرتضيٰ وهاب ۽ صوبائي وزير ناصر شاهه سڙي زخمي ٿيل ٽن ملازم عورتن جي عيادت ڪري سندن مالي سهائتا ڪندا *
  • *ڪراچي: اوقاف کاتي عيد جي موڪلن کانپوءِ سنڌ جون 3 اهم درگاهون کولڻ جو فيصلو ڪري ڇڏيو * ڪراچي: اوقاف کاتي جا ملازم زائرين کي ايس او پيز تي عمل ڪرڻ جا پابند هوندا * ڪراچي: شاهه عبدالطيف ڀٽائي، لعل شھباز قلندر ۽ عبدالله شاهه غازي جون درگاهون زائرين لاءِ کولڻ جو فيصلو ڪيو ويو *
  • *اسلام آباد: نيب خودمختيار ادارو آهي ۽ اُن اداري ڪڏهن به پنهنجو ڪم بند ناهي ڪيو: وفاقي گهرو وزير اعجاز شاهه * اسلام آباد: جهاز سانحي ۽ ڪورونا سبب عيد سادگي سان ملهائي پئي وڃي: وفاقي گهرو وزير * اسلام آباد: لاڪ ڊائون ۾ نرمي يا سختي جو فيصلو صورتحال کي ڏسندي ڪيو ويندو: اعجاز شاهه *
  • *سکر سول اسپتال جي آئسوليشن وارڊ ۾ ڪورونا جي شڪي عورت فوت *52 ورهين جي عورت کي ڪورونا جي شڪ سبب آئسوليٽ ڪيو ويو هو*
  • *عمرڪوٽ ڀرسان چنگچي رڪشا جي ٽڪر ۾ نينگر نصير ڪلر چيڀاٽجي فوت *هيرآباد اسٽاپ وٽ حادثو پيش آيو، نينگر جو لاش گهر پهچڻ تي ڪهرام*
  • *لاڙڪاڻو: مختلف علائقن ۾ ڪتن 2 ٻارڙن سميت 6 ڄڻن کي ڏاڙهي وڌو *لاڙڪاڻو: 6 ڏينهن ۾ ڪتن جي ڏاڙھيل ماڻهن جو انگ وڌي 50 ٿي ويو*
  • *پنجاب جي راجنپور واري علائقي مان 3 پوليس اهلڪار اغوا، پوليس آپريشن شروع ڪري ڇڏيو*
  • *سنڌ ۾ آپگهات وارن واقعن ۾گهٽتائي نه آئي، ٽنڊو باگو ڀرسان 2 عورتن زهريلي دوا پي ڇڏي، حالت ڳڻتي جوڳي*
  • *واهي پانڌي: مستوئي پاڙي ۾ پورهيت عيسيٰ سومرو جي گهر کي باهه لڳي وئي *گهر مڪمل طور سڙي ويو، رڳو جانيون بچائي نڪتا آهيون، مالي سهائتا ڪئي وڃي:متاثر*
  • *چڪ: جتوئي برادري ۾ تڪرار تان جهيڙو، ڌنار مرڻينگ *هڪ ڌر ڌنار کي زخمي ڪرڻ کانپوءِ 12 مينهون ڪاهي وئي*
  • *ڪراچي: برنس روڊ ۾ اي سي ڦاٽڻ سبب زخمي ٿيل 4 ڄڻن دم ڏئي ڇڏيو*
  • *ٺڪراٺو ڀرسان جوڻاس مائينر کي آرڊي 9 وٽان 20 فوٽ گهارو، فصل پاڻي هيٺ *اطلاع باوجود آبپاشي عملدار نه پهتا، ڳوٺاڻا پنهنجي مدد پاڻ تحت گهارو بند ڪرڻ ۾ رڌل*
  • *ٽنڊو باگو ڀرسان ناري زهريلي دوا پي آپگهات ڪري ڇڏيو*
  • *پکو ڀرسان نوجوان سيد خالد حسين فائرنگ ۾ مرڻينگ، چانڊڪا اسپتال منتقل *نوجوان تي موٽر سائيڪل سوار هٿياربند فائرنگ ڪري فرار ٿي ويا *معاملو سيد برادري جي ٻن ڌُرين ۾ پُراڻي تڪرار جو نتيجو آهي: پوليس *

جنريشن X ۽ جنريشن Y

جنريشن يا وهي عام طور ٽيهن سالن جي اندر ڄمندڙن جي گروپ کي چئبو آهي. جيئن ته هر وهي مختلف زمانن ۽ حالتن ۾ پلبي، مشاهدا ۽ تجربا ڪندي آهي، ان ڪري ان جي سوچن، عملن، اوليتن ۽ نفسيات وچ ۾ فرق هوندو آهي جنهن کي اسان Generation Gap (پيڙهي وڇوٽي) سڏيندا آهيون ۽ اها سماج جي اوسر لاءِ ضروري آهي.
اڄڪلهه جنريشن X ۽ جنريشن Y جو وڏو شور آهي، جنهن کي Gen. X ۽ Gen. Y پڻ سڏين ٿا. اڃان ان تي لکڻ جي تياري مس ڪئي ته خبر پئي ته Gen. Z به Gen. Y جي شاخ طور سامهون اچي وئي آهي. اچو ته انهن ٽنهي پيڙهين وچ ۾ فرقن کي سمجهون، جنهن سان اسان کي پنهنجو پاڻ کي يا پنهنجي والدين، پنهنجي ٻارن ۽ انهن جي ٻارن کي سمجهڻ ۾ آساني ٿيندي. ضروري ناهي ته اهي فرق هوبهو اوهان کي هر وهي ۾ ايئن ئي نظر اچن، ٿي سگهي ٿو هڪ وهيءَ جون ڪي خاصيتون توهان کي ٻين پيڙهين ۾ به نظر اچن، تنهنڪري اسان ٿلهي ليکي انهن جو جائزو وٺنداسين.
Gen. X پاڪستاني آباديءَ جو 15 سيڪڙو آهي.
هي ماڻهو 1960ع ۽ 1979ع وچ ۾ پيدا ٿيا آهن. هن وقت سندن عمر 40 کان 60 سال آهي. اسان جي هم عمرن جو تعلق پڻ ان وهيءَ سان آهي. انهن جي ذهنن تي ٻي عالمي جنگ جي نتيجي ۾ ٺهندڙ ملڪن، سرد جنگ ۽ ٽين دنيا جي ملڪن ۾ عوامي انقلابن ۽ آمريتن جو پاڇو اڄ به ڇانيل آهي. هو نظرياتي بحث مباحثن توڙي اخبارون پڙهڻ ۽ ٽي وي تي خبرن ٻڌڻ ۾ رڌل نظر ايندا. پوءِ اهي سرمائيداري نظام جا وڪيل هجن يا سوشلزم جا، اسلامي انقلاب جا داعي هجن يا قومپرستيءَ جا! هنن کي نظرياتي ideological جنريشن پڻ سڏين ٿا. هنن جو ڌيان ڪتابن ۽ ماڻهن ڏانهن آهي.
سندن سوچ جو محور اجتماعي آهي پوءِ اهو خانداني هجي يا شهري، قومي، ملڪي يا عالمي. انهن جي لاءِ عزت، ڀرم، رک رکاءُ مادي شين کان وڌيڪ اهم آهي. هو ڪچهرين جا ڪوڏيا ۽ مائٽن توڙي دوستن سان ملندي خوشي محسوس ڪندا آهن.
جيئن ته انهن جي زندگي جو گهڻو عرصو گذري چڪو آهي ۽ ڪي ته رٽائرمينٽ جي ويجهو آهن ان ڪري انهن جو محور ماضي آهي. هو توهانکي ماضي جي ڪڙين ڳالهين کي اهڙي خوبصورت انداز ۾ بيان ڪندي نظر ايندا ڄڻ ته اها ماکي جي مانارن سان ٽمٽار هجي. ڪنهن سياڻي چيو آهي ته ماضي گذري وڃڻ کانپوءِ هميشه مٺو لڳندو آهي ۽ ماڻهو ان جي ڪڙاڻ کي وساري ڇڏيندا آهن نه ته سندن زندگي گذارڻ محال ٿي وڃي. هو هر مسئلي جو حل ماضي جي روشني ۾ تلاش ڪندا آهن حالانڪه مسئلا ۽ انهن جي حل جي نوعيت بدلجي چڪي آهي. توهان کي هو ٽيليفون جي لينڊ لائين يا موبائيل تي وڏي آواز ۾ اڄ به ايئن ڳالهائيندي نظر ايندا ڄڻ ته لائين خراب هجي حالانڪه اهڙي ڪا ڳالهه نه هوندي آهي. هو مستقبل بابت غيريقيني ۽ خوف جو شڪار هوندا آهن.
عام طور هو ميرٽ، مقابلي، اسٽيٽس سمبل ۾ يقين رکندا آهن. هنن کي شيون پنهنجي قبضي ۾ رکڻ جي عادت هوندي آهي. هو دڪانن تي وڃي شيون پاڻ پسند ڪري ٺڪي ٺوڪي خريد ڪندا آهن ۽ ٻڪري جي گوشت جي ڪٻي ڪنڊي chest ۽ ران وچ ۾ فرق تي ڪلاڪن جا ڪلاڪ ڳالهائيندا آهن. هو گهڻو ڪري پيسا ڪڍائڻ يا رکائڻ لاءِ پاڻ بينڪ ويندا آهن ۽ نوٽن کي بار بار ڳڻيندا آهن.
‏Gen. Y پاڪستاني آباديءَ جو 18 سيڪڙو آهي.
جيڪي 1980ع ۽ 1994ع جي وچ ۾ پيدا ٿيا ۽ هن وقت سندن عمر 25 کان 39 سالن جي وچ ۾ آهي، انهن مان جيڪي 2000ع ۾ 18 سالن جا ٿيا آهن تن کي Millennials به سڏبو آهي.
هو Globalization ۽ انٽرنيٽ جي زماني ۾ پيدا يا جوان ٿيا آهن، ان ڪري هنن کي floppy يا entitled generation پڻ سڏين ٿا ڇو ته هنن سندن وڏڙن جي ڪشالن کي نه پر انهن جي محنت سان مليل حاصلات کي ڏٺو آهي. کين شين تي قبضو رکڻ کان وڌيڪ انهن کي استعمال ڪرڻ جو شوق هوندو آهي. هو ڪنهن منزل جي پويان ڊوڙڻ بجاءِ سفر کي ئي پنهنجي منزل سمجهندا آهن. هنن جي دوستي گليل بجاءِ Google سان آهي جيڪو سندن لاءِ حرفِ آخر آهي.
هنن کي ماڻهن کان وڌيڪ مشينن سان دلچسپي هوندي آهي. هو انفراديت ۾ يقين رکن ٿا، ان ڪري انهن کي .me me Gen به سڏجي ٿو. هنن کي گهمڻ ڦرڻ، مختلف ملڪ ڏسڻ ۽ app هلائڻ ۽ ٺاهڻ جو شوق هوندو آهي. هو اخبارون ڪتاب پڙهڻ، ٽي وي تي خبرون ڏسڻ يا ڊگهيون ڪچهريون ڪرڻ جا شوقين هرگز نه هوندا آهن. سندن وڏا کين سست، ننڊاکڙا پڻ سڏيندا آهن پر هنن جو محور هميشه پنهنجو مقصد حاصل ڪرڻ هوندو آهي. هو ڪنهن به شيءِ مان جلدي مطمئن نه ٿيندا آهن. سندن ڪنهن به شيءِ يا ڳالهه تي ڌيان فقط 12 سيڪنڊن تائين ٽڪندو آهي.
هنن جو محور ماضي بجاءِ حال هوندو آهي، ان ڪري هو خرچائو هوندا آهن ۽ بچت جي عادت کان وئون ويندا آهن. جيئن ته سندن عمر جو گهڻو حصو اڃان گذرڻو آهي ان ڪري هو پر اميد هوندا آهن. هو بينڪاري توڙي خريد ۽ فروخت انٽرنيٽ جي ذريعي ۽ فلمون سينيما تي وڃڻ بجاءِ Netflix تي ڏسندا آهن. هو ماضي ۽ مستقبل کان بي فڪر هوندا آهن.
Gen. Z پاڪستاني آباديءَ جو 62 سيڪڙو آهي.
هي اهي ماڻهو آهن جيڪي 1995ع کانپوءِ پيدا ٿيا ۽ هن وقت سندن عمر 24 سالن تائين آهي. هنن کي iGeneration پڻ سڏبو آهي. هو انٽرنيٽ ۽ YouTube جا شيدائي هوندا آهن. کين سراسري طور 10.5 سالن جي عمر ۾ سمارٽ فون ملندي آهي ۽ روزانو 3.5 ڪلاڪ سندن نظر ان تي ئي ٽڪيل رهندي آهي، ان ڪري هنن کي اسمارٽ فون يا Tablet Generation به چوندا آهن. هو حقيقت پسند، بي حجاب، آزاد، آدرشي، خوش اخلاق، خوش گفتار، جاکوڙي، خوددار، اخلاقيات ۽ curious يعني سچ جي ڳولا ۾ هوندا آهن. هو بي انتها متحرڪ ۽ ڊجيٽل نيٽ ورڪنگ ۾ ماهر هوندا آهن. هو هڪٻئي سان لکت ۾ گفتگو texting ذريعي معاملن کي حل ڪرڻ کي پسند ڪندا آهن ۽ کليل دماغ جا هوندا آهن ۽ پنهنجو پاڻ کي نظرين ۾ قيد ڪرڻ کان پري ڀڄندا آهن. هن پيڙهي کي تصوراتي idealist پيڙهي به سڏين ٿا. هو ليڊر بڻجڻ چاهيندا آهن، diversity ۾ يقين رکندا آهن ۽ ذميوار هوندا آهن.هو پنهنجو مقصد حاصل ڪرڻ لاءِ سندرو ٻڌي بيهندا آهن. هنن جي تيزي ڪري کين اسٽيرائڊ تي هلندڙ ملينيلز به چيو ويندو آهي، سندن ڪنهن شيءِ تي ڌيان فقط 8 سيڪنڊن تائين ٽڪيل رهندو آهي.
هو جنسي مت ڀيد تي يقين ڪونه رکن، سندن خيال ۾ ٻنهي جنسن جي لباس ۽ اٿڻي ويهڻي ۾ فرق نه هجڻ گهرجي. هو قرض کڻڻ کان وئون ويندا آهن. هنن جو محور هو خود پاڻ هوندا آهن. هو خريداري يا ڪنهن به فيصلي کان پهريائين انٽرنيٽ تي مختلف آپشنز کي چڪاسيندا آهن. هو نوڪري بجاءِ پنهنجي ڌنڌي کي اوليت ڏيندا آهن. هو خوش ۽ مطمئن هوندا آهن پر ڪڏهن ڪڏهن بي صبرائي سبب مايوسي جو شڪار به ٿي ويندا آهن. هن وهي جي معلومات جا بي پناهه وسيلا آهن ۽ معلومات جي ان سمنڊ ۾ ترڻ لاءِ کين رهنمائي جي ضرورت پڻ پوندي آهي.
جيئن ته پاڪستان ۾ tele density وڌندي پئي وڃي، ان ڪري مٿيان فرق اوهان کي هوبهو ايئن نظر نه ايندا. Gen. X وارا به سمارٽ فون تي ٻارن وانگر رڌل ۽ اوطاق بجاءِ فيس بوڪ تي توهان کي دوستيون ٺاهيندي، خريداري ۽ بينڪنگ انٽرنيٽ ذريعي ڪندي نظر ايندا. ٻيو ته ٺهيو جي “تو دلڙي يار ڌتاري پر ڪانه ڪيئي پوئواري” YouTube تي هلندي ٻڌندا ته ايئن جهومندا ڄڻ ته چاٻي واري پراڻي فوني تي رڪارڊ چڙهيل هجي.
ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته Gen. X پنهنجي نئين نسل جي نه فقط کليل دل سان ڳالهه ٻڌي ۽ سمجهي پر کانئن سکڻ جي به ڪوشش ڪري، جيئن Alwin Tofler چيو آهي ته، “ايڪويهين صديءَ ۾ اڻپڙهيل اهو آهي، جيڪو پراڻي ڄاڻ کي وساري ان جي جاءِ تي نئون سکڻ کان انڪار ڪري ٿو.” دنيا جي وڏين ڪمپنين ۾ به اڄڪلهه يونيورسٽين مان تعليم مڪمل ڪندڙن کي جڏهن کنيو ويندو آهي تڏهن سينيئر مينيجرن کي چيو ويندو آهي ته اهي انهن نون سيکڙاٽن کان سکن يعني reverse mentoring ڪن. اچو ته اسان به ڪجهه پراڻا سبق وساري پنهنجين نئين پيڙهين کان سکون ۽ 21هين صدي ۾ پڙهيل سڏرائڻ جي قابل ٿيون.

Bookmark the permalink.

3 Responses to جنريشن X ۽ جنريشن Y

  1. Dr Ayoub Shaikh says:

    Wonderful . new. enriching. way forward

  2. imtiaz tunio says:

    A brief insight into gen gap… And guidance to understand different age groups.

  3. محمد حبيب سنائي says:

    دلچسپ مضمون پر جنرلرائيشن ڪجهه زياده آهي.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *