تازا ترين
  • پ پ تاريخي اي پي سي ڪوٺرائي، نواز شريف واضع۽ تفصيلي تقرير ڪئي: پ پ چيئرمين بلاول ڀٽو زرداري*گلگت بلتستان معاملي تي ڳالهائڻ لاءِ رابطو ڪيو ويو، ملڪ ۾ جمهوري آزادي چاهيون ٿا:بلاول *
  • *اسلام آباد: جعلي بئنڪ اڪائونٽس اسڪينڊل ۾ سنڌ روشن پروگرام ڪيس جي جاچ وارو معاملو *نيب راولپنڊي فرنٽ مين اياز صديقي کي ڪراچي مان گرفتار ڪري ورتو: ذريعا *اياز صديقي جعلي اڪائونٽ ۾ ڪروڙين رپيا جمع ڪرايا: نيب ذريعا*
  • *ڄام نواز علي: ڇتو ڪتو مارڻ جي ڪوشش دوران نوجوان مارجي ويو *ڳوٺ ديوان گلاب راءِ ۾ ڳوٺاڻي ڇتي ڪتي کي مارڻ لاءِ فائر ڪيو ته گولي نوجوان مادو ڪولهي کي لڳي: پوليس *پوليس واقعي واري هنڌ پهچي نوجوان جو لاش تحويل ۾ وٺي جاچ شروع ڪري ڇڏي*
  • *گهارو شهر ۾ واپاريءَ کان ڦر ڪندڙ جوابدار گرفتار نه ٿيڻ خلاف شٽربند هڙتال *2ڏينھن اڳ واپاري گڊو کان 9لک رپيا ڦر ڪرڻ بعد جوابدارن گوليون هڻي زخمي ڪيو هو *واقعي کي 48 ڪلاڪ گذرڻ باوجود پوليس جوابدار گرفتار نه ڪري سگهي آهي: احتجاج ڪندڙ واپاري*
  • *اسلام آباد: العزيزيه ۽ ايون فيلڊ ريفرنسز ۾ سزا خلاف نواز شريف جي اپيل تي ٻڌڻي *مريم نواز ۽ ڪيپٽن (ر) صفدر احتساب عدالت ۾ پهچي ويا *عدالت نواز شريف کي بري ڪرڻ واري فيصلي خلاف نيب جي اپيل تي به ٻڌڻي ڪندي *ن ليگ جي نائب صدر مريم نواز جي پيشيءَ جي موقعي تي عدالت ٻاهران سڪيورٽي جا سخت انتظام *
  • *ڀان سيدآباد: قومپرست اڳواڻ مولا بخش لغاري بيماري وگهي لاڏاڻو ڪري ويو *مولابخش لغاري جي جنازي نماز اڄ سخي سيد سليمان شاهه عيدگاهه تي ادا ڪئي ويندي*
  • *پنوعاقل پوليس جي نجي ٽارچر سيل ۾ مبينا طور تي فيصل آباد واسي وڪيل ميان اعجاز آرائين جي قتل وارو معاملو *ڊي آءِ جي لاڙڪاڻو عرفان بلوچ پوليس اهلڪارن ۽ ڪجهه خانگي ماڻھن کي وڪيل جي قتل ۾ ملوث قرار ڏئي ڇڏيو *ڊي آءِ جي لاڙڪاڻي پاران ايڊيشنل آءِ جي سکر ڏانھن انڪوائري رپورٽ موڪلي ڇڏي *وڪيل ميان اعجاز آرائين کي ڊي ايس پي مسعود مهر جي حڪم تي گرفتار ڪيو ويو: انڪوائري رپورٽ *وڪيل پوليس جي غيرقانوني حراست ۾ فوت ٿيو ۽ لاش پنجاب ۾اڇلايو ويو : انڪوائري رپورٽ *انڪوائري رپورٽ ۾ اي ايس آءِ غلام مصطفيٰ ميراڻي، ڪانسٽيبلز درگاهه ڏنو، نصير ۽ سرمد يعقوب بيگناھه قرار*
  • *سنجهورو ۾ شهرين پاران بجلي جو سڙيل ٽرانسفارمر تبديل نه ٿيڻ خلاف ڌرڻو، ٽريفڪ معطل *ڌرڻي سبب ڪيترن ئي ڪلاڪن کان شهدادپور، سانگهڙ ۽ سنجهورو روڊ تي ٽريفڪ معطل، مسافر پريشان *4مهينن کان بجلي جو ٽرانسفارمر خراب آھي، ڪيترائي ڀيرا دانهڻ باوجود تدارڪ نه ٿيو: مظاهرين*
  • *ڪراچي: سنڌ سرڪار جي 6کاتن ۾ 3 سيڪريٽريز مقرر ٿيل *اهم کاتا من پسند سيڪريٽرين کي اضافي چارج طور حوالي ڪيا ويا *تعليم، لائيو اسٽاڪ ۽ فاريسٽ کاتو مستقل سيڪريٽري کان محروم *زراعت جي سيڪريٽري رحيم سومروکي فاريسٽ جي سيڪريٽري جي اضافي چارج مليل *ثقافت کاتي سيڪريٽري اڪبر لغاري وٽ لائيو اسٽاڪ کاتي جي سيڪريٽري جي اضافي ذميواري *سنڌ ٽيڪسٽ بوڪ بورڊ جي چيئرمين احمد بخش ناريجو کي سيڪريٽري تعليم جي اضافي چارج مليل *20هين گريڊ جا ڪامورا بحران باوجود سائيڊ پوسٽن تي ويهاريل*

افغانين سميت ڌارين جو سنڌ تي بار !

سنڌ جي مھمان نوازي سنڌ جي تاريخ وانگر پنج ھزار سال پراڻي آھي. سنڌ جي ڪنھن به ڪنڊ ۾  وڃو اڄ به اوطاقون آباد ملنديون، جتي گھٽ ۾ گھٽ به ھڪ ڇپر يا وڻ ھيٺان ٻه چار کٽون ۽ پاڻي جو گھڙو مھمانن جي انتظار ۾ ھوندو آھي ته شل ڪو واٽھڙو اتي ويھي ٻه گھڙيون سڪون جون گھاري ۽ ميزبان طرفان “جھڙو حال حبيبان تھڙو پيش پريان” ڪيو ويندو آھي. اھا ٻي ڳالهه آھي اڄڪلھه جي موبائيل ، انٽرنيٽ ۽ ڊجيٽلائزيشن جي جديد جي دور ۾ نوجوان نسل جون ترجيحون ۽ مصروفيتون  تبديل ضرور ٿيون آھن پر پوءِ به جتي جتي وڏڙن جو سايو آھي اتي اوطاقون ۽ مھمانوازي جو جذبو شاد ۽ آباد آھي. اڄ به ا ننگر پار ۾  چاچي رسول بخش خاصخيلي جي اوطاق تي پھچو يا ٻانڌي لڳ مرحوم ڀليڏنو ڏاھري جي اوطاق تي وڃڻ جو موقعو ملي يا وري ڪنري ڀرسان حاصل خان رند جي اوطاق، اھڙا کوڙ مثال ملندا جتي سنڌ جي روايتي مھمان نوازي نظر ايندي.  اھا ھڪ تھذيب آھي جيڪا صدين کان سنڌ سنڀاليو پئي اچي، پر 1947ع جي ورھاڱي کان پوءِ سنڌين ھندستان مان ايندڙ مھمانن جي جنھن نموني مھمانوازي ڪئي ، انھن کي جيءَ ۾ جايون ڏنيون انھي جو شايد دنيا ۾  مثال ملڻ مشڪل آھي. انھن مھمانن کي گھڻو تڻو سنڌ جي ريل رستي ايندڙ شھرن سکر، نوابشاهه، حيدرآباد، ڪراچي، ٿر جي بارڊر کان ايندي عمرڪوٽ توڙي ميرپور خاص جھڙي شھرن ۾ ترسايو ويو، انھن مھمانن تڏھن کان پنھنجي الڳ سڃاڻپ رکي ۽ سنڌين ۾ ضم نه ٿي سگهيا نه سنڌي ٿي سگھيا ۽ نه وري سنڌي ثقافت  ضم ڪري سگھيا۽ سنڌ جي وسيلن تي قبضا ڪري ويهي رهيا ۽ ھاڻي سنڌ کي انتظامي يونٽن ۾ ٽوڙڻ جي ايجنڊا تي آھن . انھي کانسواءِ برمي ، بنگالي ۽ ٻيون قومون به گھٽ ئي سھي پر انھن به پنھنجا پير هتي ڄمايا.
ايئن ناھي ته اھو سڀ ڪجهه پنھنجو پاڻ ٿي رھيو آھي، قصور وار ٻاھريان ۽ ٻاھريون قوتون ته آھن ئي آھن پر گھٽ پنھنجن به نه ڪئي آھي.
تاريخ جي ورقن کي اٿلائجي ته ستر اسي  واري ڏهاڪي ۾ آمر ضياءَ جي دور ۾  طالبانائيزيشن کي عالمي قوتن جي مفادن جو پورائو ڪندي سوويت يونين کي ٽوڙڻ واري ايجنڊا تحت 3.1 ملين مطلب ايڪٽيهه لک افغان پناهگيرن کي افغانستان مان  پاڪستان آندو ويو، چيو اھو ويو ته انهن پناهگيرن کي افغانستان ۽ پاڪستان جي سرحدن جيڪي گھڻو تڻو بلوچستان ۽ خيبرپختونخوا سان لڳن ٿيون اتي ترسايو ويندو .  انھن افغان پناهگيرن جي چرپر تي نظر نه رکڻ سبب  اھي سنڌ سميت ملڪ جي مختلف علائقن ۾ پکڙجي ويا ۽ آھستي ھستي ٽرانسپورٽ ۽ ھوٽل سميت انھن سڀني ڪاروبارن ۾ ڪاھي پيا جتي اسين ڪمزور ھئاسين. ھڪ ٻئي حڪمران پرويز مشرف جي دور 2002ع ۾ افغان پناهگيرن جا ٻيا ڪٽڪ اچي ڪڙڪيا جنھن وقت ۾آمريڪا افغانستان تي جنگ مڙھي. اقوام متحده جي پناهگيرن جي اداري يو اين ايڇ سي آر جي اپريل 2020 ع ۾ جاري ڪيل انگن اکرن موجب پاڪستان ۾ رجسٽرڊ افغاني پناهگيرن جي تعداد چوڏھن لک آھي جنھن مان ساڍا چار لک پناھگيرن لاءِ ٺاھيل ڳوٺن ۾ آباد آھن جڏھن ته پوڻا ڏھه لک پناھگيرن لاءِ قائم ڪيل ڳوٺن ۾ نه ٿا رھن بلڪه مختلف شهرن ۽ ڳوٺن ۾ رھيل آھن . جيڪڏھن ٿورو گھرائي سان ڏسنداسين ته بلوچستان ۽ خيبرپختونخوا ۾ رھندڙ پناھگيرن جو وڏو تعداد انھن لاءِ وقف ڪيل ڳوٺن ۾ رھي ٿو. جڏھن ته سنڌ ۾ رھندڙ افغاني پناهگير آزادي سان “جتي اچي رھي پئو” واري فارمولي تحت رھن پيا جن جو گھڻو تعداد ڪراچي ۾ آھي. اقوام متحده جي رپورٽ موجب سنڌ  ۾ رھندڙ افغاني پناهگيرن جو تعداد صرف 67000  آھي جڏھن ته سنڌ حڪومت مطابق اھو تعداد لکن ۾ آھي. نيشنل ايڪشن پلان تحت 2014ع ۽ 2019ع ۾ اقوام متحده جي پناھگيرن جي اداري سان گڏجي سنڌ حڪومت سنڌ ۾ رھندڙ پناھگيرن جي ڳڻپ جي ڪوشش ڪئي پر ناڪام رھي . سنڌ حڪومت موجب افغاني پناهگيرن جو ھڪ وڏو تعداد نه صرف ڪراچي پر ٻين شهرن ۾ رھندڙ آھي جيڪڏهن انھن جي ڳڻپ ٿي وڃي ته اندازو ٿي ويندو آھي ته اسانجي وسيلن تي ڪيڏو بار آھن.انهن ھاڻي وڏن شهرن بدران ننڍن شھرن جو رخ ڪيو آهي . ھن وقت تائين ڪيترن ئي افغان پناهگيرن مختلف علائقن جي چڱن مڙسن ، وس وارن ۽ نادرا جي ماڻھن سان ملي ڪري پنھنجا شناختي ڪارڊ ٺھرائي ڇڏيا آھن ۽ اسان جا مستقل رھائشي آھن.
ھاڻي سنڌ ۽ سنڌ جا ماڻھو انھن افغاني  پناھگيرن جي گذريل چاليهه سالن کان مٿي مھمانوازي ڪري ٿڪجي پيا آھن.  انھن پناھگيرن سنڌ کي بدلي ۾ ھٿيار، منشيات، بدامني ۽  وياج خوري ڏني آهي، انھي کانسواءِ ڪمائي جي ذريعن ٽرانسپورٽ ، ھوٽلنگ ، سيڪيورٽي، مزدوري ايسيتائين جو جعلي  ڪارڊن ۽ ڊوميسائيلن تي ننڍن نوڪرين کان وٺي وڏن عھدن تائين رسائي حاصل ڪري ورتي آهي جنھن سبب سنڌ جا ماڻھو بيروزگار آھن.
آخر 30 جون به گذري ويئي خبر ناھي انھن پناھگيرن ۽ اسانجي ماڻھن جو مستقبل ڇا آھي پر ھڪ ڳالھه آھي جھڙي طرح اسانجو ماڻھو سجاڳي طرف وڃي رھيو آھي ته اھو ڪامل يقين آھي ته اھو ڏينھن پري ناھي جو انھن افغاني پناهگيرن کي سنڌ مان ڪڍي سک جو ساھه کڻجي. جيئن  جعلي ڊوميسائيل واري اشو ته سنڌي قوم ھڪ نظر آئي ۽ سماجي رابطن واري سائيٽ ٽوئيٽر تي ھڪ ملين کان مٿي ماڻھن ملي ڪري جنھن ٽرينڊ جو رڪارڊ قائم ڪيو ان جا نتيجا اوھانجي سامھون آھن .اھڙي طرح ئي انھن پناھگيرن خلاف به ھڪ موثر آواز ٿي اٿڻو پوندو . جون ۾ دوستن انھن پناھگيرن خلاف  ٻه ٽرينڊ ھلايا جن ۾ شرڪت حالانڪه لکن ۾ ھئي پر الائي ڇو جعلي ڊوميسائيل واري ٽرينڊ وارا نتيجا نه ڏيئي سگھيو. اسانکي کوڙ مسئلا آھن جن کي وقت بوقت کڻڻو آھي انھي جي لاءِ سڄاڻ ڌرين کي ھڪ ٽرينڊ ڪامياب ڪرڻ کانپوءِ ٿڪڻ نه گھرجي ۽ مسئلن جي حل لاءِ مسلسل اجتمائي جدوجھد ڪرڻ گھرجي. سول سوسائٽي۽ سڄاڻ ڌرين کي گھرجي ته نوجوانن کي رستا ۽ ويزن ڏين ڇوته اڄ جو دور سماجي رابطن جي جديد طريقن کي استعمال ڪري پنھنجي منزل ماڻڻ جو آھي.

Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *