تازا ترين
  • *حيدرآباد: سلاوٽ پاڙي ۾ 11 هزار ڪي وي واري تار ڪري پئي، رهواسي خوف ۾ مبتلا*
  • *سکر ۾ پرسرار نموني گم ٿي ويل 2 ٻارڙا جنسار عرف جنار ۽ عدنان عرف دعنان هٿ، هڪ شڪي گرفتار*
  • *جيڪب آباد: مغوي زال ۽ نياڻي کي بازياب ڪرائڻ بدران پوليس اهلڪار طعنا ڏيندا آهن: جيڪب آباد ۾ پيرسن پوليس اهلڪار جو احتجاج * جيڪب آباد: حاجي سليم منهنجي زال ۽ ڌيءُ کي اغوا ڪيو آهي، پوليس بازياب نه ٿي ڪرائي: اڪرم لاشاري * جيڪب آباد: اغوا ڪيس ۾ هڪ جوابدار قالو کي گرفتار ڪيو ويو آهي، ٻين کي به جلد گرفتار ڪيو ويندو: پوليس *
  • *گهوٽڪي ميونسپل آفيس جو رڪارڊ چوري ڪرڻ وارو ڪيس: ضمانت رد ٿيڻ بعد ميونسپل ڪميٽي جو چيئرمين ۽ اڪائونٽنٽ کسڪي ويا * گهوٽڪي: ميونسپل آفيس جو رڪارڊ چوري ٿيڻ جو الزام آهي، اينٽي ڪرپشن عدالت سان رابطو ڪيو: عدالت * گهوٽڪي: سيد اصغر علي شاهه ۽ محبوب ڪولاچي تي ميونسپل آفيس جو سمورو رڪارڊ چوري ڪرڻ جو الزام آهي *
  • *ميرپور ساڪرو/ڌاٻيجي: نجي ڪمپني جي مبينا زيادتين خلاف ۽ مطالبن جي مڃتا لاءِ پورهيتن، مهاڻن ۽ ٻين جو ڪوسٽل هاءِ وي تي ڌرڻو * ميرپور ساڪرو/ڌاٻيجي: مقامي مهاڻن کي چيڪنگ بعد ڇڏيو ويندو آهي، جنهن لاءِ سندن قيمتي وقت ضايع ٿئي ٿئي: مظاهرين * ميرپور ساڪرو/ڌاٻيجي: سڪيورٽي گارڊز جا جائز مسئلا حل ڪري ڪمپني ۾ مقامي ماڻهن کي ڀرتي ڪيو وڃي: مطالبو *
  • *جيڪب آباد:”بنگلي آڏو ڪار ڇو بيهاري اٿئي“ جيڪب آباد ۾ پ پ سان واڳيل ضلعي ڪائونسل جي ميمبر جو هندو نوجوان نڪيش ڪمار تي تشدد، رتورت * جيڪب آباد: سردار زاده قادر خان کوسي تشدد ڪيو ۽ سندس محافظ ڪار جي شيشا ٽوڙيا: متاثر شخص نڪيش ڪمار * جيڪب آباد: واقعي جو ڪيس ٻن مک جوابدارن ۽ 8 اڻسڃاتل ماڻهن خلاف داخل، گرفتاري عمل ۾ نه آئي *
  • ڀلي سڀئي ڪرپٽ ليڊرز گڏجي وڃن،چورن کي نه ڇڏيندس ، 4سال سڪون سان گذارڻ لاءِمشرف جيان اين آر او نه ڏيندس:وزيراعظم جي اپوزيشن تي تنقيد*بلاول لبرلي ڪرپٽ آهي، سندس نظرئي سان آئينسٽائين جو روح تڙپيو هوندو،نواز شريف لاءِ گارنٽي گهري ته شهباز شريف ڊراما شروع ڪيا *اسلام آباد۾فضل الرحمان جي سرڪس مان ڪمزوردل واراوزيرگهٻرائجي ويا،مون سمجهايو ته ڪجهه نه ٿيندو:موٽروي جي افتتاحي تقريب کي خطاب *
  • فنڪاره ثمينه سنڌو جي قاتل کي 2 ڀيرا عمر قيد جي سزا*دهشتگردي ٽوڙ عدالت 2018ع ۾ شادي تقريب دوران قتل ٿيل فنڪاره جي ڪيس جو فيصلو ٻڌائي ڇڏيو*
  • پاڪستان شاهين ون ميزائل جو ڪامياب تجربو ڪري ورتو*شاهين ون ميزائل 650 ڪلوميٽرز تائين هٿيار کڻي وڃڻ جي صلاحيت رکي ٿو: ڊي جي آءِ ايس پي آر*
  • جسقم چيئرمين سوڌواڍائي هزارڪارڪنن خلاف بغاوت جوڪيس*پيغامِ سنڌ مارچ ڪندڙن خلاف ڪيس داخل ڪيو ويو،دهشتگردي لاءِڀڙڪائڻ۽رياستي ادارن خلاف نعريبازي جاالزام *
  • پنهنجا کيسا ڀرڻ لاءِ مل کي تباهه ڪيو ويو: سُپريم ڪورٽ اسٽيل ملز جي زمين وڪرو ڪرڻ کان روڪي ڇڏيو: وفاقي سرڪار جو موقف رد*اسٽيل ملز جي ملازمن کي پرويڊنٽ فنڊز ڏيڻ لاءِ پئسا ناهن، پگهارون ڏيڻ لاءِ ملز جي زمين وڪرو ڪري رهيا آهيون: وفاقي سرڪار جو وڪيل*ملز جي زمين عوامي ملڪيت آهي، وڪرو نٿي ڪري سگهجي، اڳي گاڏيون، ٽرڪ ۽ راڪيٽ ٺهندا هئا، هاڻي ملز ۾ پيداوار ٻُڙي آهي: عدالت*
  • اوڪاڙه ڀرسان درياهه ۾ ٻيڙي اونڌي، 8 لاش ڪڍيا ويا*ملڪو شيخو ويجهو واقعو پيش آيو، ٻيڙي ۾ 25 کان مٿي ماڻهو سوار هئا، وزيراعليٰ پنجاب طرفان رپورٽ طلب*
  • پي آءِ اي جا ٽشو پيپرز حجام جي دڪانن تي استعمال ٿيڻ لڳا*

ڀٽائي اڻ پڙھيل نه پر وڏو عالم ۽ ڄاڻو ھو……سينگار گبول

“شاهه لطيف امي (اڻ پڙھيل) ھو. ھن رڳو “الف” اکر پڙهيو ۽ “ب” کان بس ڪري ڇڏيائين” اھڙيون ڳالهيون عام ڪيون وينديون آهن، پر اهي ڳالهيون ڪرڻ وقت عقل کي استعمال ڪرڻ جي ضرورت آهي. اسان وٽ جڏهن ڳالهيون عقيدن ۽ عقيدت جي صورت اختيار ڪري وٺنديون آھن، ته پوءِ عقل جو استعمال ممنوع بڻجي ويندو آھي. آئون ان ڳالهه کان بنهه انڪاري آھيان ته لطيف ڪو امي (اڻ پڙھيل) ھو. وٽس رڳو لدني علم ئي ھو ۽ ٻئي ظاهري علم کان بنهه وانجھيل ھو.
لطيف سائين سفر ۽ حضر ۾ پاڻ سان گڏ هميشه قرآن پاڪ، شاهه عبدالڪريم بلڙي واري جو ڪلام ۽ مثنوي مولانا روم کڻندو ھو. ھڪ اڻ پڙھيل شخص اھي ٽيئي اھم ڪتاب پاڻ سان ڪيئن ۽ ڇو ٿو کڻي سگهي؟ لطيف انھن ماڻھن مان ته هو ئي ڪونه، جيڪو اھي ٽيئي عظيم ڪتاب ڏيکاءَ طور کڻي. ھو جڏھن انهن ٽنھي عظيم ڪتابن ۾ موجود فلسفي، فڪر ۽ مواد کي سمجهندو ھو، تڏهن ئي ته انھن کي هميشه پاڻ سان گڏ کڻندو ھو. ڀٽائي نه رڳو سنڌي ۽ عربي جو ڄاڻو ۽ عالم ھو، پر ھن کي پارسي، ھندي، پنجابي ۽ ٻين مشرقي زبانن تي به ساڳيو عبور ھو.
جيڪڏهن لطيف پارسي نه سمجهي ھا ته مثنوي مولانا روم ساڻ نه کڻي ھا ۽ ان ۾ بيان ٿيل ڪيترن ئي قصن ۽ واقعن جو مثال پنهنجي شاعري ۾ نه ڏئي ھا! لطيف صرف رومي جو مطالعو نه ڪيو پر ھن ٻين فارسي شاعرن کي به پڙھيو. شاهه عنايت شهيد کي مغل نواب خان اعظم جي درٻار ۾ جڏھن دوکي سان سر ڪٽڻ کان اڳ هن فارسي شعر “سر در يار فدا شد چه بجا شد” چيو هو، جنهن جو ترجمو آهي “سر يار جي قدمن تان قربان ٿيو ته ڀلو ٿيو، اھو تمام ڳرو بار ھو، ادا ٿيو ته ڀلو ٿيو.
ساڳي طرح لطيف سرڪار سر سھڻي ۾ فرمائي ٿو ته:
گهڙي گهڙو هٿ ڪري، ٻهون نهاري ٻنگ ،
سر در قدم يار فدا شد چه بجا شد، وصل اهو ئي ونگ،
اين بار گران بود ، ادا شد چه بجا شد، آجو ٿيو سڀ انگ،
رات جني جو رنگ، آران سي اڪاريين،
معنيٰ: “سھڻي درياهه جو پيچ معلوم ڪري گھڙوکڻي اندر گهڙي پئي. “دوست جي قدمن تان سر قربان ٿئي ته ڀلي ٿئي. اھا ئي وصل (ميلاپ) ماڻڻ جي رمز آهي. اي ڌڻي جن جي موج جي مھل رات آهي، سي شل پار اڪارئين.
اڳتي هلي اھڙا ٻيا مثال پيش ڪندس جن کي پڙهڻ سان پڙھندڙ محسوس ڪندو ته لطيف اڻ پڙهيل نه پر ھڪ وڏو عالم ۽ ڄاڻو هو. عالمن ۽ اديبن جي شاهه صاحب جي عملي لياقت بابت اهڙي رويي جو مکيه ڪارڻ “تحفته الڪرام” (1767ع) ۾ آيل امي (اڻ پڙھيل) لفظ آهي جو مير علي شير قانع شاهه سان ڳنڍيو هو. پر آئون حيران آهيان ته تحقيق ڪندڙ اسان جي عالمن جي نظر ساڳئي مورخ جي مٿي ڄاڻايل ڪتاب کان 8 ورهيه اڳ لکيل سنڌ جي پارسي شاعرن واري تذڪري “مقالات الشعراءِ” (1759) تي ڇو نه پئي؟ جنهن ۾ موضوع (ع) اکرن وارن شاعرن ۾ شاهه لطيف ۽ شاهه عبدالڪريم بلڙي کي پارسي شاعرن ۾ شامل ڪري لقب ۽ تخلص تارڪ ڄاڻايو آھي؟ “قانع” دليل طور جي پارسي شعر جو نمونو ڏيڻ کان قاصر رھيو آهي، اھو البته ڌار سوال آھي. پر ھن جي لکڻ مان واضح آهي ته شاهه لطيف نه فقط پڙھيل ھو. پر پارسي ٻولي تي خاصو عبور هئس. دليل ھيٺ پيش ڪريان ٿو. اسان مان شايد ڪيترن دوستن مخدوم محمد معين ٺٽوي جي “رساله اويسيه” جو مطالعو ڪيو ھجي، جنهن ۾ شاهه لطيف جي پارسي ۾ پڇيل سوالن جا جواب تفصيل سان ڏنا آھن. اهي ترجما نياز ھمايوني 2005ع ۾ شاهه عبداللطيف مرڪز ڀٽ شاهه (ثقافت سياحت کاتو حڪومت سنڌ) ڇپائي چڪا آهن.
شاهه صاحب مخدوم کان 4 سوال پڇيا. ھتي آئون ھڪڙو سوال لکندس، ڇاڪاڻ ته جيڪڏهن چارئي سوال لکيا ته گهڻي ڊيگهه ٿي ويندي. (سوال1= چه فرمانيد علماء اڪرام اجع انام اندر آنچه لفظ. “اويسي” در قلام طاعف صوفيه رضوان الله تعالى عليھم اجمعين واقع شدھ يا نه؟ وبر تقدير شدھ با شد چه معنيٰ دارد؟) معنيٰ= ان باري ۾ عالم ڇا ٿا فرمائين ته لفظ “اويسي” صوفين سونھارن جي طاعف ۾ آيل آهي يا نه؟ جي آيل آهي ته ھڪڙو شخص “اويسي” آھي ته ان لاءِ ظاهري پير مرشد وٽان فيض جي حصول جي زمري ۾ ته نٿو اچي؟ يعني اھا ڳالهه ڌرين جي مڃتا کان ٻاهر ليکي ويندي آھي ڇا؟”
مخدوم صاحب جو “رساله اويسيه” شاهه صاحب جي فارسي جي عالم هئڻ جو وڏي ۾ وڏو ثبوت آهي.
(حوالا: شاهه جو رسالو. ڪنول پاڙون پاتال ۾. رساله اويسيه. شاهه لطيف جا سرچشما. شاهه جو چونڊ شعر)

This entry was posted in Feature Story. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *