تازا ترين
  • *ميهڙ ويجهو ملڪيت جي تڪرار تان چاچي ۽ ڀائٽين ۾ جهيڙو، 6ڄڻا زخمي ٿي پيا *ڳوٺ جوڙو لاکير ۾ لاکير برادري جي ٻن ڌرين ۾ جهيڙو ٿي پيو *ظفر،مظھر، حسين، عبدالله، وسيم، سعيد ۽ اظھر لاکير کي اسپتال منتقل ڪيو ويو *
  • *پنگريو ڀرسان زمين جي تڪرار تان ترڪ برادري جي ٻن ڌرين ۾ جهيڙو، 8 ڄڻا زخمي *جهيڙي دوران لٺيون ۽ ڪهاڙيون لڳڻ سبب ٽن عورتن سميت 8ڄڻا زخمي ٿي پيا*
  • *سنڌ جي مختلف شهرن ۾ ٻاررن ۽ عورتن سميت 30 کان وڌيڪ ماڻهن کي ڪتن ڏاڙهي زخمي ڪري ڇڏيو*
  • *ٽنڊوباگو ويجهو زمين جي تڪرار تان جهيڙو،8ڄڻا زخمي، اسپتال منتقل *ڳوٺ علي ترڪ ۾ ٻن ڌرين ۾ جهيڙي دوران 4 عورتن سميت 8 ڄڻا زخمي ٿي پيا *
  • وارهه ويجهو ٻن موٽرسائيڪلن ۾ ٽڪر، پيرسن فوت ٿي ويو *ماستر لاڙو وٽ حادثي ۾ پيرسن غلام مصطفيٰ گوگاڻي چانڊيو زخمي ٿي پيو *زخمي پيرسن لاڙڪاڻي جي اسپتال ۾ زخمن جا سور نه سهندي فوت ٿي ويو *
  • *سپريم ڪورٽ ۾ شهباز شريف خلاف مني لاندرنگ ڪيس، شريڪ جوابدارن جي اپيل تي ٻڌڻي *عدالت جوابدار فضل داد عباسي ۽ شعيب قمر جي ضمانت جي اپيل تي ٻڌڻي ڪئي *سپريم ڪورٽ ٻنهي جوابدارن جي ضمانت واري درخواست تي نيب کي نوٽيس جاري ڪري ڇڏيا *ٻنهي جوابدارن تي شهباز شريف لاءِ سهولتڪاري ۽ مني لانڊرنگ جو الزام آهي*
  • *روشن سنڌ منصوبو ڪرپشن ڪيس: سنڌ جو وڏو وزير مراد علي شاهه نيب اسلام آباد آڏو پيش *نيب ٽيم طرفان جعلي بئنڪ اڪائونٽس ڪيس جي حوالي سان به وڏي وزير کان پُڇاڳاڇا * نيب طرفان وڏي وزير مراد علي شاهه آڏو سوالنامو پيش ڪيو ويو *
  • *فيض گنج ۾ پيٽرول پمپ مالڪن حڪومتي فيصلي کي ٿڏي ڇڏيو، وڌيڪ اگهه تي پيٽرول جو وڪرو *پمپ مالڪن پاران پيٽرول جو في ليٽر 77 کان 78 روپيا ۾ وڪرو،عوام سخت پريشان *
  • *تنگواڻي ۾ پئٽرول سستو ٿيڻ بعد پيٽرول پمپ بند *پئٽرول نه ملڻ سبب صارفين سخت پريشاني جو شڪار *
  • *ملڪ ۾ پيٽرول سستو ٿيڻ کانپوءِ بحران پيدا ٿي ويو، ڪراچي سوڌو ملڪ جي اڪثر شهرن ۾ پيٽرول پمپ بند، عوام پريشان*
  • *چونڊڪو ۾ رولو ڪتن نينگري کي ڏاڙهي زخمي ڪري ڇڏيو *10ورهين جي ثمينا ڌي گلاب خاصخيلي کي اسپتال منتقل ڪيو ويو *نارو ۾ ٽن مهينن دوران ڪتن جي ڏاڙهيلن جو انگ500 ٿي ويو *
  • *بخشاپور ويجهو نوجوان کي رولو ڪتن ڏاڙهي زخمي ڪري ڇڏي *ڳوٺ محمد نواز چاچڙ واسي 24ورهين جي محراب علي چاچڙ کي رولو ڪتن ڏاڙهي وڌو *
  • *جوابدار گرفتار نه ٿيڻ خلاف مقتول ڀائرن جا پڪا چنا وٽ روڊ تي لاش رکي ڌرڻو هنيو ويو*
  • *پڪا چنا ڀرسان عورتن جي جهيڙي بعد جوابدارن فائرنگ ڪري 2 ڀائرن کي قتل ڪيو هو*
  • *سيوهڻ ڀرسان سڱاوتي تڪرار تان قتل ڪيل 2 ڀائرن جي جنازي نماز ادا، وارثن جو لاش رکي ڌرڻو*

وحشي جيوت ۽ انساني ارتقا …..عذير عابد

ھر ڳالهه فڪر توڙي خيال کي بھتر نموني سمجھڻ لاءِ اھو ضروري ھوندو آھي ته ان جو پس منظر ڏٺو وڃي، ان کانپوءِ ئي پاڻ ان فڪر توڙي خيال کي بھتر نموني سمجھي سگھنداسين. ساڳي ريت، پاڻ يعني اسانجو سماج جن نفسياتي، فڪري توڙي خيالي مونجھارن ۾ ڦاٿل آھي، انھن کي سمجھڻ توڙي حل ڪرڻ لاءِ ضروري آھي ته پاڻ انساني جبلتن، نفسيات توڙي عادتن جو مطالعو ڪريون. ڇو ته سماج جا سڀئي معاملا توڙي مونجھارا انسانن پاڻ ئي پيدا ڪيا آھن.
انسان جون جيڪي اڄ ضرورتون ۽ ماحول آهي، اهو ھميشه کان نه رھيو آھن، انسانن سان جيڪي معاملا درپيش پئي آيا آهن، اهي به مختلف رهيا آهن. انساني تاريخ جي ڪھاڻي ۾ مختلف دور آيا آھن ۽ انھن مخصوص دورن ۾ مخصوص عقيدن ۽ خيالن پرورش پاتي. اھا ڳالهه ياد رکڻ گھرجي ته انسان جبلتن پراڻ پسند رھيو آھي، انسانن جي اڪثريت پنهنجي فطرت ۾ باغي نه آھي، ان ھميشه پنهنجي ابن ڏاڏن جي ٻڌايل ڳالهين کي اڳتي وڌايو آھي، پر جيئن ته ھر دور پاڻ سان پنهنجون ضرورتون کڻي اچي ٿو، تنهنڪري اھا ماڻهو جي مجبوري به ھئي ته اھو وقت سان گڏ پنهنجي ريتن، رسمن ۽ عقيدن ۾ بھتري آڻي. پر ھن ڪڏھن به اھو عمل رضا خوشي سان نه ڪيو آھي. هميشه حالتن ماڻهو کي تبديلي ڏانهن ڌڪيو آھي. ايئن انساني سماج سفر در سفر پاڻ ۾ ڪي نيون ڳالهيون سموئي ۽ پراڻين ڳالهيون کي ڇڏي اڳتي وڌندو رھيو آھي. شروعاتي دور ۾ جيئن ته واقعا ڏاڍا خطرناڪ پيش آيا ۽ تجربا به تمام تلخ رھيا، تنهن ڪري ان جي فطرت ۾ به ڪي تلخ جبلتون ۽ وحشي عادتون شامل ٿي ويون. انساني سمجهه ۽ خيالن جو تعين ان ماحول ئي ڪيو جنھن ۾ ان پرورش پاتي، ايئن تاريخ جي ڊگھي سفر ۾ انسان جيڪي ڪم بار بار ڪيا پئي اھي ڄڻ ته ھن جي وجود جو حصو بڻجي ويا. ايئن ماڻھو جي فطرت يا جبلتن جو جنم ٿيو.
اڄ ڪو مثال ڪنھن گروهه يا قوم بابت ڏنو ويندو آھي ته فلاڻي قوم ۾ فلاڻي خوبي آھي، ته اھا پڻ ان قوم جي سڀني فردن ۾ ساڳي ماحول ۾ رھڻ سبب ۽ ساڳي قسم جي عمل توڙي ردعمل جي نتيجي ۾ پيدا ٿيل هوندي آهي. سائنس جي مطابق جبلت ۾ انسان کي صرف ھڪڙو خوف مليو آھي ۽ اھو آھي وڏي آواز کان خوف کائڻ. ان جو مطلب ته اسان جي وڏن وڏي آواز جو تمام گھڻو تجربو ڪيو ۽ ان کان ڊنا، تنهن ڪري اھو سندن وجود جو حصو بڻجي ويو. قبائلي جھيڙا به قديم انسان جون وحشي عادتون آھن جيڪي اڄ تائين ھلنديون اچن. جيتوڻيڪ، اڄ جي انسان کي قبائلي جهيڙا نٿا سونهن پر جڏھن ماڻهو قبيلن جي صورت ۾ رھندا هئا، تڏھن اھي پنهنجي بچاءُ ۽ طاقت لاءِ جھيڙا ڪندا هئا. ماڻهن جا گروهه گڏجي قبيلا جوڙين ٿا ۽ قبيلا وري قومن ۽ انساني سماج کي جنمن ٿا. تنهن ڪري شروع ۾ انسان پنهنجي قبيلن جي حفاظت لاءِ ڪجهه به ڪرڻ لاءِ تيار هئا ۽ قبيلي کان ٻاھر ڄڻ ته ھنن جو ڪو واسطو به نه ھو، بلڪه انهن کي دشمن سمجهيو ويندو هو. پوءِ اڳتي ھلي انساني عقل جي ارتقا ايستائين پھتي جو ھنن پنهنجي قومن کي پنهنجو وجود جو سبب سمجھيو، انهن لاءِ جدوجهد ڪرڻ لڳا پر اھا قومپرستي فاشزم ۾ تبديل ٿي وئي، يعني پنهنجي قوم کي ٻين کان بھتر ۽ افضل سمجھيو ويو ۽ ٻين جي حقن توڙي ثقافت جو احترام نه ڪيو ويو. يقينن اھو رويو به قبائليت وانگر مجموعي انساني سماج ۽ انسانيت لاءِ ھڃيڪار ثابت ٿيو. گھڻو پوءِ اھو يوناني ڏاھو سسرو ھو، جنھن سموري انسانيت “humanisms” جي ڳالهه ڪئي، تنهن کانپوءِ انسان ان ڳالهه تي متفق ٿيا ته سڀئي انسان محترم آھن. تنهنڪري سندن خواھشون، اميدون توڙي خيال احترام جوڳا آھن، ڀلي توهان انهن سان متفق نه ھجو، جنھن کي اظھار جي آزادي (Fredom of speech) جو نالو ڏنو ويو. بھرحال ان کانپوءِ وري انسان سمجهه ۽ عقل ۾ ھڪ ٻي به بھتري آئي ۽ ماڻهو اھو چيو ته صرف انسانن جا نه پر سموري جيوت جانورن، وڻن، ٻوٽن، درياھن ۽ سمنڊن جا پڻ حق ٿين ٿا ۽ انھن جو فقط پنهنجي ضرورتن لاءِ استحصال نه ڪيو وڃي.
اھا انسان جي خوبي آھي ته ھو روز بروز بھترين خيالن کي جنمي ٿو، اڳتي وڌندو رھي ٿو. پراڻن مروج ۽ ردي خيالن کي رد ڪري ٿو ۽ وسيع تناظر ۾ شين ۽ واقعن کي ڏسڻ جي سگهه رکي ٿو.

This entry was posted in Feature Story. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *