تازا ترين
  • *ميهڙ ويجهو ملڪيت جي تڪرار تان چاچي ۽ ڀائٽين ۾ جهيڙو، 6ڄڻا زخمي ٿي پيا *ڳوٺ جوڙو لاکير ۾ لاکير برادري جي ٻن ڌرين ۾ جهيڙو ٿي پيو *ظفر،مظھر، حسين، عبدالله، وسيم، سعيد ۽ اظھر لاکير کي اسپتال منتقل ڪيو ويو *
  • *پنگريو ڀرسان زمين جي تڪرار تان ترڪ برادري جي ٻن ڌرين ۾ جهيڙو، 8 ڄڻا زخمي *جهيڙي دوران لٺيون ۽ ڪهاڙيون لڳڻ سبب ٽن عورتن سميت 8ڄڻا زخمي ٿي پيا*
  • *سنڌ جي مختلف شهرن ۾ ٻاررن ۽ عورتن سميت 30 کان وڌيڪ ماڻهن کي ڪتن ڏاڙهي زخمي ڪري ڇڏيو*
  • *ٽنڊوباگو ويجهو زمين جي تڪرار تان جهيڙو،8ڄڻا زخمي، اسپتال منتقل *ڳوٺ علي ترڪ ۾ ٻن ڌرين ۾ جهيڙي دوران 4 عورتن سميت 8 ڄڻا زخمي ٿي پيا *
  • وارهه ويجهو ٻن موٽرسائيڪلن ۾ ٽڪر، پيرسن فوت ٿي ويو *ماستر لاڙو وٽ حادثي ۾ پيرسن غلام مصطفيٰ گوگاڻي چانڊيو زخمي ٿي پيو *زخمي پيرسن لاڙڪاڻي جي اسپتال ۾ زخمن جا سور نه سهندي فوت ٿي ويو *
  • *سپريم ڪورٽ ۾ شهباز شريف خلاف مني لاندرنگ ڪيس، شريڪ جوابدارن جي اپيل تي ٻڌڻي *عدالت جوابدار فضل داد عباسي ۽ شعيب قمر جي ضمانت جي اپيل تي ٻڌڻي ڪئي *سپريم ڪورٽ ٻنهي جوابدارن جي ضمانت واري درخواست تي نيب کي نوٽيس جاري ڪري ڇڏيا *ٻنهي جوابدارن تي شهباز شريف لاءِ سهولتڪاري ۽ مني لانڊرنگ جو الزام آهي*
  • *روشن سنڌ منصوبو ڪرپشن ڪيس: سنڌ جو وڏو وزير مراد علي شاهه نيب اسلام آباد آڏو پيش *نيب ٽيم طرفان جعلي بئنڪ اڪائونٽس ڪيس جي حوالي سان به وڏي وزير کان پُڇاڳاڇا * نيب طرفان وڏي وزير مراد علي شاهه آڏو سوالنامو پيش ڪيو ويو *
  • *فيض گنج ۾ پيٽرول پمپ مالڪن حڪومتي فيصلي کي ٿڏي ڇڏيو، وڌيڪ اگهه تي پيٽرول جو وڪرو *پمپ مالڪن پاران پيٽرول جو في ليٽر 77 کان 78 روپيا ۾ وڪرو،عوام سخت پريشان *
  • *تنگواڻي ۾ پئٽرول سستو ٿيڻ بعد پيٽرول پمپ بند *پئٽرول نه ملڻ سبب صارفين سخت پريشاني جو شڪار *
  • *ملڪ ۾ پيٽرول سستو ٿيڻ کانپوءِ بحران پيدا ٿي ويو، ڪراچي سوڌو ملڪ جي اڪثر شهرن ۾ پيٽرول پمپ بند، عوام پريشان*
  • *چونڊڪو ۾ رولو ڪتن نينگري کي ڏاڙهي زخمي ڪري ڇڏيو *10ورهين جي ثمينا ڌي گلاب خاصخيلي کي اسپتال منتقل ڪيو ويو *نارو ۾ ٽن مهينن دوران ڪتن جي ڏاڙهيلن جو انگ500 ٿي ويو *
  • *بخشاپور ويجهو نوجوان کي رولو ڪتن ڏاڙهي زخمي ڪري ڇڏي *ڳوٺ محمد نواز چاچڙ واسي 24ورهين جي محراب علي چاچڙ کي رولو ڪتن ڏاڙهي وڌو *
  • *جوابدار گرفتار نه ٿيڻ خلاف مقتول ڀائرن جا پڪا چنا وٽ روڊ تي لاش رکي ڌرڻو هنيو ويو*
  • *پڪا چنا ڀرسان عورتن جي جهيڙي بعد جوابدارن فائرنگ ڪري 2 ڀائرن کي قتل ڪيو هو*
  • *سيوهڻ ڀرسان سڱاوتي تڪرار تان قتل ڪيل 2 ڀائرن جي جنازي نماز ادا، وارثن جو لاش رکي ڌرڻو*

مغل محلن ۾ عورتن جا ڪم جي حساب سان نالا رکيا ويندا هئا…..ڊاڪٽر مبارڪ علي

مغل بادشاهن ۽ انهن جي وزيرن وٽ ملازمن جو وڏو تعداد عورتن جو هوندو هو. انهن عورتن لاءِ مختلف ڪمن جي چونڊ ڪري سندن خدمتون ورتيون وينديون هيون، جيڪي شاهي حرم ۾ ئي خدمتون سرانجام ڏينديون هيون.
انهن عورتن جا مرد وري حرم کان ٻاهر ڪم ڪندا هئا. مغل شاهي خاندان ۾ انهن عورتن جو تمام گهڻو احترام ڪيو ويندو هو، جيڪي بادشاهن ۽ شهزادن جو “رضائي مائرون” هونديون هيون، انهن کي “انگلا” ۽ سندن خاندانن کي ڪل تاش سڏيو ويندو هو. اهي ڪٽنب هڪ لحاذ کان مغل خاندان جو حصو بڻجي ويندا هئا. اڪبر پنهنجي رضائي ڀاءُ عزيز خان ڪوڪا جو تمام گهڻو خيال ڪندو هو، ان جي هر گستاخيءَ کي اهو چئي رد ڪندو هو ته هن ۽ منهنجي وچ ۾ کير جي هڪ ندي وهي رهي آهي. ابوالفضل اڪبر نامي ۾ ماهم انا ۽ جيجي انگا جو به ذڪر ڪيو آهي.
اهي ملازم عورتون پنهنجي مخصوص ڪمن جي حوالي سان سڃاتيون وينديون هيون، مثال طور.
اصيلون: هي اهي ملازم عورتون هونديون هيون، جيڪي نسل در نسل شاهي خاندان ۾ خدمتون سرانجام ڏينديون رهيون هيون.
مامائون: اهي عورتون فقط کاڌو پچائڻ جو ڪم ڪنديون هيون.
مغلاڻيون: اهي سبڻ ۽ پروئڻ جو ڪم ڪنديون هيون، ۽ محل جي نوجوان ڇوڪرين کي سکيا ڏينديون هيون.
خاصائون: هي عورتون ذاتي خدمتن تي مقرر هيون.
جيسولڻيون: اهي عورتون شاهي محل ۾ خير خبر پهچائينديون هيون.
بانديون، لونڊيون ۽ ڪنيزون
اهي زر خريد نوڪرياڻيون هونديون هيون، جن کي غريب ماڻهو غلامن جو ڪاروبار ڪندڙ ماڻهن وٽ وڪرو ڪندا هئا، جيڪي وري کين آڻي بادشاهن جي حرم ۾ وڪرو ڪندا هئا، اهي ملازمائون پوري زندگي حرم سرا ۾ رهي خدمتون سرانجام ڏينديون هيون، انهن کي خدمتن عيوض وقت به وقت تحفا به ڏنا ويندا هئا.
قلمقاڻيون: شاهي محل ۾ قلمقاڻين جي تمام گهڻي اهميت هوندي هئي، اهي مسلح دستي جي صورت ۾ حرم جي حفاظت ڪنديون هيون. شاهجهان جڏهن قيد هو ته هن اورنگزيب سان ملڻ جي خواهش ظاهر ڪئي، اورنگزيب وڃڻ لاءِ تيار هو پر کيس مخبرن خبر ڏني ته هن جي خلاف سازش ڪئي وئي آهي، محل ۾ داخل ٿيڻ وقت کيس قلمقاڻين ذريعي قتل ڪرايو ويندو، ان تي اورنگزيب ملاقات رد ڪري ڇڏي ۽ ٻنهي پيءُ پٽ ۾ ڪڏهن به ملاقات نه ٿي سگهي.
نادر شاهه جڏهن دهلي تي حملو ڪيو ته چنڊو خاني مان ڪنهن اهو افواهه پکيڙيو ته محمد شاهه محل جي قلمقاڻين ذريعي نادر شاهه کي قتل ڪرائي ڇڏيو آهي. ان خبر تي پهرين دهلي جي ماڻهن نادر شاهه جي فوجين کي مارڻ شروع ڪيو، ان تي نادر شاهه وري فوجين کي ماڻهو مارڻ جو حڪم ڏنو، نتيجي ۾ وڏي خونريزي ٿي.
مغل خاندان ۾ ملازم عورتن جا فرض ۽ خدمتون آخري مغل بادشاهه تائين جاري رهيون. منشي فيض احمد پنهنجي ڪتاب “بزم آخر” ۾ انهن ملازم عورتن ۽ سندن فرضن جو وڏي خوبصورتي سان احوال لکيو آهي.
مغل خاندان جي اها روايت ٻين رياستن ۾ به جاري رهي. مثال طور، اوڌ جي حرم ۾ عورتن جو وڏو تعداد هو، جن ۾ بيگمن کان سواءِ رقاصائون، موسيقار ۽ شاعر عورتون به هيون، واجد علي شاهه پنهنجي ڪتاب “پري خانه” ۾ انهن بيگمن جو ذڪر ڪيو آهي.
1856ع ۾ جڏهن اوڌ جي سلطنت جو خاتمو ٿيو ته حرم جون 80 هزار ملازمائون بيروزگار ٿي پيون، انهن مان وڏي انگ لاءِ ڪا ملازمت حاصل ڪرڻ ناممڪن بڻجي ويو. 1857ع ۾ جڏهن انگريزن خلاف هنگامو برپا ٿيو ته دهلي تي قبضي کانپوءِ مغل خاندان جو به خاتمو ٿي ويو ۽ محل جون عورتون بي سهارا ٿي رهجي ويون.
1856ع ۽ 1857ع کانپوءِ اوڌ ۽ دهلي ۾ جيڪا سماجي تبديلي آئي، ان ملازم عورتن جي زندگي به بدلائي ڇڏي. ان کانپوءِ اهي اشرافيه جي گهرن ۾ ملازمت ڪرڻ لڳيون پر انهن کي جيڪي مراعتون شاهي خاندان ۾ ملنديون هيون، انهن جو خاتمو اچي ويو.
جڏهن انگريز خاندان مستقل طور اچي هندستان ۾ رهڻ لڳا ته انهن جي گهرن ۾ “آيا” جي اهميت تمام گهڻي هوندي هئي، اهي عورتون سندن ٻارن جي سار سنڀال ڪنديون هيون. وچولي طبقي وٽ ملازم عورتون کاڌو پچائڻ ،صفائي ڪرڻ ۽ ڪپڙا وغيره ڌوئڻ جو ڪم ڪنديون هيون. پر تبديل ٿيندي ماحول ۾ انهن جو سماجي مرتبو ڪري چڪو هو ۽ شاهي ملازمت ۾ انهن کي جيڪو سڪون ۽ اطمينان هو، اهو سڀ ڪجهه ختم ٿي ويو.

This entry was posted in Rachna. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *