تازا ترين
  • لاڙڪاڻي ۾ ڪورونا جا وڌيڪ 49 نوان ڪيس ظاھر، متاثرن جو انگ 194 ٿي ويو *عمرڪوٽ ۾ وڌيڪ 73 ڄڻن کي ڪورونا جي تصديق، انگ 438 ٿي ويو*
  • *دهشتگردي ٽوڙ عدالت ۾ نقيب الله قتل ڪيس جي ٻڌڻي،اڳوڻو ايس ايس پي رائو انوار ۽ ٻيا پيش *ڪيس ۾ عابد قائمخاني جي پيش نه ٿيڻ تي عدالت پاران سخت ڪاوڙ جو اظهار *سمورن شاهدن کي ايندڙ ٻڌڻي تي پيش ڪيو وڃي: عدالت جو حڪم *
  • *لاڙڪاڻو: شيخ زيد اسپتال ۾ معصوم ٻارڙي فوت، وارثن جو ڊاڪٽرن تي غفلت جو الزام *ڪالهه معصوم ٻارڙي کي اسپتال داخل ڪرايو، ڊاڪٽرن پاران علاج نه ٿيڻ سبب فوت ٿي وئي: وارث *
  • *ڊي سي دادو مساڻ جي زمين تي قبضي جو نوٽيس وٺي ڇڏيو، روينيو ٽيم پاران زمين جي ماپ *روينيو ٽيم هندو پنچائت جي مکي گرمک داس سان گڏ مساڻ واري هنڌ پهچي زمين جي ماپ ڪئي *ماپ دوران مساڻ جي هڪ ايڪڙ زمين تي قبضي جي نشاندهي *
  • *اسلام آباد: احتساب ڪورٽ ۾ دوائن جي قيمتن ۾ واڌ خلاف داخل ڪيل نيب ريفرنس ۾ اڳڀرائي *نامزد جوابدار اڳوڻي سيڪريٽري قانون ارشد فاروق فهيم جي بريت جي درخواست رد *احتساب عدالت پاران جوابدار ارشد فاروق خلاف ٽرائل جاري رکڻ جو فيصلو *جوابدار تي دوائن جي قيمتن ۾ واڌ ڪري هڪ ارب رپين جي ڪرپشن ڪئي: نيب *
  • *سانگهڙ ۾ ڪورونا وائرس جا وڌيڪ 57 ڪيس پازيٽو اچي ويا،انگ وڌي 897 تي ويا *سانگهڙ ضلعي ۾ 9375 ماڻهن جا سيمپل ورتا ويا هئا: انتظاميه*
  • *نندو ويجهو دڪان کي باهه، زرعي ڀاڻ ۽ ٻيو سامان سڙي رک ٿي ويو *ڳوٺ اولياءُ راڄسين ۾ امين ملاح جي دڪان کي باهه وڪوڙي ورتو*
  • *ميرپورخاص ضلعي ۾ ڪورونا وائرس جا وڌيڪ 23 ڪيس ظاهر *ميرپورخاص ۾ ڪورونا وائرس جي متاثرن جو انگ وڌي 848 ٿي ويو *
  • *سکر ۾ مقامي سطح تي وڌندڙ ڪورونا ڪيسز وارو معامرو، مختلف علائقا سيل ڪيا ويا *ضلعي انتظاميا سکر، صالح پٽ ، روھڙي ۽ پنوعاقل جا وڌيڪ علائقا سيل ڪري ڇڏيا* جتي وڌيڪ ڪيس رپورٽ ٿيا آهن، انهن علائقن کي سيل ڪيو ويو آهي: ڊي سي سکر*
  • *اسلام آباد احتساب عدالت ۾ جعلي اڪائونٽس ڪيس ۽ پارڪ لين ڪمپني ريفرنس *اڳوڻي صدر آصف علي زرداري جي پارڪ لين ريفرنس خارج ڪرڻ واري درخواست تي دليل جاري نيب قانون مطابق آصف علي زرداري خلاف ڪارروائي ڪري ها؟ وڪيل فاروق ايڇ نائيڪ *
  • *ڇاڇرو ۽ ڏاهلي تعلقن ۾ ڪورونا وائرس جا وڌيڪ 22 نوان ڪيس ظاهر، انگ وڌي 208 ٿي ويو *متاثرن کي پنھنجن گهرن ۾ ئي آئسوليٽ ڪيو ويو آهي: ضلعي انتظاميا *
  • *ميرپورخاص ويجهو ٽريڪٽر جي ٽڪر ۾ نينگر فوت *اميدن بري درگاهه وٽ سائيڪل تي ويندڙ 14ورهين جي وشال ڀيل ٽريڪٽر جي ٽڪر ۾ فوت *نينگر جو لاش اسپتال منتقل، ٽريڪٽر ڊرائيور فرار ٿي ويو *
  • *سکر: خورشيد شاهه خلاف آمدني کان وڌيڪ اثاثا ٺاهڻ وارو نيب ريفرنس *سکر: احتساب عدالت جو جج مقرر نه ٿيڻ ڪري ڪيس جي ٻڌڻي نه ٿي سگهي *سکر: احتساب عدالت جو جج مقرر نه ٿيڻ ڪري چوٿون ڀيرو ڪيس جي ٻڌڻي ملتوي *خورشيد شاهه گذريل ٻن مهينن کان نيب جي حراست ۾ آهي: خورشيد شاهه جو وڪيل *

سقراط فلسفي جي ميدان جو پهريون شهيد! ………ادريس لغاري ايڊووڪيٽ

سقراط 469 ق م ۾ ايٿنز ۾ پيدا ٿيو ۽ 399 ق م ۾ هن کي زهر جو پيالو پياري شهيد ڪيو ويو. سقراط پنهنجي سڄي زندگي ۾ هڪ ڪتاب به نه لکيو. اسان کي سقراط جي باري ۾ جيڪا ڄاڻ ملي ٿي، اها هن جي شاگردن ذريعي ملي ٿي، هن جي شاگردن ۾ افلاطون ۽ ٻيو زينوفين. ٻئي شاگرد چون ٿا ته سقراط بلڪل به سهڻو نه هو.
سقراط يونان ۾ ڪلاسيڪل فلسفي جو بنياد وڌو يا ڪلاسيڪل دور جا سڀ فلاسفر سقراط کان سڌي يا اڻ سڌي طرح متاثر رهيا آهن. مثال طور، اسٽوئيڪس، سنينڪس، اسڪيپٽيڪس، ايپيوڪيرين وغيره.
سقراط سان فلاسفي جو هڪ نئون دور شروع ٿئي ٿو. هن کي مغرب جي سياسي ۽ فلسفي جي شعبي جو باني چيو ويندو آهي. سقراط جي ڊائيلاٽڪس کي جديد دور جي بنياد سمجهيو ويندو آهي. اڳتي هلي انهي جو تعليم تي به وڏو اثر ٿيو. ڇو ته سقراط جي ڊائيلاٽڪس سوال ۽ جواب جي صورت ۾ بحث کي اڳتي وڌائي صحيح نتيجي تائين پهچائي ٿي ۽ تنقيدي سوچ کي اڳتي وڌائي ٿي.
سقراط 3 عورتن کان متاثر ٿيو. سڀ کان پهرين هو پنهنجي ماءُ جو ذڪر ڪري ٿو. هن جي ماءُ دائي هئي. ڊائيو ٽما جيڪا پريسٽ هئي. هو چوندو هو ته جيڪو ڪجهه آئون پيار ۽ محبت متعلق ڄاڻان ٿو، اهو ان عورت کان سکيو آهيان. ٻيو پيري ڪليز جي گهرواري کان جنهن کان هو تقرير، بحث ۽ گفتگو جو فن سکيو. سقراط چوندو ته هن وٽ علم غيب مان اچي ٿو. هو پنهنجي جواني ۾ پٿر تراش ڪندو هو. هن ڪڏهن به پئسا وٺي نه پڙهايو. هو سوفسٽ جي اهڙي عمل کان سخت نفرت ڪندو هو. پئسا وٺي پڙهائڻ يعني مزدوري ڪرڻ سٺي ماڻهو جو ڪم ناهي. هن ۾ اهڙي سوچ اشرافيه طبقي جي ڪري هئي. هن جي سوچ ٿوري گهڻي اشرافيه سان ملندڙ جلندڙ هئي.
پر هو پنهنجي زندگي انتهائي سادي انداز سان گذاريندو هو. عام ڊيموس وانگر رهندو هو. ايتري قدر هو پيرن ۾ چپل به نه پائيندو هو. پنهنجي جواني کان وٺي هو بهادر سمجهيو ويندو هو. جواني ۾ هن ٽن وڏين جنگين ۾ به حصو ورتو. سقراط کان اڳ فلسفي جا موضوع ڪائنات ۽ فطرت جي چوگرد گهمندا هئا. هن فلسفي جو موضوع عام ماڻهن جي زندگي سان تعلق رکندڙ نهايت اهم ۽ بنيادي سوالن طرف ڪري ڇڏيو. هاڻي سقراط جيڪي بنيادي سوال پڇي رهيو هو، اهي هي نه هئا ته چنڊ، سج يا تارا ڪيئن ۽ ڇا جي ڪري چمڪي رهيا آهن؟ يا حسابن ۾ ڇا پيو ٿئي؟ يا ايٽم ڇا آهي ؟ پر هن اهي سوال پڇيا ته سٺائي ڇا آهي؟ زندگي جو مقصد ڪهڙو آهي؟ يعني سقراط اخلاق جا سوال پڇيا، ظاهر آهي ته جيڪي سوال اخلاقيات جا هئا اهي سياسي به هئا، ته ذاتي، انفرادي ۽ اجتمائي سوال به هئا، اهي بنيادي سوال هئا ته سماج کي ڪيئن منظم هئڻ گهرجي. انسان کي ڪهڙي شئي لاءِ جدجهد ڪرڻ گهرجي؟ هو چوندو هو ته اٿينز جا ماڻهو هڪ مست گهوڙي جيان ننڊ ۾ پيا آهن منهنجو ڪم آهي ان مکي جيان ڪردار ادا ڪريان جيڪا گهوڙي کي سمهڻ نه ڏيندي آهي. يعني منهنجو ڪم ئي سماج کي تنگ ڪرڻ يعني ان کي جڳائڻ آهي. اهو فقط ۽ فقط اهڙا سوال پڇڻ جي ذريعي، جن جا سماج جواب نه ڏيڻ چاهي. جڏهن سقراط اهڙا ڏکيا سوال پڇڻ شروع ڪيا ته ايٿنز جو سماج ان مان ناخوش ٿيو ۽ ايتري قدر ناخوش ٿيو جو سقراط کي موت جي سزا ڏني وئي.
سقراط جو اخلاق ۽ هن فلسفي جي حوالي سان بنيادي تصور هي هو تهvirtue is knowledge يعني سٺائي صرف ئي صرف علم ۾ آهي. علم حاصل ڪرڻ ئي زندگي جو مقصد آهي. هو چوندو هو ته دولت يا شهرت جي پويان ڀڄڻ هڪ مصنوعي شئي جي پويان ڀڄڻ جي برابر آهي.
سقراط چوندو هو ته ڪوبه ماڻهو شعوري طور خراب ڪم نٿو ڪري. هو خراب ڪم تڏهن ٿو ڪري جو هن وٽ علم ڪونهي. جهالت ئي آهي جيڪا ماڻهو کي خرابي ڏانهن وٺي وڃي ٿي ۽ علم انسان کي سٺائي طرف وٺي وڃي ٿو.
هن جيڪي سوال پڇيا هئا اهي اخلاقيات جي حوالي سان هئا ۽ قديم يونان ۾ اخلاقيات ۽ سياست جو پاڻ ۾ تمام گهرو تعلق هو. هن جڏهن سوال پڇڻ شروع ڪيا ته اتي چيو ويو ته هو ماڻهن کي گمراهه ڪري رهيو آهي. هو اسان جي سڀني روايتن، مذهبن ۽ قدرن ۽ اصولن ۽ قانونن کي چئلينج ڪري رهيو آهي. ڄڻ ته هڪ قسم جو انقلاب آڻڻ جي ڪوشش ڪري رهيو هو.
399 ق ۾ م هن تي ڪيس هليو. سقراط تي الزام هو ته هن نواجوانن کي گمراهه ڪيو آهي، رياست جا جيڪي اصول، قاعده ۽ اتي جا جيڪي خدا آهن هو نوجوانن کي انهن جي خلاف ورغلائي پيو. اسان وٽ عام طرح ججن جي جيڪا جيوري هوندي آهي، ان ۾ ته 12 کان 13 ماڻهو هوندا آهن پر اتي ايٿنز جي ڪورٽن ۾ تقريبن 500 جج هوندا هئا. 500 ماڻهن جي سامهون ملزم کي پنهنجو نقطهءَ نظر پيش ڪرڻو پوندو هو. هن ڇا ڪيو جو اهي 500 ماڻهن جي جيوري جي سامهون پنهنجو ڪيس وڙهڻ يا ان جو دفاع ڪرڻ جي بدران انهن کان ايٿنز جي سياست، قدرن ۽ نظام بابت ۽ انهن جي سوچ بابت وڌيڪ سوال ڪيا. اهڙن سوالن سان سقراط کين وڌيڪ چيڙائي وڌو. هن تي الزام ثابت ٿيا. روايت مطابق هن کي ٻه آپشن ڏنا ويا ته هو ايٿنز ڇڏي ٻئي ڪنهن ملڪ ۾ هليو وڃي يا زهر پي پنهنجي حياتي ختم ڪري، ان کان پهرين انيگزا گورس اهڙن الزامن جي ڪري ايٿنز ڇڏي ويو هو، پر سقراط چيو ته منهنجي جيڪا حياتي بچي وئي آهي حڪومت مون کي مرڻ تائين کاڌو ۽ ان سان گڏ وظيفو به ڏي ڇو ته آئون ايٿنز جو خيرخواهه آهيان.
هتي سوال آهي ته سقراط ڇو جلاوطني کي قبول نه ڪئي؟ سقراط جو خيال هو ته جيڪو ماڻهو واقعي سچو فلاسفر آهي ۽ علم سان پيار ڪري ٿو، اهو ڪڏهن به موت کان دڄي نٿو سگهي. ٻيو هن سوچيو ته جي هو ايٿنز کان ڪنهن ٻئي ملڪ وڃي ٿو، تڏهن به اتي اهي ساڳيا سوال پڇندو ۽ اهڙي طرح اتي به هن کي اهي مسئلا درپيش ايندا. ٽيون ته پنهنجي حياتي قربان ڪري هن ثابت ڪرڻ پئي چاهيو ته ايٿنز جا قانون ۽ اصول غلط آهن. هن صرف علم خاطر پنهنجي جان قربان ڪري ڇڏي. ان کان اڳ ۾ ڪوبه فلاسفر شهيد نه ڪيو ويو هو.

This entry was posted in Rachna. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *