تازا ترين
  • مٺي: ٿر ۾ ٻارن جي موت تي ضابطو نـ آيو،وڌيڪ 3 ٻار فوت*
  • سنڌ جا وزير خانگي اسپتالن ۾ ڇو داخل آهن: نصرت سحر جو اسيمبلي ۾ خطاب*مرتضيٰ بلوچ جي جنازي نماز ۾ايس او پيز جي ڀڃڪڙي ڪري هزارين ماڻهن شرڪت ڪئي:نصرت سحر*سنڌ حڪومت جا 8 ارب خبر ناهي ڪٿي خرچ ٿيا: نصرت سحر*
  • *گهوٽڪي ۾ هٽايل ميونسپل چيئرمين پاران بحالي لاءِ ھاءِ ڪورٽ ۾ پٽيشن داخل *عدالت پاران چيف سيڪريٽري، سيڪريٽري لوڪل گورنمينٽ ۽ چيئرمين اينٽي ڪرپشن کي نوٽيس *سنڌ حڪومت کي اختيار ئي ناهي جو چيئرمين کي هٽائي سگهي: درخواست *
  • *ملڪ جي صدر کي به راءِ ٺاهڻ لاءِ قانوني مدد هجڻ گهرجي، اهو ذهن ۾ رکيو وڃي ته ڪيس تي ڪارروائي جا سنگين نتيجا هوندا: سپريم ڪورٽ*
  • *ٽرانسپورٽ واري وزير پاران ايس او پيز تي عمل نه ڪرڻ جو سختي سان نوٽيس *سنڌ جي چونڊيل نمائندن کي اپيل آهي ته ايس او پيز تي عمل ڪرائين: اويس شاهه *جن ضلعن ۾ ٽرانسپورٽرز ايس او پيز تي عمل نه ڪندا ته ڪارروائي ٿيندي: اويس شاهه *
  • *ميهڙ ويجهو ملڪيت جي تڪرار تان چاچي ۽ ڀائٽين ۾ جهيڙو، 6ڄڻا زخمي ٿي پيا *ڳوٺ جوڙو لاکير ۾ لاکير برادري جي ٻن ڌرين ۾ جهيڙو ٿي پيو *ظفر،مظھر، حسين، عبدالله، وسيم، سعيد ۽ اظھر لاکير کي اسپتال منتقل ڪيو ويو *
  • *پنگريو ڀرسان زمين جي تڪرار تان ترڪ برادري جي ٻن ڌرين ۾ جهيڙو، 8 ڄڻا زخمي *جهيڙي دوران لٺيون ۽ ڪهاڙيون لڳڻ سبب ٽن عورتن سميت 8ڄڻا زخمي ٿي پيا*
  • *سنڌ جي مختلف شهرن ۾ ٻاررن ۽ عورتن سميت 30 کان وڌيڪ ماڻهن کي ڪتن ڏاڙهي زخمي ڪري ڇڏيو*
  • *ٽنڊوباگو ويجهو زمين جي تڪرار تان جهيڙو،8ڄڻا زخمي، اسپتال منتقل *ڳوٺ علي ترڪ ۾ ٻن ڌرين ۾ جهيڙي دوران 4 عورتن سميت 8 ڄڻا زخمي ٿي پيا *
  • وارهه ويجهو ٻن موٽرسائيڪلن ۾ ٽڪر، پيرسن فوت ٿي ويو *ماستر لاڙو وٽ حادثي ۾ پيرسن غلام مصطفيٰ گوگاڻي چانڊيو زخمي ٿي پيو *زخمي پيرسن لاڙڪاڻي جي اسپتال ۾ زخمن جا سور نه سهندي فوت ٿي ويو *
  • *سپريم ڪورٽ ۾ شهباز شريف خلاف مني لاندرنگ ڪيس، شريڪ جوابدارن جي اپيل تي ٻڌڻي *عدالت جوابدار فضل داد عباسي ۽ شعيب قمر جي ضمانت جي اپيل تي ٻڌڻي ڪئي *سپريم ڪورٽ ٻنهي جوابدارن جي ضمانت واري درخواست تي نيب کي نوٽيس جاري ڪري ڇڏيا *ٻنهي جوابدارن تي شهباز شريف لاءِ سهولتڪاري ۽ مني لانڊرنگ جو الزام آهي*
  • *روشن سنڌ منصوبو ڪرپشن ڪيس: سنڌ جو وڏو وزير مراد علي شاهه نيب اسلام آباد آڏو پيش *نيب ٽيم طرفان جعلي بئنڪ اڪائونٽس ڪيس جي حوالي سان به وڏي وزير کان پُڇاڳاڇا * نيب طرفان وڏي وزير مراد علي شاهه آڏو سوالنامو پيش ڪيو ويو *
  • *فيض گنج ۾ پيٽرول پمپ مالڪن حڪومتي فيصلي کي ٿڏي ڇڏيو، وڌيڪ اگهه تي پيٽرول جو وڪرو *پمپ مالڪن پاران پيٽرول جو في ليٽر 77 کان 78 روپيا ۾ وڪرو،عوام سخت پريشان *
  • *تنگواڻي ۾ پئٽرول سستو ٿيڻ بعد پيٽرول پمپ بند *پئٽرول نه ملڻ سبب صارفين سخت پريشاني جو شڪار *
  • *ملڪ ۾ پيٽرول سستو ٿيڻ کانپوءِ بحران پيدا ٿي ويو، ڪراچي سوڌو ملڪ جي اڪثر شهرن ۾ پيٽرول پمپ بند، عوام پريشان*

(حصو ٻيون ۽ آخري) …موجودا سنڌي ناول جا فني مسئلا …اڪبر لغاري

ڪردارن جي گفتگو ۾ يڪسانيت:
موجوده ڪجهه ناولن ۾ مون اهو به ڏٺو آهي ته، مک ڪردار، ان جا ساٿي ڪردار ۽ ضمير متڪلم يعني خود ناول نگار، هڪ ئي لهجي ۾ ڳالهائين ٿا ۽ اڪثر سڀ دانشوراڻي لهجي ۾ ڳالهاين ٿا. سندن معلومات، لفظيات ۽ جذبات بلڪل هڪجهڙا آهن. خبر ئي نٿي پوي ته ڪير پيوڳالهائي. سادا ۽ گھٽ پڙهيل ڪردار به، مصنف وانگر مفڪر بنيل نظر ايندا آهن. ڪردارن جي انفراديت برقرار ئي تڏهن رکي سگهجي ٿي جڏهن هو ٿورو يا گھڻو هڪٻئي کان مختلف هجن، ٻولي ۽ لهجي ۾ به، فڪر ۽ جذبي ۾ به.
ناول نگار جي ناول ۾ بيجا مداخلت:
ناول نگار، پنهنجي ڪردارن جو خالق هوندو آهي ۽ جيڪا ڳاله کيس چوڻي هوندي آهي اها هو ڪهاڻي جي واقعن ۽ ڪردارن جي قول ۽ فعل جي ذريعي چوندو آهي. ائين کڻي چئجي ته هو پاڻ کي ڪردارن جي ذريعي منڪشف ڪندو آهي. پر ڪٿي ڪٿي، هو ڪردارن کي آزاد ڇڏڻ بجاءِ ، هنن کي جڪڙي ٿو ڇڏي ۽ پاڻ سڌي طرح ناول جي بحث ۾ بحيثيت راوي شامل ٿيو وڃي جنهن سان ناول ۾ هڪ اڍنگائي اچيو وڃي.
شاعري جو بيجا استعمال:
ناول ۾ شاعري شامل ڪرڻ تي هرو ڀرو ڪا پابندي ته ڪانهي پر اها اٽي ۾ لوڻ برابر هجڻ گھرجي. ڪيترن ئي ناولن ۾ شاه لطيف جي شاعري جي ڀرمار آهي. ان کان علاوه ڪجھ ناول نگار پاڻ، شاعري تي به طبع آزمائي ڪندا آهن ۽ ان کي ناول ۾ ڪافي جاءِ  ڏيندا آهن. گھڻي شاعري توڙي ٻيا غير ضروري اقتباس، ناول جي جماليات تي منفي اثر وجھندا آهن.
تعريفي طوفان:
تعريف هر فنڪار ۽ تخليقڪار جو حق آهي ۽ کيس جائز حق ملڻ گھرجي.  تعريف مصنف لاءِ  انعام به آهي ته اجورو به جنهن جي ادائيگي سان منجهس وڌيڪ اتساه پيدا ٿيندو پرڪجه جڳهين تي اهو ڏسڻ ۾ آيو آهي ته ڪجھ دوست بيجا تعريفن سان زمين آسمان هڪ ڪريو ڇڏين، جنهن جي ابتدا مهاڳ کان ئي ٿيو وڃي. پوءِ تبصرن ۽ ريويو جي شڪل ۾ هڪ مهم هلي ٿي. ڪيترائي ئي اهڙا ليکڪ، ناول تي ريويو ۽ مهاڳ پيا لکندا آهن، جن کي ناول جي فن جي بنيادي ڄاڻ به ڪانهي. انهن مان اڪثريت ته ناولنگارن جي دوستن جي آهي، نتيجي ۾ اهي هر ناول کي شاهڪار قرار ڏيئي چون ٿا ته هن کان بهتر ڪو ناول نه ڇپيو آهي نه ڇپبو. انهيءَ کي تعريفي وبا چئبو ته به وڌاءُ نه ٿيندو. تعريف، ليکڪ ۾ خود احتسابي جي عمل کي نهوڙي ڇڏي ٿي ۽ هو پنهنجي ناول جي خامين تي غور ڪرڻ بجاءِ  انهن کي پنهنجي ايندڙ ناول ۾ به جيئن جو تيئن دهرائي ٿو. ياد رکجي ته بيجا تعريف، ادب لاءِ  مٺو زهر آهي. سڄڻ پائي اها آهي ته تخليقڪار کي سندس تخليق جون خوبيون ۽ خاميون ٻيئ ٻڌائجن. ائين ئي اسان بهتر ادب پيدا ڪرڻ ۾ ڪامياب وينداسين.

This entry was posted in Rachna. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *