تازا ترين
  • پ پ تاريخي اي پي سي ڪوٺرائي، نواز شريف واضع۽ تفصيلي تقرير ڪئي: پ پ چيئرمين بلاول ڀٽو زرداري*گلگت بلتستان معاملي تي ڳالهائڻ لاءِ رابطو ڪيو ويو، ملڪ ۾ جمهوري آزادي چاهيون ٿا:بلاول *
  • *اسلام آباد: جعلي بئنڪ اڪائونٽس اسڪينڊل ۾ سنڌ روشن پروگرام ڪيس جي جاچ وارو معاملو *نيب راولپنڊي فرنٽ مين اياز صديقي کي ڪراچي مان گرفتار ڪري ورتو: ذريعا *اياز صديقي جعلي اڪائونٽ ۾ ڪروڙين رپيا جمع ڪرايا: نيب ذريعا*
  • *ڄام نواز علي: ڇتو ڪتو مارڻ جي ڪوشش دوران نوجوان مارجي ويو *ڳوٺ ديوان گلاب راءِ ۾ ڳوٺاڻي ڇتي ڪتي کي مارڻ لاءِ فائر ڪيو ته گولي نوجوان مادو ڪولهي کي لڳي: پوليس *پوليس واقعي واري هنڌ پهچي نوجوان جو لاش تحويل ۾ وٺي جاچ شروع ڪري ڇڏي*
  • *گهارو شهر ۾ واپاريءَ کان ڦر ڪندڙ جوابدار گرفتار نه ٿيڻ خلاف شٽربند هڙتال *2ڏينھن اڳ واپاري گڊو کان 9لک رپيا ڦر ڪرڻ بعد جوابدارن گوليون هڻي زخمي ڪيو هو *واقعي کي 48 ڪلاڪ گذرڻ باوجود پوليس جوابدار گرفتار نه ڪري سگهي آهي: احتجاج ڪندڙ واپاري*
  • *اسلام آباد: العزيزيه ۽ ايون فيلڊ ريفرنسز ۾ سزا خلاف نواز شريف جي اپيل تي ٻڌڻي *مريم نواز ۽ ڪيپٽن (ر) صفدر احتساب عدالت ۾ پهچي ويا *عدالت نواز شريف کي بري ڪرڻ واري فيصلي خلاف نيب جي اپيل تي به ٻڌڻي ڪندي *ن ليگ جي نائب صدر مريم نواز جي پيشيءَ جي موقعي تي عدالت ٻاهران سڪيورٽي جا سخت انتظام *
  • *ڀان سيدآباد: قومپرست اڳواڻ مولا بخش لغاري بيماري وگهي لاڏاڻو ڪري ويو *مولابخش لغاري جي جنازي نماز اڄ سخي سيد سليمان شاهه عيدگاهه تي ادا ڪئي ويندي*
  • *پنوعاقل پوليس جي نجي ٽارچر سيل ۾ مبينا طور تي فيصل آباد واسي وڪيل ميان اعجاز آرائين جي قتل وارو معاملو *ڊي آءِ جي لاڙڪاڻو عرفان بلوچ پوليس اهلڪارن ۽ ڪجهه خانگي ماڻھن کي وڪيل جي قتل ۾ ملوث قرار ڏئي ڇڏيو *ڊي آءِ جي لاڙڪاڻي پاران ايڊيشنل آءِ جي سکر ڏانھن انڪوائري رپورٽ موڪلي ڇڏي *وڪيل ميان اعجاز آرائين کي ڊي ايس پي مسعود مهر جي حڪم تي گرفتار ڪيو ويو: انڪوائري رپورٽ *وڪيل پوليس جي غيرقانوني حراست ۾ فوت ٿيو ۽ لاش پنجاب ۾اڇلايو ويو : انڪوائري رپورٽ *انڪوائري رپورٽ ۾ اي ايس آءِ غلام مصطفيٰ ميراڻي، ڪانسٽيبلز درگاهه ڏنو، نصير ۽ سرمد يعقوب بيگناھه قرار*
  • *سنجهورو ۾ شهرين پاران بجلي جو سڙيل ٽرانسفارمر تبديل نه ٿيڻ خلاف ڌرڻو، ٽريفڪ معطل *ڌرڻي سبب ڪيترن ئي ڪلاڪن کان شهدادپور، سانگهڙ ۽ سنجهورو روڊ تي ٽريفڪ معطل، مسافر پريشان *4مهينن کان بجلي جو ٽرانسفارمر خراب آھي، ڪيترائي ڀيرا دانهڻ باوجود تدارڪ نه ٿيو: مظاهرين*
  • *ڪراچي: سنڌ سرڪار جي 6کاتن ۾ 3 سيڪريٽريز مقرر ٿيل *اهم کاتا من پسند سيڪريٽرين کي اضافي چارج طور حوالي ڪيا ويا *تعليم، لائيو اسٽاڪ ۽ فاريسٽ کاتو مستقل سيڪريٽري کان محروم *زراعت جي سيڪريٽري رحيم سومروکي فاريسٽ جي سيڪريٽري جي اضافي چارج مليل *ثقافت کاتي سيڪريٽري اڪبر لغاري وٽ لائيو اسٽاڪ کاتي جي سيڪريٽري جي اضافي ذميواري *سنڌ ٽيڪسٽ بوڪ بورڊ جي چيئرمين احمد بخش ناريجو کي سيڪريٽري تعليم جي اضافي چارج مليل *20هين گريڊ جا ڪامورا بحران باوجود سائيڊ پوسٽن تي ويهاريل*

البرٽ ڪاميو جي ناول ’اجنبي‘ سان واقفيت … علي رضا قاضي

ناول لکڻ پنهنجي جاءِ تي وڏو آرٽ آهي، پر ان کي پڙهڻ به فن جي حيثيت رکي ٿو. شروعات ۾ ڪردارن سان واقفيت وچ ۾ انهن سان دوستي آخر ۾ سندن سان محبت ٿيو وڃي. انهن مرحلن ۾ ناول نگار جو ڪردار مرڪزي رهي ٿو. هو ڪهڙي طرح ناول جي تاڃي پيٽي کي جوڙي ٿو. اهو پڻ ڏسڻ وٽان هوندو آهي! هونءَ ته دنيا ۾ ڪيترائي ناول لکيا ويا آهن، پر جن ناولن انساني سماج مٿان تمام گهڻا گهرا اثر ڇڏيا انهن ۾ فرينچ ليکڪ البرٽ ڪاميو جا ناول پڻ شامل آهن. فرينچ فلاسفر، ليکڪ، صحافي، نوبل لاريٽ البرٽ ڪاميو 7 نومبر 1913ع ۾ ڄائو ۽ 4 جنوري تي 1960ع ۾ هڪ حادثي ۾ گذاري ويو.البرٽ ڪاميو تمام گهٽ عمر، 46 سال ماڻي. ان باوجود ڪاميو کي هڪ نظريه ساز ليکاري طور مڃي،دنيا هن جي فن ۽ فڪر کي تسليم ڪري ٿي.ڪاميو جون جتي ڪيتريون ئي لکڻيون تمام گهڻين مشهور آهن، انهن مان هن جو ناول اسٽرينجر‘ به هڪ آهي. هي ناول بنيادي طور فرينچ زبان ۾ لکيو ويو، جيڪو مختلف ٻولين کان ترجمو ٿي سنڌيءَ ۾ پڻ پهتو. ناول جو پهريون ترجموسنڌي ٻوليءَ جي نامياري اديب لعل پشپ سال 1967ع ۾’اجنبي‘ جي نالي سان ڪيو، بعد ۾ ولي رام ولڀ پڻ ناول کي ’ڌاريو‘ جي نالي سان ترجمي هيٺ آندو. ناول جي مقبوليت ۽ پسند جي پيش نظر ساهتي پرڳڻي سان تعلق رکندڙ سنڌ جي نامياري مترجم قربان چنا، ڪاميو جي ناول کي ’اجنبي‘ جي نالي سان سنڌيءَ ۾ ٽيون ڀيرو ترجمو ڪري ورتو.ناول جا پهريان ٻه ترجما پڻ نهايت سليس ٻوليءَ ۾ ٿيل آهن، پر جهڙي ريت قربان چنا ترجمي ۾ سُريلي سوادي زبان استعمال ڪئي آهي، اهو هن دوست جو ڪمال ليکبو.
ناول جو مرڪزي ڪردار مارسالٽ (موسيو) سماج ۾ ڪهڙي ريت اجنبي آهي؟ ان کي جهڙي ريت ڪاميو لکيو آهي، قربان چنا وري ساڳي نموني سان ترجمو ڪري ناول جو حق ادا ڪندي ملي ٿو. جذبات کان عاري، صرف سچ ڳالهائڻ وارا ڪيئن هوندا آهن؟ ناول ۾ موسيو جو ڪردار ان جو ترجمان ملي ٿو. ناول جي پهرين حصي ۾ ئي پڙهندڙن کي ڪافي ڇرڪائيندڙ ڳالهيون ملن ٿيون. مثال طور: موسيو کي ماءُ جي مرڻ کانپوءِ ٻن ٽن ڏينهن ۾ ئي ان جي گذاري وڃڻ جو ڏينهن ياد رکڻ ۾ ڏکيائي پيش آئي. ڇاڪاڻ هن ان کي ڪو اهم ڪم نه سمجهيو! موسيو لاءِ زندگي بي معنى آهي. هو ماءَ جي جنازي ۾ شرڪت ته ڪري ٿو پر اتي موجود ڪجهه ماڻهن جي ڏک کي حيرت سان ڏسي ٿو ۽ انهن کي نظرانداز ڪري پاڻ زندگيءَ جي معمول تي آڻي ٿو! ايتري تائين جو ماءُ جي گذاري وڃڻ کان ٽئين ڏينهن تي هو پنهنجي گرل فرينڊ سان هڪ ڪاميڊي فلم ڏسي ٿو!
ناول جو ٻيو حصو دلچسپ هجڻ سان گڏ مشڪل پڻ آهي.ڇاڪاڻ ته ناول جي پهرين حصي ۾ موسيو جي لامعنويت صرف لاشعور جو حصو هئي. ان لاءِ جڏهن هو ڪورٽ جي ڪٽهڙي ۾ بيهي ٿو ته شعوري طور انهن ڳالهين جو دفاع پڻ ڪري ٿو. ان حوالي سان هو مذهبي قدرن تي تنقيد پڻ ڪري ٿو، پر انهن ڳالهين ۾ به توازن برقرار رکڻ جي ڀرپور ڪوشش ڪئي وئي آهي. توازن سان ڀرپور ڳالهيون لکڻ ۽ وري ان کي سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪرڻ ايترو آسان نه هو، پر قربان چنا اهو ڪم ڪري ڏيکاريو. ناول اجنبيءَ جي ترجمي ۾ مونکي بيدل مسرور جو لکيل مهاڳ تمام گهڻو پسند آيو. ان زبرست مهاڳ لاءِ لکي سگهجي ٿو ته بيدل مسرورَ، قاريءَ ۽ ناول جي وچ ۾ هڪ پل جو ڪردار ادا ڪيو آهي. جنهن کي پڙهي، هوناول کي سؤلائيءَ سان پار ڪري سگهي ٿو.اهو ممڪن ئي ناهي ته جيڪو شخص مهاڳ پڙهي ۽ ناول نه پڙهي. ساڳي طرح عزيز لنجار ’سادو ماڻهو، اوچو ڪم‘ جي سري سان قربان چنا جي شخصيت ۽ ڪم کي خراج پيش ڪيو آهي. جيڪو پڻ تعريف جي لائق آهي. ناول ۾ مترجم قربان چنا پڻ ’پنهنجي پاران‘ جي عنوان هيٺ ڏاڍو زبردست لکيو آهي. ’اداري پاران‘ لکڻيءَ ۾ قمر آفتاب ابڙي جي به ضرور تعريف ڪرڻ گهرجي، جنهن ٿورن پر چونڊ لفظن ۾ قربان چنا جي ڪم کي ساراهيو ۽ ناول جي اهميت کي اجاگر ڪيو آهي. ’پيڪاڪ پبلشرس سنڌ‘ طرفان ناول کي اهميت ڏئي ان جو ترجمو ڪرائي ڇپرائڻ به جس جهڙو ڪم آهي. ناول جي بيڪ ٽائيٽل تي اظهر نوناريءَ، مترجم قربان چنا جو تعارف لکيو آهي. تعارف به تمام سهڻن لفظن ۾ لکيل آهي، پر اهو انگريزي بجاءِ سنڌيءَ ۾ هجي ها ته بهتر هو.مجموعي طور البرٽ ڪاميو جي جڳ مشهور ناول ’اجنبي‘ جو ترجمو هڪ اهڙي ڪوشش آهي، جنهن سان سنڌي ماڻهن کي عالمي ادب پڙهڻ جو موقعو مليو آهي، جنهن کي گسائڻ نه گهرجي.

This entry was posted in Rachna. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *